Shloka 9
Āditya-vyūha-kīrtana
Praise/Account of the Solar Array and Celestial Motions
Devanagari script
वातानीकमयैर्बन्धैर्ध्रुवे बद्धानि तानि वै / तेषां योगश्च भेदश्च कालश्चारस्तथैव च
Transliteration
vātānīkamayairbandhairdhruve baddhāni tāni vai / teṣāṃ yogaśca bhedaśca kālaścārastathaiva ca
Translation
అవి వాతసమూహమయమైన బంధములతో ధ్రువునందు బద్ధమై ఉన్నాయి. వాటి సంయోగము, భేదము, కాలము మరియు గతి కూడా అలాగే నియతమై ఉన్నాయి.
Word by Word
वातानीकमयैःmade of wind-forces (wind-army)
वातानीकमयैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeAdjective
Rootवात+अनीक+मय (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण) बहुवचन; विशेषण—‘बन्धैः’ इत्यस्य
बन्धैःby bonds, with fetters
बन्धैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootबन्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण) बहुवचन
ध्रुवेin/on Dhruva (the Pole-star)
ध्रुवे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootध्रुव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण) एकवचन
बद्धानिbound, fastened
बद्धानि:
Karma (कर्म/Object; in passive construction)
TypeVerb
Rootबन्ध् (धातु) + त (क्त; क्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; ‘तानि’ इत्यस्य विशेषण
तानिthose (things)
तानि:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (particle)
तेषाम्of them
तेषाम्:
Shashthi-Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध/Possessor)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (सम्बन्ध) बहुवचन
योगःconnection, conjunction
योगः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
भेदःseparation, division
भेदः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootभेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
कालःtime
कालः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
आरःspoke (of a wheel); rotation/motion
आरः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootआर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन (अर्थः—चक्रस्य आरः/स्पोक; अथवा ‘गमन/परिभ्रमण’ इत्यर्थे)
तथाthus, likewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
एवjust, indeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक निपात (emphatic particle)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)