Shloka 65
Āditya-vyūha-kīrtana
Praise/Account of the Solar Array and Celestial Motions
Devanagari script
छन्दोभिर्वाजिरूपैस्तु यतश्चक्रं ततः स्थितैः / वारुणस्यन्दनस्येह लक्षणैः सदृशस्तु सः
Transliteration
chandobhirvājirūpaistu yataścakraṃ tataḥ sthitaiḥ / vāruṇasyandanasyeha lakṣaṇaiḥ sadṛśastu saḥ
Translation
ఛందస్సులు అశ్వరూపాలుగా ఉండటం, చక్రం యథాస్థానంలో నిలవటం వలన ఈ రథం ఇక్కడ వరుణుని స్యందన లక్షణాలకు సమానంగా కనిపించింది.
Word by Word
छन्दोभिःby/with the metres (Vedic metres)
छन्दोभिः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootछन्दस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
वाजिरूपैःhaving the form of horses
वाजिरूपैः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootवाजि + रूप (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (वाजिनां रूपम्), पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषण (of छन्दोभिः)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
यतःfrom which
यतः:
Apadana (अपादान/Source)
TypeIndeclinable
Rootयतस् (अव्यय)
Formअव्यय (relative adverb), ‘यतः’ = from which/whence
चक्रम्wheel
चक्रम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootचक्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र प्रथमा (subject)
ततःtherefrom/then
ततः:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततस् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), ‘ततः’ = then/therefrom
स्थितैःstanding/placed
स्थितैः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषण (of छन्दोभिः)
वारुणस्यन्दनस्यof Varuṇa’s chariot
वारुणस्यन्दनस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootवारुण + स्यन्दन (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (वरुणस्य स्यन्दनम्), नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
इहhere
इह:
Desha (देश/Locative sense)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
लक्षणैःby the characteristics/marks
लक्षणैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootलक्षण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
सदृशःsimilar
सदृशः:
Karta (कर्ता/Predicate of सः)
TypeAdjective
Rootसदृश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (predicate adjective)
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
सःhe/that (chariot)
सः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम