Shloka 112
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
द्वीपर्धस्य परिक्षिप्तः पर्वतो मानसोत्तरः / स्थितो वेलासमीपे तु नवचन्द्र इवोदितः
Transliteration
dvīpardhasya parikṣiptaḥ parvato mānasottaraḥ / sthito velāsamīpe tu navacandra ivoditaḥ
Translation
ద్వీపార్ధాన్ని పరివేష్టించి ఉన్న ‘మానసోత్తర’ పర్వతం తీరసమీపంలో, నవచంద్రుడు ఉదయించినట్లుగా ప్రకాశిస్తూ స్థితి చెందింది.
Word by Word
द्वीप-अर्धस्यof the island’s half
द्वीप-अर्धस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootद्वीप + अर्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी एकवचन; genitive singular; ‘of half the island’
परिक्षिप्तःencircling
परिक्षिप्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपरि + क्षिप् (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, PPP); पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘surrounding/encircling’
पर्वतःmountain
पर्वतः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; nominative singular
मानस-उत्तरःMānasottara
मानस-उत्तरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमानस + उत्तर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; nominative singular; proper name ‘Mānasottara’
स्थितःis situated
स्थितः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, PPP used predicatively); पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
वेला-समīपेnear the shore
वेला-समīपे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवेला + समीप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी एकवचन; locative singular; ‘near the shore/coast’
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/अन्वय (particle: ‘but/indeed’)
नव-चन्द्रःa new moon
नव-चन्द्रः:
Upamāna (उपमान)
TypeNoun
Rootनव + चन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; nominative singular; ‘new moon (crescent)’
इवlike/as
इव:
Upamā (उपमा)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय; उपमा-सूचक (comparative particle)
उदितःrisen/appearing
उदितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootउद् + इ (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, PPP); पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘risen/appeared’