Shloka 33
Kiṃpuruṣa–Harivarṣa–Ilāvṛta-varṣa-varṇanam
Description of the Varṣas: Kiṃpuruṣa, Hari, and Ilāvṛta
Devanagari script
रक्षःपिशाचयक्षाश्च सर्वे हैमवतः स्मृताः / हेमकूटे तु गन्धर्वा विज्ञेयाः साप्सरोगणाः
Transliteration
rakṣaḥpiśācayakṣāśca sarve haimavataḥ smṛtāḥ / hemakūṭe tu gandharvā vijñeyāḥ sāpsarogaṇāḥ
Translation
రాక్షసులు, పిశాచులు, యక్షులు—ఇవన్నీ హైమవతంలో ఉన్నవని స్మరించబడతాయి; హేమకూటంలో గంధర్వులు అప్సరాగణాలతో ఉన్నారని తెలుసుకోవాలి.
Word by Word
रक्षः-पिशाच-यक्षाःrakshasas, piśācas, and yakṣas
रक्षः-पिशाच-यक्षाः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरक्षस् (प्रातिपदिक) + पिशाच (प्रातिपदिक) + यक्ष (प्रातिपदिक)
Formइतरेतर-द्वन्द्व (Copulative) समास; प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural), पुल्लिङ्ग (Masculine)
चand
च:
समुच्चय (Coordinator)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (Conjunction)
सर्वेall
सर्वे:
विशेषण (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural), पुल्लिङ्ग (Masculine)
हैमवताः(are) of Himavat
हैमवताः:
विधेय-विशेषण (Predicative adjective)
TypeAdjective
Rootहैमवत (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural), पुल्लिङ्ग (Masculine) — ‘belonging to Himavat’
स्मृताःare said/considered
स्मृताः:
क्रिया (Predicative verbal notion)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) → स्मृत (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त (Past passive participle used predicatively); प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural), पुल्लिङ्ग (Masculine) — ‘are said/remembered’
हेमकूटेon/in Hemakūṭa
हेमकूटे:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootहेमकूट (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी (7th/Locative), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine)
तुbut; indeed
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअवधारण/विरोधार्थक-अव्यय (Particle)
गन्धर्वाःgandharvas
गन्धर्वाः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगन्धर्व (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural), पुल्लिङ्ग (Masculine)
विज्ञेयाःto be known (as)
विज्ञेयाः:
विधेय (Predicate/vidheya)
TypeAdjective
Rootवि + ज्ञा (धातु) → ज्ञेय (कृदन्त, तव्यत्/अनीयर्-भाव)
Formविधिलिङ्गार्थक कृदन्त (Gerundive: ‘to be known/should be known’); प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural), पुल्लिङ्ग (Masculine)
स-अप्सरः-गणाःwith groups of apsarases
स-अप्सरः-गणाः:
कर्ता (Appositional subject)
TypeNoun
Rootस (अव्यय/उपसर्गार्थ ‘with’) + अप्सरस् (प्रातिपदिक) + गण (प्रातिपदिक)
Formसह-तत्पुरुष (Associative Tatpurusha) ‘अप्सरोगणैः सह’; प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural), पुल्लिङ्ग (Masculine)