Shloka 79
Vṛṣṇivaṃśa–Anukīrtana (Enumeration of the Vṛṣṇi Lineage) — Questions on Viṣṇu’s Human Descent
Devanagari script
प्रह्लादो निर्जितो युद्धे इन्द्रेणामृतमन्थने / विरोचनस्तु प्राह्लादिर्नित्यमिन्द्रवधोद्यतः
Transliteration
prahlādo nirjito yuddhe indreṇāmṛtamanthane / virocanastu prāhlādirnityamindravadhodyataḥ
Translation
అమృతమథన సమయంలో యుద్ధంలో ఇంద్రుడు ప్రహ్లాదుణ్ని జయించాడు; ప్రహ్లాదపుత్రుడు విరోచనుడు నిత్యం ఇంద్రవధకు సిద్ధంగా ఉండేవాడు।
Word by Word
प्रह्लादःPrahlāda
प्रह्लादः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रह्लाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
निर्जितः(was) defeated
निर्जितः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/Predicate participle)
TypeVerb
Rootनि + जि (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘defeated’
युद्धेin battle
युद्धे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
इन्द्रेणby Indra
इन्द्रेण:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
अमृतnectar (amṛta)
अमृत:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; समासपूर्वपद (in compound)
मन्थनेin the churning
मन्थने:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमन्थन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘मन्थने’ = in the churning
विरोचनःVirocana
विरोचनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविरोचन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तुindeed
तु:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विशेषार्थक (indeed)
प्राह्लादिःson/descendant of Prahlāda
प्राह्लादिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रह्लाद (प्रातिपदिक) + इ (तद्धित)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तद्धित-प्रत्यय ‘इञ्/इ’ (अपत्यार्थ): ‘प्रह्लादस्य अपत्यम्’
नित्यम्always
नित्यम्:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण नपुंसक-एकवचन-प्रथमा/द्वितीया (adverbial accusative)
इन्द्रIndra
इन्द्र:
Karman (कर्म)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
Formसमासपूर्वपद (in compound)
वधslaying
वध:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeNoun
Rootवध (प्रातिपदिक)
Formसमासमध्यपद; ‘slaying’
उद्यतःintent/ready
उद्यतः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउद् + यत् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि/भावे कृदन्त (past participle used adjectivally), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘ready/intent’