Shloka 9
Yadu-vaṃśa and the Haihaya Line: From Yadu to Kārtavīrya Arjuna
Devanagari script
कृतौजाश्च चतुर्थो ऽभूत्कृतवीर्यात्मजोर्ऽजुनः / जज्ञे बाहुसहस्रेण सप्तद्वीपेश्वरो नृपः
Transliteration
kṛtaujāśca caturtho 'bhūtkṛtavīryātmajor'junaḥ / jajñe bāhusahasreṇa saptadvīpeśvaro nṛpaḥ
Translation
నాలుగవవాడు కృతౌజుడు; కృతవీర్యుని కుమారుడు అర్జునుడు (కార్తవీర్యుడు) జన్మించాడు. అతడు సహస్రబాహువులతో, సప్తద్వీపాల అధీశ్వరుడైన నృపుడిగా ఉద్భవించాడు.
Word by Word
कृतौजाःKṛtaujā
कृतौजाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकृत + ओजस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय-समास; proper name
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयार्थक (conjunction)
चतुर्थःthe fourth
चतुर्थः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रमवाचक विशेषण (ordinal) referring to कृतौजाः as 'the fourth'
अभूत्was/became
अभूत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलुङ् (Imperfect/अद्यतनभूत), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
कृतवीर्यof Kṛtavīrya
कृतवीर्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootकृतवीर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (in compound relation with आत्मजः)
आत्मजःson
आत्मजः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootआत्मज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'son'
अर्जुनःArjuna (Kārtavīrya Arjuna)
अर्जुनः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअर्जुन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; apposition to आत्मजः
जज्ञेwas born
जज्ञे:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
बाहुसहस्रेणwith a thousand arms
बाहुसहस्रेण:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootबाहु + सहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/3rd), एकवचन; तत्पुरुष (सहस्रं बाहूनां/‘a thousand arms’)
सप्तद्वीपेश्वरःlord of the seven continents
सप्तद्वीपेश्वरः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसप्त + द्वीप + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सप्तानां द्वीपानां ईश्वरः/‘lord of the seven islands/continents’)
नृपःking
नृपः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; apposition to अर्जुनः