Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 10
Yadu-vaṃśa and the Haihaya Line: From Yadu to Kārtavīrya Arjuna
Devanagari script
स हि वर्षायुतं तप्त्वा तपः परमदुश्चरम् / दत्तमाराधयामास कार्त्तवीर्यो ऽत्रिसंभवम्
Transliteration
sa hi varṣāyutaṃ taptvā tapaḥ paramaduścaram / dattamārādhayāmāsa kārttavīryo 'trisaṃbhavam
Translation
ఆ కార్తవీర్యుడు పదివేల సంవత్సరాలు అత్యంత దుష్కరమైన తపస్సు చేసి, అత్రివంశజుడైన దత్తాత్రేయుని ఆరాధించాడు.
Word by Word
सःhe
सः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle)
वर्षायुतम्ten thousand years
वर्षायुतम्:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण/Duration)
TypeNoun
Rootवर्ष + अयुत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन; तत्पुरुष (वर्षाणाम् अयुतम्/‘ten thousand years’) कालपरिमाण (duration)
तप्त्वाhaving performed (austerity)
तप्त्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootतप् (धातु) + त्वा (प्रत्यय)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive), पूर्वकालिक क्रिया (having done)
तपःausterity
तपः:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
परमदुश्चरम्most difficult to perform
परमदुश्चरम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरम + दुश्चर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय (परमं च तत् दुश्चरं च) qualifying तपः
दत्तम्Datta (Dattātreya)
दत्तम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootदत्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; proper name (Dattātreya)
आराधयामासworshipped, propitiated
आराधयामास:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-राध् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; causative sense not intended; periphrastic perfect usage (āmāsa)
कार्त्तवीर्यःKārttavīrya
कार्त्तवीर्यः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकार्त्तवीर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (कृतवीर्यस्य अपत्यं/descendant of Kṛtavīrya) proper epithet/name
अत्रिसंभवम्born of Atri
अत्रिसंभवम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअत्रि + संभव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (अत्रेः संभवः/‘born of Atri’) विशेषण of दत्तम्