Shloka 47
Yadu-vaṃśa and the Haihaya Line: From Yadu to Kārtavīrya Arjuna
Devanagari script
छित्त्वा बाहुसहस्रं वै प्रमथ्य तरसा बली / तपस्वी ब्राह्मणश्चैव वधिष्यति महाबलः
Transliteration
chittvā bāhusahasraṃ vai pramathya tarasā balī / tapasvī brāhmaṇaścaiva vadhiṣyati mahābalaḥ
Translation
బలవంతుడై అతడు వేగంతో వేల భుజాలను కోసి చిదిమివేస్తాడు; మరియు మహాబలుడైన తపస్వి బ్రాహ్మణుని కూడా వధిస్తాడు।
Word by Word
छित्त्वाhaving cut
छित्त्वा:
पूर्वकाल-क्रिया (prior action)
TypeVerb
Rootछिद् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-क्रियाविशेषण (gerund/absolutive); ‘having cut’
बाहु-सहस्रम्a thousand arms
बाहु-सहस्रम्:
कर्म (Karma/Object of छित्त्वा)
TypeNoun
Rootबाहु (प्रातिपदिक) + सहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (‘of arms’ + ‘thousand’)
वैindeed
वै:
निपात (emphasis)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic particle)
प्रमथ्यhaving crushed
प्रमथ्य:
पूर्वकाल-क्रिया (prior action)
TypeVerb
Rootप्र-मथ् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund); ‘having crushed/churned/tormented’
तरसाwith force
तरसा:
करण (Karana/Instrument; manner)
TypeNoun
Rootतरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; क्रियाविशेषणार्थे (instrumental of manner)
बलीthe strong one
बली:
कर्ता-विशेषण (attribute of subject)
TypeAdjective
Rootबलिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
तपस्वीthe ascetic
तपस्वी:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतपस्विन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तपस्विन्-शब्द
ब्राह्मणःa Brahmin
ब्राह्मणः:
कर्ता (Karta/Subject; apposition to तपस्वी)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
चand
च:
समुच्चय (connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक-निपात
एवindeed/only
एव:
निपात (emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक-निपात (restrictive/emphatic)
वधिष्यतिwill kill
वधिष्यति:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootवध् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
महाबलःvery mighty
महाबलः:
कर्ता-विशेषण (attribute of subject)
TypeAdjective
Rootमहाबल (प्रातिपदिक; महा + बल)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण