Shloka 5
Sāgaropākhyāna—Bhārata-varṣa-māna and Gokarṇa-kṣetra-māhātmya
Sagara Episode: Measure of Bhārata and the Glory of Gokarṇa
Devanagari script
ब्रह्मपादावधि महीं सतीर्थक्षेत्रकाननाम् / अब्धिः संक्रमयामास परिक्षिप्य निजांभसा
Transliteration
brahmapādāvadhi mahīṃ satīrthakṣetrakānanām / abdhiḥ saṃkramayāmāsa parikṣipya nijāṃbhasā
Translation
సముద్రము తన జలముతో బ్రహ్మపాదమువరకు ఉన్న ఆ భూమిని—తీర్థక్షేత్ర వనములతో కూడినదానిని—చుట్టుముట్టి ముంచివేసెను।
Word by Word
brahma-pāda-avadhiup to Brahmā’s feet
brahma-pāda-avadhi:
Desha (देश/limit)
TypeIndeclinable
Rootbrahman + pāda + avadhi (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; अव्ययवत् प्रयोगः ‘…पर्यन्तम्’ (up to)
mahīmthe earth
mahīm:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmahī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म
sa-tīrtha-kṣetra-kānanāmwith its sacred fords, holy sites, and forests
sa-tīrtha-kṣetra-kānanām:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsa + tīrtha + kṣetra + kānana (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of mahīm); ‘तीर्थ-क्षेत्र-काननैः सह’ (with sacred fords, holy places, forests)
abdhiḥthe ocean
abdhiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootabdhi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्ता
saṃkramayāmāsacaused (it) to be flooded/covered
saṃkramayāmāsa:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootsam-√kram (क्रम् धातु) (णिच्)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्; णिच्-प्रयोग (causative) ‘caused to overflow/cover’
parikṣipyahaving encircled
parikṣipya:
Kriya (क्रिया/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootpari-√kṣip (क्षिप् धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive), अव्ययभाव; पूर्वक्रिया (having surrounded/encircled)
nija-ambhasāwith its own waters
nija-ambhasā:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootnija + ambhas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; करण (instrumental)