Shloka 46
अश्वमोचनम् (Aśvamocanam) — “The Release/Recovery of the Sacrificial Horse”
Devanagari script
तस्मात्सदैव कर्त्तव्यं कर्म पुंसां मनीपिणाम् / दुरतश्च परित्याज्यमितरल्लोकनिन्दितम्
Transliteration
tasmātsadaiva karttavyaṃ karma puṃsāṃ manīpiṇām / durataśca parityājyamitarallokaninditam
Translation
కాబట్టి జ్ఞానులు ఎల్లప్పుడూ సత్కర్మ చేయవలెను; లోకనిందితమైన ఇతరదాన్ని దూరంగా వదలవలెను।
Word by Word
तस्मात्therefore, from that reason
तस्मात्:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतस्मद् (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (निपात/तस्मात्-प्रयोगः), अर्थे ‘अतः/तस्माद् हेतोः’
सदाalways
सदा:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण)
एवindeed, certainly
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (निपात, अवधारण)
कर्तव्यंto be done, obligatory
कर्तव्यं:
Vidhi (विधेय/आज्ञार्थ)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) + तव्यत् (कृत्प्रत्यय)
Formकृदन्त (तव्यत्-प्रत्ययान्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; ‘कर्तव्यम्’ = ought to be done
कर्मduty, action
कर्म:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन
पुंसाम्of men
पुंसाम्:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपुम्स्/पुंस् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, षष्ठी बहुवचन (genitive plural)
मनीपिणाम्of the wise/learned
मनीपिणाम्:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमनीपिन् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, षष्ठी बहुवचन (genitive plural)
दूरतःfrom afar, far away
दूरतः:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootदूरतस् (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय)
परित्याज्यम्to be abandoned
परित्याज्यम्:
Vidhi (विधेय/आज्ञार्थ)
TypeAdjective
Rootपरि + त्यज् (धातु) + यत् (कृत्प्रत्यय)
Formकृदन्त (यत्-प्रत्ययान्त, भाव्य/कर्तव्यार्थ), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; ‘to be abandoned’
इतरत्the other (thing), the rest
इतरत्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootइतर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन
लोकनिन्दितम्condemned by the world
लोकनिन्दितम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootलोक + निन्दित (प्रातिपदिक; निन्द् धातु + क्त)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी: लोकस्य निन्दितम्), कृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन