Shloka 83
हिरण्यकशिपुजन्म-तपः-वरप्रभावः
Birth, Austerity, and Boon-Power of Hiraṇyakaśipu
Devanagari script
चरन्तु मम पुत्रास्ते सप्त ये प्रथमे गणे / द्वितीयश्चापि मेघेभ्य आसूर्यात्प्रवहस्ततः
Transliteration
carantu mama putrāste sapta ye prathame gaṇe / dvitīyaścāpi meghebhya āsūryātpravahastataḥ
Translation
ప్రథమ గణములో ఉన్న నా ఆ ఏడు కుమారులు సంచరించుగాక; మేఘముల నుండి సూర్యుని క్రిందవరకు ఉన్న రెండవ గణము ‘ప్రవహ’ అని ప్రసిద్ధి.
Word by Word
चरन्तुlet (them) move / may (they) roam
चरन्तु:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
Formलोट् (Imperative/आज्ञार्थ), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (plural), परस्मैपद
ममmy
मम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formषष्ठी (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन (singular), सर्वनाम
पुत्राःsons
पुत्राः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (Nominative/कर्ता), बहुवचन (plural)
तेthose / they
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन; सर्वनाम
सप्तseven
सप्त:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसप्त (प्रातिपदिक/संख्या)
Formसंख्याविशेषण (numeral adjective), अव्ययवत्/अविकारी; here qualifying ‘पुत्राः’ (plural)
येwho
ये:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
प्रथमेin the first
प्रथमे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative/अधिकरण), एकवचन; ‘गणे’ इति विशेषण
गणेgroup
गणे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootगण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative/अधिकरण), एकवचन
द्वितीयःthe second
द्वितीयः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वितीय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; (गणः) इति अध्याहृतं
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक (conjunction)
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), समुच्चय/अपि-भाव (also)
मेघेभ्यःfrom the clouds
मेघेभ्यः:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootमेघ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative/अपादान), बहुवचन
आup to
आ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootआ (अव्यय/उपसर्ग)
Formउपसर्ग/अव्यय, ‘आ … तः’ = ‘up to … from’ (range marker)
सूर्यात्from the sun
सूर्यात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative/अपादान), एकवचन
प्रवहःPravaha (name of a moving group/stream)
प्रवहः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रवह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; (गणः) इति अध्याहृतं
ततःfrom there / thence
ततः:
Apadana (अपादान)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, अपादानार्थक/दिशाबोधक (from there/from)