Adhyaya 45

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे सगरोपाख्याने भार्गवचरिते चतुश्चत्वारिंशत्तमो ऽध्यायः // ४४// वसिष्ठ उवाच ततः कदाचिद्विपिने चतुरङ्गबलान्वितः / मृगयामगमच्छूरः शूरसेनादिभिः सह

ఇట్లు శ్రీబ్రహ్మాండ మహాపురాణంలో వాయుప్రోక్త మధ్యమభాగంలోని తృతీయ ఉపోద్ధాతపాదంలో సగరోపాఖ్యానంలోని భార్గవచరితకు సంబంధించిన నలభై నాలుగవ అధ్యాయం ముగిసింది. వసిష్ఠుడు పలికెను—తర్వాత ఒకసారి ఆ వీరుడు చతురంగ బలంతో, శూరసేనాదులతో కలిసి అరణ్యంలో వేటకు వెళ్లాడు.

Verse 2

ते प्रविश्य महारण्यं हत्वा बहुविधान्मृगान् / जग्मुस्तृषार्त्ता मध्याह्ने सरितं नर्मदामनु

వారు మహారణ్యంలో ప్రవేశించి అనేక విధాల మృగాలను వధించి, దాహంతో బాధపడుతూ మధ్యాహ్నం నర్మదా నదీ తీరానికి చేరారు.

Verse 3

तत्र स्नात्वा च पीत्वा च वारि नद्या गतश्रमाः / गच्छन्तो ददृशुर्मार्गो जमदग्नेरथाश्रमम्

అక్కడ నదిలో స్నానం చేసి నీరు త్రాగి వారి అలసట తొలగింది. ముందుకు సాగుతూ మార్గమధ్యంలో జమదగ్ని ఆశ్రమాన్ని చూశారు.

Verse 4

द्दष्ट्वाश्रमपदं रम्यं मुनीनागच्छतः पथि / कस्येदमिति पप्रच्छुर्भाविकर्मप्रचोदिताः

దారిలో సాగుతున్న మునులు రమ్యమైన ఆశ్రమస్థానాన్ని చూచి, భవితవ్యకర్మ ప్రేరణతో ‘ఇది ఎవరిది?’ అని అడిగారు.

Verse 5

ते प्रोचुरतिशान्तात्मा जमदग्नेर्महातपाः / वसत्यस्मिन्सुतो यस्य रामः शस्त्रभृतां वरः

వారు చెప్పారు—ఇది మహాతపస్వి, అత్యంత శాంతాత్ముడైన జమదగ్ని ఆశ్రమం; ఇక్కడే ఆయన కుమారుడు రాముడు, శస్త్రధారులలో శ్రేష్ఠుడు, నివసిస్తాడు.

Verse 6

तछ्रुत्वा भीरभूत्तेषां रामनामानुकीर्त्तनात् / क्रोधं प्रसङ्यानृशंस्यं पूर्ववैरमनुस्मरन्

అది విని రామనామోచ్చారణ మాత్రంతోనే వారు భయపడిపోయారు; పూర్వవైరాన్ని స్మరించుకుంటూ క్రూరమైన కోపంలో మునిగారు.

Verse 7

अथ ते प्रोचुरन्योन्यं पितृहन्तुर्वधात्पितुः / वैर निर्यातनं किं तु करिष्यामो दिशाधुना

అప్పుడు వారు పరస్పరం అన్నారు—తండ్రి వధకు ప్రతిగా పితృహంతుడిపై వైరం తీర్చాలి; కానీ ఇప్పుడు ఏ దిశగా, ఏమి చేయాలి?

Verse 8

इत्यक्त्वा खड्गहस्तास्ते संप्रविश्य तदाश्रमम् / प्रजाघ्निरे प्रयातेषु मुनिवीरेषु सर्वतः

ఇలా చెప్పి ఖడ్గాలు చేతబట్టి వారు ఆ ఆశ్రమంలోకి ప్రవేశించారు; మునివీరులు అన్ని వైపులా వెళ్లిపోయినప్పుడు వారు (అక్కడివారిని) సంహరించారు.

Verse 9

तं हत्वास्य शिरो हृत्वा निषादा इव निर्दयाः / प्रययुस्ते दुरात्मानः सबलाः स्वपुरीं प्रति

ఆ దుర్మార్గులు అతన్ని చంపి, తల నరికి, కిరాతుల్లా నిర్దయతో తమ సైన్యంతో తమ నగరానికి వెళ్ళిపోయారు.

Verse 10

पुत्रास्तस्य महात्मानौ दृष्ट्वा स्वपितरं हतम् / परिवार्य महाराज रुरुदुः शोककर्शिताः

ఓ మహారాజా! తమ తండ్రి చనిపోవడం చూసి, ఆ మహాత్ములైన కుమారులు ఆయన చుట్టూ చేరి, శోకంతో కృశించిపోతూ రోదించారు.

Verse 11

भर्त्तारं निहतं भूमौ पतितं वीक्ष्य रेणुका / पपात मूर्च्छिता सद्यो लतेवाशनिताडिता

భర్త చనిపోయి నేలమీద పడి ఉండటం చూసి, రేణుక పిడుగు పడిన తీగలా వెంటనే మూర్ఛపోయి కింద పడిపోయింది.

Verse 12

सा स्वचेतसि संमूच्छ्य शोकपावकदीपिताः / दूरप्रनष्टसंज्ञेव सद्यः प्राणैर्व्ययुज्यत

మనసులో మూర్ఛిల్లి, శోకాగ్నితో రగిలిపోతూ, ఆమె స్పృహ కోల్పోయినట్లుగా వెంటనే ప్రాణాలు విడిచింది.

Verse 13

अनालपन्त्यां तस्यां तु संज्ञां याता हि ते पुनः / न्यपतन्मूर्च्छिता भूमौ निमग्नाः शोकसागरे

ఆమె మాట్లాడకపోవడంతో, వారు స్పృహలోకి వచ్చారు, కానీ శోక సముద్రంలో మునిగిపోయి మళ్ళీ మూర్ఛపోయి నేలమీద పడ్డారు.

Verse 14

ततस्तपोधना ये ऽन्ये तत्त पोवनवासिनः / समेत्याश्वासयामासुस्तुल्यदुःखाः सुतान्मुने

అప్పుడు అక్కడ తపోధనులైన ఇతర మునులు, పవనవనవాసులు, సమేతమై వచ్చి సమాన దుఃఖంతో ఉన్న ఆ కుమారులను, ఓ మునీ, ఓదార్చారు।

Verse 15

सांत्व्यमाना मुनिगणैर्जामदग्न्या यथाविधि / आधक्षुर्वचसा तेषामग्नौ पित्रोः कलेवरे

మునిగణులు యథావిధిగా సాంత్వన చెప్పగా, జామదగ్న్య వంశానికి చెందిన వారు వారి వచనానుసారం తల్లిదండ్రుల దేహాలను అగ్నిలో దహించారు।

Verse 16

चक्रुरेव तदूर्द्ध्वं वै यत्कर्त्तव्यमनन्तरम् / पित्रोर्मरणदुःखेन पीड्यमाना दिवानिशम्

ఆ తరువాత వెంటనే చేయవలసిన కార్యాన్ని వారు చేశారు; తల్లిదండ్రుల మరణదుఃఖంతో వారు పగలు రాత్రి బాధపడుతూ ఉన్నారు।

Verse 17

ततः काले गते रामः समानां द्वादशावधौ / निवृत्तस्तपसः सख्या सहागादाश्रमं पितुः

అనంతరం కాలం గడిచిన తరువాత, పన్నెండు సంవత్సరాల పరిమితి పూర్తయ్యాక, రాముడు తపస్సు ముగించి సఖుడితో కలిసి తండ్రి ఆశ్రమానికి వెళ్లాడు।