Shloka 34
Bhārgava-Charita: Rāma (Paraśurāma) Returns to Jamadagni’s Āśrama
Devanagari script
जमदग्निरुवाच व्रतैश्च नियमैश्चैव कर्षयन्देहमात्मनः / शाकमूलफलाहारो द्वादशाब्दं तपश्चर
Transliteration
jamadagniruvāca vrataiśca niyamaiścaiva karṣayandehamātmanaḥ / śākamūlaphalāhāro dvādaśābdaṃ tapaścara
Translation
జమదగ్ని పలికెను—వ్రతములు, నియమములతో దేహమును కఠినంగా నియంత్రించి, శాక-మూల-ఫలాహారముతో పన్నెండు సంవత్సరాలు తపస్సు చేయుము।
Word by Word
जमदग्निःJamadagni
जमदग्निः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootजमदग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
व्रतैःby vows
व्रतैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootव्रत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय
नियमैःby disciplines, restraints
नियमैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootनियम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-बोधक अव्यय (emphatic particle)
कर्षयन्afflicting, emaciating
कर्षयन्:
Karta (कर्ता; सहायक-क्रिया/participial)
TypeVerb
Rootकृष् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त (Present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
देहम्the body
देहम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootदेह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
आत्मनःof oneself
आत्मनः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
शाक-मूल-फल-आहारःone whose food is vegetables, roots, and fruits
शाक-मूल-फल-आहारः:
Visheshana (विशेषण; implied 'त्वम्')
TypeAdjective
Rootशाक (प्रातिपदिक) + मूल (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक) + आहार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (शाकं च मूलं च फलं च आहारः यस्य/आहारः शाकमूलफलानि)
द्वादश-अब्दम्for twelve years
द्वादश-अब्दम्:
Kala/Avadhi (काल/Duration)
TypeNoun
Rootद्वादश (संख्या-प्रातिपदिक) + अब्द (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समास (द्वादश अब्दाः = 12 years)
तपःausterity
तपः:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
चरpractice, perform
चर:
Kriya (क्रिया/Command)
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद