Shloka 37
Mṛga–Mṛgī Saṃvāda: Karmakāraṇa and Pūrvajanma-kathana
The Deer and Doe Dialogue on Karma and Past Birth
Devanagari script
अकृतव्रमसंयुक्तो ह्यगस्त्यस्याश्रमं प्रति / स्नात्वा नित्यक्रियां कृत्वा प्रतस्थे हर्षितो भृशम्
Transliteration
akṛtavramasaṃyukto hyagastyasyāśramaṃ prati / snātvā nityakriyāṃ kṛtvā pratasthe harṣito bhṛśam
Translation
అతడు వ్రతనియమాలతో యుక్తుడై అగస్త్య మహర్షి ఆశ్రమం వైపు బయలుదేరెను. స్నానం చేసి నిత్యక్రియలు నిర్వహించి అత్యంత హర్షంతో ప్రయాణమయ్యెను.
Word by Word
अकृतव्रमसंयुक्तःjoined with (one who had) unperformed vow(s)
अकृतव्रमसंयुक्तः:
कर्तृ-विशेषण (कर्ता/Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootअकृतव्रत + संयुक्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—अकृतव्रतस्य संयुक्तः (षष्ठी-तत्पुरुष)
हिindeed
हि:
सम्बन्ध/निपात (discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय
अगस्त्यस्यof Agastya
अगस्त्यस्य:
षष्ठी-सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootअगस्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
आश्रमम्hermitage
आश्रमम्:
कर्म (Karma/Object; goal)
TypeNoun
Rootआश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
प्रतिtowards
प्रति:
अधिकरण/दिशा-सम्बन्ध (directional)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formउपसर्ग/अव्यय; दिशार्थे (towards)
स्नात्वाhaving bathed
स्नात्वा:
क्रियाविशेषण (पूर्वकर्म/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootस्ना (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वक्रिया; धातुः—स्ना (स्नान)
नित्यक्रियाम्daily rite
नित्यक्रियाम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootनित्य + क्रिया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—नित्या क्रिया (कर्मधारय)
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
क्रियाविशेषण (पूर्वकर्म/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वक्रिया; धातुः—कृ (करण)
प्रतस्थेset out
प्रतस्थे:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeVerb
Rootप्र + स्था (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद
हर्षितःdelighted
हर्षितः:
कर्तृ-विशेषण (subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootहर्षित (प्रातिपदिक; कृदन्त-विशेषण)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त)
भृशम्greatly
भृशम्:
क्रियाविशेषण (manner)
TypeIndeclinable
Rootभृशम् (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)