Shloka 6
Reṇukā-vilāpa and the Aftermath of Jamadagni’s Slaying (अर्जुनोपाख्यान-प्रसङ्गः)
Devanagari script
अथ सक्षतसर्वाङ्गं रुधिरेण परिप्लुतम् / निश्चेष्टं परितं भूमौ ददर्श पतिमात्मनः
Transliteration
atha sakṣatasarvāṅgaṃ rudhireṇa pariplutam / niśceṣṭaṃ paritaṃ bhūmau dadarśa patimātmanaḥ
Translation
అప్పుడు ఆమె తన భర్తను చూచింది—శరీరమంతా గాయాలతో, రక్తంతో తడిసి, నేలపై నిశ్చేష్టంగా పడి ఉన్నాడు।
Word by Word
अथthen
अथ:
Sambandha/Anvaya (सम्बन्ध/अन्वय)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय (Indeclinable), अनुक्रमसूचक (Sequential particle)
स-क्षत-सर्वाङ्गम्with all limbs wounded
स-क्षत-सर्वाङ्गम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootस (अव्यय) + क्षत (प्रातिपदिक) + सर्वाङ्ग (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (Tatpurusha: सह-भाव; also internal determinative), नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative, 2nd), एकवचन (Singular) — agreeing with पतिम्
रुधिरेणwith blood
रुधिरेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootरुधिर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), तृतीया-विभक्ति (Instrumental, 3rd), एकवचन (Singular)
परिप्लुतम्flooded/covered (all over)
परिप्लुतम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootपरि-प्लु (धातु) → परिप्लुत (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (Past passive participle), नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative, 2nd), एकवचन (Singular) — agreeing with पतिम्
निश्चेष्टम्motionless
निश्चेष्टम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootनिश्चेष्ट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative, 2nd), एकवचन (Singular) — agreeing with पतिम्
परितम्lying (there), placed
परितम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootपरि-इ (धातु) → परित (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (Past passive participle; 'lying/placed'), नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative, 2nd), एकवचन (Singular) — agreeing with पतिम्
भूमौon the ground
भूमौ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), सप्तमी-विभक्ति (Locative, 7th), एकवचन (Singular)
ददर्शsaw
ददर्श:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद (Parasmaipada)
पतिम्(her) husband
पतिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative, 2nd), एकवचन (Singular)
आत्मनःof herself
आत्मनः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), षष्ठी-विभक्ति (Genitive, 6th), एकवचन (Singular)