Shloka 39
Reṇukā-vilāpa and the Aftermath of Jamadagni’s Slaying (अर्जुनोपाख्यान-प्रसङ्गः)
Devanagari script
ज्वलन्तमिममेवाग्निं संप्रविश्य चिरादिव / भर्तुर्मम भविष्यामि पितृलोकप्रियातिथिः
Transliteration
jvalantamimamevāgniṃ saṃpraviśya cirādiva / bharturmama bhaviṣyāmi pitṛlokapriyātithiḥ
Translation
ఈ జ్వలించే అగ్నిలో ప్రవేశించి, ఎంతో కాలం తర్వాత వచ్చినట్టుగా, నేను నా భర్తకు పితృలోకంలో ప్రియ అతిథిగా అవుతాను.
Word by Word
ज्वलन्तम्blazing
ज्वलन्तम्:
Visheshana of Karma (कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Root√ज्वल् (धातु)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसक, द्वितीया, एकवचन; शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present participle) ‘blazing’
इमम्this
इमम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
एवindeed/just
एव:
Emphasis (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण-निपात (emphatic ‘indeed/just’)
अग्निम्fire
अग्निम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
सम्-प्रविश्यhaving entered
सम्-प्रविश्य:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootसम्-प्र-√विश् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having entered’
चिरात्after long / long
चिरात्:
Adverbial (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootचिरात् (अव्यय/तद्धितान्त)
Formअव्यय; कालवाचक (after a long time/long)
इवas if/like
इव:
Upamana marker (उपमान)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय; उपमानार्थक (like/as if)
भर्तुःof (my) husband
भर्तुः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभर्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
ममmy
मम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन
भविष्यामिI shall become
भविष्यामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
पितृ-लोक-प्रिय-अतिथिःa beloved guest in the world of the ancestors
पितृ-लोक-प्रिय-अतिथिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक) + प्रिय (प्रातिपदिक) + अतिथि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—पितृलोकस्य प्रियः अतिथिः (beloved guest of the world of the Pitṛs)