Shloka 2
Rāja-prabodhana and Prātaḥ-kṛtya
Awakening of the King and Morning Observances
Devanagari script
वीणावेणुरवोन्मिश्रकलतालततानुगम् / समस्तश्रुतिसुश्राव्यप्रशस्तमधुरस्वरम्
Transliteration
vīṇāveṇuravonmiśrakalatālatatānugam / samastaśrutisuśrāvyapraśastamadhurasvaram
Translation
వీణా-వేణు నాదాలతో మిళితమై, కల-తాళ లయను అనుసరించేది; సమస్త శ్రోతలకు సుస్రావ్యమై, ప్రశంసనీయం, మధురస్వరమై ఉన్నది.
Word by Word
वीणा-वेणु-रव-उन्मिश्र-कल-ताल-तत्-अनुगम्following that rhythm, blended with the sounds of vīṇā and flute
वीणा-वेणु-रव-उन्मिश्र-कल-ताल-तत्-अनुगम्:
कर्म-विशेषण (कर्म-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootवीणा + वेणु + रव + उन्मिश्र + कल + ताल + तत् + अनुग (प्रातिपदिक)
Formबहुपद-समास (समाहार/तत्पुरुषप्रायः): वीणावेणुरवेन उन्मिश्रः; कलताले तत् (तत्=तद्/तत्-शब्दः, ‘that’ referring to rhythm) अनुगः; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; गेयम्-विशेषण (अग्रिमश्लोके)
समस्तश्रुतिसुश्राव्यप्रशस्तमधुरस्वरम्having a sweet, praised tone, pleasant to hear in all notes
समस्तश्रुतिसुश्राव्यप्रशस्तमधुरस्वरम्:
कर्म-विशेषण (कर्म-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootसमस्त-श्रुति-सुश्राव्य-प्रशस्त-मधुर-स्वर (प्रातिपदिक)
Formबहुपद-तत्पुरुष-समास: समस्तासु श्रुतिषु सुश्राव्यः; प्रशस्तः; मधुरः स्वरः यस्य; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; गेयम्-विशेषण