Shloka 19
रामस्य पितृसेवा-तीर्थाटन-वृत्तान्तः
Rama’s filial service and ordered pilgrimage; setting for the Haihaya episode
Devanagari script
यथा वन्मन्त्रतन्त्रोक्तक्रियासु विततासु च / ज्वलदग्निशिखाकारे तमस्तपनतेजसि
Transliteration
yathā vanmantratantroktakriyāsu vitatāsu ca / jvaladagniśikhākāre tamastapanatejasi
Translation
వనంలో మంత్ర-తంత్రోక్త క్రియలు విస్తారంగా జరుగుతున్నట్లే, జ్వలించే అగ్నిశిఖా రూపమైన తేజస్సు చీకటిని తపింపజేసి తొలగించింది.
Word by Word
यथाas, just as
यथा:
Upamāna/Prakāra (उपमान/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय, उपमान/प्रकारवाचक (comparative/manner adverb)
वन्indeed, surely
वन्:
Nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Rootवन् (अव्यय/निपात)
Formनिपात (particle), emphasis/assurance (eva-like)
मन्त्रmantra
मन्त्र:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, समासपूर्वपद
तन्त्रritual system/tantra
तन्त्र:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतन्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, समासपूर्वपद
उक्तprescribed, stated
उक्त:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootवच् (धातु) → उक्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past passive participle/क्त), समासपूर्वपद; ‘said/prescribed’
क्रियासुin the rites/actions
क्रियासु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्रिया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), बहुवचन
विततासुspread out, extensive
विततासु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootवि-तन् (धातु) → वितत (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past passive participle/क्त), स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), बहुवचन; विशेषण of ‘क्रियासु’
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
ज्वलत्blazing
ज्वलत्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootज्वल् (धातु) → ज्वलत् (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (present active participle/शतृ), समासपूर्वपद; ‘blazing’
अग्निfire
अग्नि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, समासपूर्वपद
शिखाflame, crest
शिखा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootशिखा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, समासपूर्वपद
आकारेin the form
आकारे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootआकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), एकवचन; ‘in the form/appearance’
तमःdarkness
तमः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतमस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/nominative), एकवचन; समासपूर्वपद
तपनburning
तपन:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootतप् (धातु) → तपन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, समासपूर्वपद; ‘heating/burning’
तेजसिin the radiance
तेजसि:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), एकवचन