Shloka 82
Vaivasvata-Manu Sarga and the Re-Manifestation of the Saptarṣis (वैवस्वतसर्गः—सप्तर्षिप्रादुर्भावः)
Devanagari script
तिरोभूतेषु तेष्विन्द्रो मनुपत्नीमचेतनाम् / ग्रहेण मोचयित्वा च ततश्चानुससार ताम्
Transliteration
tirobhūteṣu teṣvindro manupatnīmacetanām / graheṇa mocayitvā ca tataścānusasāra tām
Translation
వారు అదృశ్యమైన తరువాత ఇంద్రుడు మూర్ఛితమైన మనుపత్నిని గ్రహం (రాహు) బంధనమునుండి విడిపించి, ఆపై ఆమెను అనుసరించెను.
Word by Word
तिरोभूतेषुwhen (they) had disappeared / among the disappeared
तिरोभूतेषु:
Adhikarana (अधिकरण/locative)
TypeAdjective
Rootतिरो-भूत (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle) from √भू with अव्ययीभाव-पूर्वपद तिरस्/तिरो (disappeared/hidden)
तेषुamong them
तेषु:
Adhikarana (अधिकरण/locative)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; सर्वनाम
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
मनुपत्नीम्Manu's wife
मनुपत्नीम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootमनु-पत्नी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (मनॊः पत्नी)
अचेतनाम्unconscious
अचेतनाम्:
Visheshana (विशेषण/qualifier)
TypeAdjective
Rootअ-चेतन (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; नञ्-तत्पुरुष/नकारार्थ (negation)
ग्रहेणby seizure / by a grasp
ग्रहेण:
Karana (करण/means)
TypeNoun
Rootग्रह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
मोचयित्वाhaving freed
मोचयित्वा:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण/absolutive)
TypeIndeclinable
Rootमुच् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund/absolutive) with णिच् (causative) from √मुच्: मोचयित्वा = having freed/released
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
ततःthen
ततः:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण/adverb)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb of time/sequence)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
अनुससारfollowed
अनुससार:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeVerb
Rootअनु + सृ (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
ताम्her
ताम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सर्वनाम