Shloka 6
Vaivasvata-Manu Sarga and the Re-Manifestation of the Saptarṣis (वैवस्वतसर्गः—सप्तर्षिप्रादुर्भावः)
Devanagari script
मन्वादिकं भविष्यान्तमाख्यानैर्बहुभिर्युतम् / वक्ष्ये वैवस्वतं सर्गं नमस्कृत्य विवस्वते
Transliteration
manvādikaṃ bhaviṣyāntamākhyānairbahubhiryutam / vakṣye vaivasvataṃ sargaṃ namaskṛtya vivasvate
Translation
మన్వాది నుండి భవిష్యాంతం వరకు అనేక ఆఖ్యానములతో కూడిన వైవస్వత సర్గాన్ని, వివస్వానునకు నమస్కరించి నేను వర్ణించెదను.
Word by Word
मन्वादिकम्beginning with the Manus
मन्वादिकम्:
विशेषण (Qualifier of object)
TypeAdjective
Rootमनु+आदि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘मन्वादि’ (=मनु-प्रभृति) इति षष्ठी/अव्ययीभावार्थक तत्पुरुष; कर्मपदस्य विशेषणम्
भविष्य-अन्तम्ending in the future (up to the future end)
भविष्य-अन्तम्:
विशेषण (Qualifier of object)
TypeAdjective
Rootभविष्यत्+अन्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘भविष्यत्-पर्यन्तम्’ इति तत्पुरुष
आख्यानैःwith narratives/accounts
आख्यानैः:
करण (Karaṇa/Instrument; means)
TypeNoun
Rootआख्यान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
बहुभिःmany
बहुभिः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; आख्यानैः इत्यस्य विशेषणम्
युतम्endowed/combined (with)
युतम्:
विशेषण (Qualifier of object)
TypeAdjective
Rootयुज् (धातु) → युत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘युक्त/समन्वित’
वक्ष्येI shall tell
वक्ष्ये:
कर्ता (Karta/Subject: speaker)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
वैवस्वतम्of Vaivasvata
वैवस्वतम्:
विशेषण (Qualifier of object)
TypeAdjective
Rootवैवस्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सर्गम् इत्यस्य विशेषणम्
सर्गम्creation, emanation
सर्गम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootसर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
नमस्कृत्यhaving saluted
नमस्कृत्य:
पूर्वक्रिया (Prior action; gerund)
TypeIndeclinable
Rootनमस्+कृ (धातु) → नमस्कृत्य (कृदन्त)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive), ‘having saluted’
विवस्वतेto Vivasvat (the Sun)
विवस्वते:
सम्प्रदान (Sampradāna/Dative: recipient)
TypeNoun
Rootविवस्वत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन