Shloka 56
Vaivasvata-Manu Sarga and the Re-Manifestation of the Saptarṣis (वैवस्वतसर्गः—सप्तर्षिप्रादुर्भावः)
Devanagari script
मनोजवाः सर्वगताः सर्वभोगाश्च ते ऽभवन् / जाताश्च भस्मनो ह्यन्ये ब्रह्मर्षिगणसंमताः
Transliteration
manojavāḥ sarvagatāḥ sarvabhogāśca te 'bhavan / jātāśca bhasmano hyanye brahmarṣigaṇasaṃmatāḥ
Translation
వారు మనస్సు వేగంతో, సర్వత్ర సంచరించే వారుగా, సర్వభోగసంపన్నులుగా అయ్యారు. మరికొందరు భస్మం నుండి జన్మించారు; బ్రహ్మర్షి-గణం వారిని సమ్మతించింది.
Word by Word
manojavāḥmind-swift
manojavāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmanas (प्रातिपदिक) + java (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; tatpuruṣa 'swift as mind'
sarvagatāḥall-pervading
sarvagatāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक) + gata (कृदन्त, गम् धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; past participle gata (क्त) in tatpuruṣa 'gone everywhere'
sarvabhogāḥenjoying all pleasures
sarvabhogāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक) + bhoga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; tatpuruṣa 'having all enjoyments'
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; conjunction
tethey
te:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; pronoun
abhavanbecame/were
abhavan:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपदम्
jātāḥborn
jātāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootjāta (कृदन्त, जन् धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; past participle (क्त)
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; conjunction
bhasmanaḥfrom ashes
bhasmanaḥ:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootbhasman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; also possible षष्ठी sg by form, but sense here ablative 'from ashes'
hiindeed/for
hi:
Vākyālaṅkāra (वाक्यालङ्कार)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय; particle (निपात)
anyeothers
anye:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootanya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; adjective used substantively
brahmarṣi-gaṇa-saṃmatāḥapproved by the host of Brahmarṣis
brahmarṣi-gaṇa-saṃmatāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootbrahmarṣi (प्रातिपदिक) + gaṇa (प्रातिपदिक) + saṃmata (कृदन्त, मन् धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; tatpuruṣa chain: 'approved/esteemed by the group of Brahmarṣis'; saṃmata = past participle (क्त)