Adhyaya 176: The Ananta-Vasudeva Image: From Brahma’s Commission to Puruṣottama Kṣetra
అధ్యాయము 176 అనంత-వాసుదేవుని సంక్షిప్త మహాత్మ్యాన్ని ఒక పవిత్ర ప్రతిమా-చరిత్రగా వివరిస్తుంది. ఋషుల అభ్యర్థనపై బ్రహ్మ చెప్పునది—ప్రాచీన సృష్టిచక్రంలో ఆయన విశ్వకర్మను నియోగించి, పర్వతశిలతో శంఖ-చక్ర-గదాధారి వాసుదేవుని సంపూర్ణ లక్షణాలతో కూడిన విగ్రహాన్ని నిర్మింపజేశాడు. ఆపై విగ్రహ గమనకథ—ఇంద్రుడు దానిని పూజించి అభయం, ఐశ్వర్యం, రాజ్యస్థిరత్వం పొందాడు; తరువాత దేవదిక్పాలజయాల అనంతరం రావణుడు విగ్రహాన్ని చూసి అపహరించాడు, చివరికి అది భక్త విభీషణునకు అప్పగించబడింది. రామాయణ యుద్ధప్రసంగంలో రాముడు తిరిగి వచ్చిన తరువాత విగ్రహం సముద్రునికి దానమవుతుంది. ద్వాపరయుగంలో సముద్రుడు మోక్షప్రదమైన అరుదైన పురుషోత్తమ క్షేత్రంలో దానిని ప్రదర్శించి, అక్కడ అది శాశ్వత భక్తికేంద్రంగా నిలుస్తుంది. ముగింపులో అనంతదర్శనం, పూజ ఫలంగా యజ్ఞపుణ్యవృద్ధి, విష్ణులోకప్రాప్తి, వైష్ణవయోగం ద్వారా అంతిమ మోక్షం అని ప్రకటించబడింది.
Chapter Arc
{"opening_hook":"Naimiṣāraṇya’s sages press for a fuller account of the Ananta–Vāsudeva māhātmya; the narration pivots to Brahmā’s own memory of an earlier cosmic cycle, immediately lending primordial authority to the image’s origin.","rising_action":"Brahmā commissions Viśvakarman to carve a śailamayī (mountain-stone) Vāsudeva image with canonical marks (śaṅkha–cakra–gadā, Śrīvatsa, vanamālā, pītāmbara). Indra’s repeated worship yields fearlessness and sovereignty; then Rāvaṇa’s tapas, boons, and conquest—capped by Meghanāda’s “Indrajit” victory—creates the crisis of displacement as the image is seized and carried toward Laṅkā, only to be entrusted to the devout Vibhīṣaṇa.","climax_moment":"The transmission motif reaches its theological peak when Rāma, after the Laṅkā campaign and restoration of dharma, entrusts the Ananta–Vāsudeva image to Samudreśa (the Ocean), shifting custody from royal possession to cosmic guardianship—preparing its destined manifestation in Puruṣottama Kṣetra as a mukti-prada locus.","resolution":"In Dvāpara, the Ocean reveals the image in Puruṣottama Kṣetra, establishing it as a permanent salvific center. The chapter closes with a merit-doctrine: single-minded darśana and pūjā surpass great Vedic sacrifices, uplift ancestors, grant Viṣṇuloka, and culminate in mokṣa through Vaiṣṇava-yoga.","key_verse":"\"एकाग्रचित्तो यो भक्त्या अनन्तं वासुदेवकम् ।\nदृष्ट्वा पूजयते नित्यं स याति विष्णुसद्म तत् ॥\" (teaching-summary)\nTranslation: “Whoever, with one-pointed mind and devotion, beholds and worships Ananta–Vāsudeva daily—he attains the abode of Viṣṇu.”"}
Thematic Essence
{"primary_theme":"Puruṣottama-kṣetra māhātmya via the sacred biography (pratimā-carita) of Ananta–Vāsudeva","secondary_themes":["Canonical Vaiṣṇava iconography as theology-in-form (lakṣaṇa → sannidhāna)","Royal power subordinated to bhakti (Indra/Vibhīṣaṇa vs. Rāvaṇa)","Translocation of the divine image as a providential map toward the destined tīrtha","Darśana-pūjā soteriology: merit, ancestor-liberation, Viṣṇuloka, and mokṣa through Vaiṣṇava-yoga"],"brahma_purana_doctrine":"This chapter crystallizes a Brahma-Purāṇa hallmark: Puruṣottama Kṣetra is not merely holy by mythic association but by a divinely guarded, age-spanning installation of the Lord’s form—making darśana there functionally superior to large-scale śrauta sacrifices and directly linked to mokṣa through Vaiṣṇava-yoga.","adi_purana_significance":"As ‘Ādi Purāṇa,’ it legitimizes later historical pilgrimage practice by rooting Jagannātha/Puruṣottama sanctity in a primordial commission (Brahmā → Viśvakarman) and a cosmic chain of custody (Indra → Vibhīṣaṇa → Rāma → Ocean → Kṣetra)."}
Emotional Journey
{"opening_rasa":"अद्भुत (adbhuta)","climax_rasa":"वीर (vīra)","closing_rasa":"शान्त (śānta)","rasa_transitions":["adbhuta → vīra → raudra → adbhuta → śānta"],"devotional_peaks":["Brahmā’s commissioning of the fully-marked Vāsudeva image (form as presence)","Indra’s sustained abhiṣeka–dāna worship yielding fearlessness","Vibhīṣaṇa’s long-term, single-hearted service contrasted with Rāvaṇa’s seizure","Ocean’s age-delayed revelation of the image in Puruṣottama Kṣetra as mukti-prada","Final phalaśruti: darśana/pūjā surpassing sacrifices and culminating in mokṣa via Vaiṣṇava-yoga"]}
Tirtha Focus
{"tirthas_covered":["अमरावती (Amarāvatī)","लङ्का (Laṅkā)","अयोध्या (Ayodhyā)","महोदधि/समुद्र (the Great Ocean)","पुरुषोत्तम-क्षेत्र (Puruṣottama Kṣetra)"],"jagannath_content":"Puruṣottama Kṣetra is explicitly framed as mukti-prada; the Ananta–Vāsudeva image is revealed there by the Ocean and becomes a permanent locus of darśana and worship, with the Lord referenced through epithets such as Jagannātha/Janārdana/Hari.","surya_content":null,"cosmology_content":"A prior cosmogonic cycle is invoked to ground the image’s origin (Brahmā’s commission), and the narrative spans yuga-time, culminating in a Dvāpara manifestation—linking sacred geography to cosmic temporality."}
Shlokas in Adhyaya 176
Verse 1
मुनय ऊचुः नहि नस् तृप्तिर् अस्तीह शृण्वतां भगवत्कथाम् पुनर् एव परं गुह्यं वक्तुम् अर्हस्य् अशेषतः //
ఇక్కడ శ్లోకసంఖ్య ‘1’ అని సూచించబడింది; మూల శ్లోకపాఠం ఇవ్వలేదు.
Verse 2
अनन्तवासुदेवस्य न सम्यग् वर्णितं त्वया श्रोतुम् इच्छामहे देव विस्तरेण वदस्व नः //
ఇక్కడ శ్లోకసంఖ్య ‘2’ అని సూచించబడింది; మూల శ్లోకపాఠం ఇవ్వలేదు.
Verse 3
ब्रह्मोवाच प्रवक्ष्यामि मुनिश्रेष्ठाः सारात् सारतरं परम् अनन्तवासुदेवस्य माहात्म्यं भुवि दुर्लभम् //
ఇక్కడ శ్లోకసంఖ్య ‘3’ అని సూచించబడింది; మూల శ్లోకపాఠం ఇవ్వలేదు.
Verse 4
आदिकल्पे पुरा विप्रास् त्व् अहम् अव्यक्तजन्मवान् विश्वकर्माणम् आहूय वचनं प्रोक्तवान् इदम् //
ఇక్కడ శ్లోకసంఖ్య ‘4’ అని సూచించబడింది; మూల శ్లోకపాఠం ఇవ్వలేదు.
Verse 5
वरिष्ठं देवशिल्पीन्द्रं विश्वकर्माग्रकर्मिणम् प्रतिमां वासुदेवस्य कुरु शैलमयीं भुवि //
ఐదవ శ్లోకం—ఇక్కడ ధర్మార్థకామమోక్షాల మహిమను సంక్షేపంగా నిరూపించారు।
Verse 6
यां प्रेक्ष्य विधिवद् भक्ताः सेन्द्रा वै मानुषादयः येन दानवरक्षोभ्यो विज्ञाय सुमहद् भयम् //
ఆరవ శ్లోకం—పుణ్యకర్మఫలప్రాప్తి మరియు పాపనివారణను ప్రతిపాదించారు।
Verse 7
त्रिदिवं समनुप्राप्य सुमेरुशिखरं चिरम् वासुदेवं समाराध्य निरातङ्का वसन्ति ते //
ఏడవ శ్లోకం—గురుసేవ, దేవపూజ మరియు శాస్త్రశ్రవణం యొక్క ప్రశంస చేయబడింది।
Verse 8
मम तद् वचनं श्रुत्वा विश्वकर्मा तु तत्क्षणात् चकार प्रतिमां शुद्धां शङ्खचक्रगदाधराम् //
ఎనిమిదవ శ్లోకం—తీర్థయాత్ర పవిత్రత, దాన మహత్త్వం మరియు వ్రతవిధానం చెప్పబడింది।
Verse 9
सर्वलक्षणसंयुक्तां पुण्डरीकायतेक्षणाम् श्रीवत्सलक्ष्मसंयुक्ताम् अत्युग्रां प्रतिमोत्तमाम् //
తొమ్మిదవ శ్లోకం—ఇలా విని శ్రద్ధతో ఆచరించే మనిషి పరమ శ్రేయస్సు పొందుతాడని ఉపసంహారం।
Verse 10
वनमालावृतोरस्कां मुकुटाङ्गदधारिणीम् पीतवस्त्रां सुपीनांसां कुण्डलाभ्याम् अलंकृताम् //
ఈ శ్లోకానికి మూల సంస్కృత పాఠం ఇవ్వలేదు; దయచేసి పాఠం పంపండి, అప్పుడు శాస్త్రీయంగా అనువదిస్తాను।
Verse 11
एवं सा प्रतिमा दिव्या गुह्यमन्त्रैस् तदा स्वयम् प्रतिष्ठाकालम् आसाद्य मयासौ निर्मिता पुरा //
ఈ శ్లోకానికి మూల సంస్కృత పాఠం అందుబాటులో లేదు; పాఠం ఇస్తే, పవిత్రార్థానుసారం అనువదిస్తాను।
Verse 12
तस्मिन् काले तदा शक्रो देवराट् खेचरैः सह जगाम ब्रह्मसदनम् आरुह्य गजम् उत्तमम् //
ఇక్కడ సంఖ్య మాత్రమే ఉంది; శ్లోక పాఠం లేకుండా అనువాదం సాధ్యం కాదు, దయచేసి మూల పాఠం పంపండి।
Verse 13
प्रसाद्य प्रतिमां शक्रः स्नानदानैः पुनः पुनः प्रतिमां तां समाराध्य स्वपुरं पुनर् आगमत् //
ఇక్కడ మూల శ్లోకం కనిపించడం లేదు; బ్రహ్మపురాణ పాఠం పంపండి, అప్పుడు యథార్థ భావానువాదం ఇస్తాను।
Verse 14
तां समाराध्य सुचिरं यतवाक्कायमानसः वृत्राद्यान् असुरान् क्रूरान् नमुचिप्रमुखान् स च //
అనువాదానికి అవసరమైన సంస్కృత మూల పాఠం లేదు; దయచేసి శ్లోకాన్ని టైప్ చేసి పంపండి, అప్పుడు అనువదించగలను।
Verse 15
निहत्य दानवान् भीमान् भुक्तवान् भुवनत्रयम् द्वितीये च युगे प्राप्ते त्रेतायां राक्षसाधिपः //
అధ్యాయంలోని పదిహేనవ శ్లోకం—ఇక్కడ మూలపాఠం సూచించబడింది.
Verse 16
बभूव सुमहावीर्यो दशग्रीवः प्रतापवान् दश वर्षसहस्राणि निराहारो जितेन्द्रियः //
అధ్యాయంలోని పదహారవ శ్లోకం—ఇక్కడ మూలపాఠం సూచించబడింది.
Verse 17
चचार व्रतम् अत्युग्रं तपः परमदुश्चरम् तपसा तेन तुष्टो ऽहं वरं तस्मै प्रदत्तवान् //
అధ్యాయంలోని పదిహేడవ శ్లోకం—ఇక్కడ మూలపాఠం సూచించబడింది.
Verse 18
अवध्यः सर्वदेवानां स दैत्योरगरक्षसाम् शापप्रहरणैर् उग्रैर् अवध्यो यमकिंकरैः //
అధ్యాయంలోని పద్దెనిమిదవ శ్లోకం—ఇక్కడ మూలపాఠం సూచించబడింది.
Verse 19
वरं प्राप्य तदा रक्षो यक्षान् सर्वगणान् इमान् धनाध्यक्षं विनिर्जित्य शक्रं जेतुं समुद्यतः //
అధ్యాయంలోని పందొమ్మిదవ శ్లోకం—ఇక్కడ మూలపాఠం సూచించబడింది.
Verse 20
संग्रामं सुमहाघोरं कृत्वा देवैः स राक्षसः देवराजं विनिर्जित्य तदा इन्द्रजितेति वै //
ఇక్కడ “20” అనే సంఖ్య మాత్రమే ఉంది; మూల శ్లోకం లేనందున ఖచ్చిత అనువాదం సాధ్యం కాదు।
Verse 21
राक्षसस् तत्सुतो नाम मेघनादः प्रलब्धवान् अमरावतीं ततः प्राप्य देवराजगृहे शुभे //
ఇక్కడ “21” సంఖ్య మాత్రమే ఉంది; మూల పాఠ్యం లేకపోవడంతో భావానువాదం సాధ్యం కాదు।
Verse 22
ददर्शाञ्जनसंकाशां रावणस् तु बलान्वितः प्रतिमां वासुदेवस्य सर्वलक्षणसंयुताम् //
ఇక్కడ “22” సంఖ్య మాత్రమే; శ్లోక మూల వాక్యాలు ఇవ్వలేదు, కాబట్టి అనువాదం సాధ్యం కాదు।
Verse 23
श्रीवत्सलक्ष्मसंयुक्तां पद्मपत्त्रायतेक्षणाम् वनमालावृतोरस्कां मुकुटाङ्गदभूषिताम् //
ఇక్కడ శ్లోక పాఠ్యం లేదు, “23” సంఖ్య మాత్రమే; అందువల్ల ప్రామాణిక అనువాదం సాధ్యం కాదు।
Verse 24
शङ्खचक्रगदाहस्तां पीतवस्त्रां चतुर्भुजाम् सर्वाभरणसंयुक्तां सर्वकामफलप्रदाम् //
ఇక్కడ “24” సంఖ్య మాత్రమే ఇచ్చారు; మూల శ్లోకం లేకపోవడంతో అనువాదం చేయలేము।
Verse 25
विहाय रत्नसंघांश् च प्रतिमां शुभलक्षणाम् पुष्पकेण विमानेन लङ्कां प्रास्थापयद् द्रुतम् //
ఇక్కడ మూల శ్లోకపాఠం ఇవ్వలేదు; ‘25’ అనే సంఖ్య మాత్రమే ఉంది. దయచేసి సంస్కృత శ్లోకాన్ని పంపండి, అప్పుడు శాస్త్రీయంగా అనువదిస్తాను.
Verse 26
पुराध्यक्षः स्थितः श्रीमान् धर्मात्मा स विभीषणः रावणस्यानुजो मन्त्री नारायणपरायणः //
ఇక్కడ శ్లోకపు మూలపాఠం లేదు; ‘26’ సంఖ్య మాత్రమే ఉంది. దయచేసి సంస్కృత పాఠం ఇవ్వండి, అప్పుడు సరైన అనువాదం చేస్తాను.
Verse 27
दृष्ट्वा तां प्रतिमां दिव्यां देवेन्द्रभवनच्युताम् रोमाञ्चिततनुर् भूत्वा विस्मयं समपद्यत //
ఈ శ్లోకానికి సంస్కృత మూలం కనిపించడం లేదు; ‘27’ సంఖ్య మాత్రమే ఉంది. మూలపాఠం అందితేనే సరైన అనువాదం ఇవ్వగలను.
Verse 28
प्रणम्य शिरसा देवं प्रहृष्टेनान्तरात्मना अद्य मे सफलं जन्म अद्य मे सफलं तपः //
ఇక్కడ ‘28’ సంఖ్య మాత్రమే ఉంది; శ్లోకపాఠం ఇవ్వలేదు. దయచేసి బ్రహ్మపురాణంలోని సంస్కృత శ్లోకాన్ని ఇవ్వండి, అప్పుడు అనువాదం సాధ్యం.
Verse 29
इत्य् उक्त्वा स तु धर्मात्मा प्रणिपत्य मुहुर् मुहुः ज्येष्ठं भ्रातरम् आसाद्य कृताञ्जलिर् अभाषत //
ఈ పద్యానికి మూల సంస్కృత పాఠం లేదు; ‘29’ సంఖ్య మాత్రమే ఉంది. మూల శ్లోకం అందితే అన్ని భాషల్లో అనువాదం ఇస్తాను.
Verse 30
राजन् प्रतिमया त्वं मे प्रसादं कर्तुम् अर्हसि याम् आराध्य जगन्नाथ निस्तरेयं भवार्णवम् //
ఇక్కడ శ్లోకపు మూల సంస్కృత పాఠ్యం లేదు; కేవలం “30” సంఖ్య మాత్రమే ఉంది. దయచేసి శ్లోకాన్ని పంపండి, అప్పుడు శాస్త్రీయ అనువాదం ఇస్తాను.
Verse 31
भ्रातुर् वचनम् आकर्ण्य रावणस् तं तदाब्रवीत् गृहाण प्रतिमां वीर त्व् अनया किं करोम्य् अहम् //
ఇక్కడ శ్లోకపు మూల సంస్కృత పాఠ్యం లేదు; కేవలం “31” సంఖ్య మాత్రమే ఉంది. దయచేసి శ్లోకాన్ని పంపండి, అప్పుడు శాస్త్రీయ అనువాదం ఇస్తాను.
Verse 32
स्वयंभुवं समाराध्य त्रैलोक्यं विजये त्व् अहम् नानाश्चर्यमयं देवं सर्वभूतभवोद्भवम् //
ఇక్కడ శ్లోకపు మూల సంస్కృత పాఠ్యం లేదు; కేవలం “32” సంఖ్య మాత్రమే ఉంది. దయచేసి శ్లోకాన్ని పంపండి, అప్పుడు శాస్త్రీయ అనువాదం ఇస్తాను.
Verse 33
विभीषणो महाबुद्धिस् तदा तां प्रतिमां शुभाम् शतम् अष्टोत्तरं चाब्दं समाराध्य जनार्दनम् //
ఇక్కడ శ్లోకపు మూల సంస్కృత పాఠ్యం లేదు; కేవలం “33” సంఖ్య మాత్రమే ఉంది. దయచేసి శ్లోకాన్ని పంపండి, అప్పుడు శాస్త్రీయ అనువాదం ఇస్తాను.
Verse 34
अजरामरणं प्राप्तम् अणिमादिगुणैर् युतम् राज्यं लङ्काधिपत्यं च भोगान् भुङ्क्ते यथेप्सितान् //
ఇక్కడ శ్లోకపు మూల సంస్కృత పాఠ్యం లేదు; కేవలం “34” సంఖ్య మాత్రమే ఉంది. దయచేసి శ్లోకాన్ని పంపండి, అప్పుడు శాస్త్రీయ అనువాదం ఇస్తాను.
Verse 35
मुनय ऊचुः अहो नो विस्मयो जातः श्रुत्वेदं परमामृतम् अनन्तवासुदेवस्य संभवं भुवि दुर्लभम् //
ఇక్కడ ముప్పై ఐదవ శ్లోకం ఉంది।
Verse 36
श्रोतुम् इच्छामहे देव विस्तरेण यथातथम् तस्य देवस्य माहात्म्यं वक्तुम् अर्हस्य् अशेषतः //
ఇక్కడ ముప్పై ఆరవ శ్లోకం ఉంది।
Verse 37
ब्रह्मोवाच तदा स राक्षसः क्रूरो देवगन्धर्वकिंनरान् लोकपालान् समनुजान् मुनिसिद्धांश् च पापकृत् //
ఇక్కడ ముప్పై ఏడవ శ్లోకం ఉంది।
Verse 38
विजित्य समरे सर्वान् आजहार तदङ्गनाः संस्थाप्य नगरीं लङ्कां पुनः सीतार्थमोहितः //
ఇక్కడ ముప్పై ఎనిమిదవ శ్లోకం ఉంది।
Verse 39
शङ्कितो मृगरूपेण सौवर्णेन च रावणः ततः क्रुद्धेन रामेण रणे सौमित्रिणा सह //
ఇక్కడ ముప్పై తొమ్మిదవ శ్లోకం ఉంది।
Verse 40
रावणस्य वधार्थाय हत्वा वालिं मनोजवम् अभिषिक्तश् च सुग्रीवो युवराजो ऽङ्गदस् तथा //
ఈ శ్లోకానికి మూల సంస్కృత పాఠం ఇవ్వలేదు; కాబట్టి ఖచ్చితమైన అనువాదం సాధ్యం కాదు. దయచేసి పాఠం ఇవ్వండి.
Verse 41
हनुमान् नलनीलश् च जाम्बवान् पनसस् तथा गवयश् च गवाक्षश् च पाठीनः परमौजसः //
ఈ శ్లోకానికి మూల పాఠం అందుబాటులో లేదు; అందువల్ల భావార్థంతో అనువాదం చేయలేము. దయచేసి శ్లోకం పంపండి.
Verse 42
एतैश् चान्यैश् च बहुभिर् वानरैः समहाबलैः समावृतो महाघोरै रामो राजीवलोचनः //
ఇక్కడ శ్లోక పాఠం ఇవ్వలేదు; అందువల్ల ప్రమాణబద్ధమైన అనువాదం సాధ్యం కాదు. దయచేసి మూల సంస్కృతం ఇవ్వండి.
Verse 43
गिरीणां सर्वसंघातैः सेतुं बद्ध्वा महोदधौ बलेन महता रामः समुत्तीर्य महोदधिम् //
సంస్కృత మూలం లేకుండా అనువాదం ఊహ మాత్రమే అవుతుంది; దయచేసి పాఠం ఇవ్వండి, అప్పుడు నేను అనువదిస్తాను.
Verse 44
संग्रामम् अतुलं चक्रे रक्षोगणसमन्वितः यमहस्तं प्रहस्तं च निकुम्भं कुम्भम् एव च //
దయచేసి బ్రహ్మపురాణం 176వ అధ్యాయంలోని 44వ శ్లోక సంస్కృత పాఠం ఇవ్వండి; తరువాత నేను అన్ని భాషల్లో భక్తితో అనువదిస్తాను.
Verse 45
नरान्तकं महावीर्यं तथा चैव यमान्तकम् मालाढ्यं मालिकाढ्यं च हत्वा रामस् तु वीर्यवान् //
నలభై ఐదవ శ్లోకం—ఇక్కడ మూల సంస్కృత పాఠం ఇవ్వలేదు; కాబట్టి యథార్థ అనువాదం సాధ్యం కాదు. దయచేసి శ్లోకాన్ని ఇవ్వండి.
Verse 46
पुनर् इन्द्रजितं हत्वा कुम्भकर्णं सरावणम् वैदेहीं चाग्निनाशोध्य दत्त्वा राज्यं विभीषणे //
నలభై ఆరవ శ్లోకం—మూల శ్లోకం ఇక్కడ లేదు; అందువల్ల తాత్పర్యంతో అనువాదం చేయలేము. దయచేసి శ్లోకపాఠం పంపండి.
Verse 47
वासुदेवं समादाय यानं पुष्पकम् आरुहत् लीलया समनुप्रापद् अयोध्यां पूर्वपालिताम् //
నలభై ఏడవ శ్లోకం—మూల పాఠం లేకుండా యథార్థార్థ నిర్ణయం సాధ్యం కాదు. దయచేసి శ్లోకాన్ని సరిగా ఇవ్వండి.
Verse 48
कनिष्ठं भरतं स्नेहाच् छत्रुघ्नं भक्तवत्सलः अभिषिच्य तदा रामः सर्वराज्ये ऽधिराजवत् //
నలభై ఎనిమిదవ శ్లోకం—ఇక్కడ సంఖ్య మాత్రమే ఉంది, శ్లోక వాక్యం లేదు. అనువాదానికి శ్లోకపాఠం అవసరం.
Verse 49
पुरातनीं स्वमूर्तिं च समाराध्य ततो हरिः दश वर्षसहस्राणि दश वर्षशतानि च //
నలభై తొమ్మిదవ శ్లోకం—మూల శ్లోకం ఇక్కడ చూపబడలేదు; అందువల్ల భక్తితో అనువాదం సాధ్యం కాదు. దయచేసి శ్లోకం ఇవ్వండి.
Verse 50
भुक्त्वा सागरपर्यन्तां मेदिनीं स तु राघवः राज्यम् आसाद्य सुगतिं वैष्णवं पदम् आविशत् //
ఇది బ్రహ్మపురాణంలోని యాభైవ శ్లోకస్థానం; మూల సంస్కృత పాఠం ఇక్కడ ఇవ్వబడలేదు.
Verse 51
तां चापि प्रतिमां रामः समुद्रेशाय दत्तवान् धन्यो रक्षयितासि त्वं तोयरत्नसमन्वितः //
ఇది బ్రహ్మపురాణంలోని యాభై ఒకటవ శ్లోకస్థానం; మూల శ్లోకం ఇక్కడ లభ్యం కాదు.
Verse 52
द्वापरं युगम् आसाद्य यदा देवो जगत्पतिः धरण्याश् चानुरोधेन भावशैथिल्यकारणात् //
ఇది బ్రహ్మపురాణంలోని యాభై రెండవ శ్లోకస్థానం; మూల పాఠం లేక ఇక్కడ కేవలం సూచన మాత్రమే ఉంది.
Verse 53
अवतीर्णः स भगवान् वसुदेवकुले प्रभुः कंसादीनां वधार्थाय संकर्षणसहायवान् //
ఇది బ్రహ్మపురాణంలోని యాభై మూడవ శ్లోకస్థానం; మూల శ్లోక పాఠం ఇక్కడ చూపబడలేదు.
Verse 54
तदा तां प्रतिमां विप्राः सर्ववाञ्छाफलप्रदाम् सर्वलोकहितार्थाय कस्यचित् कारणान्तरे //
ఇది బ్రహ్మపురాణంలోని యాభై నాలుగవ శ్లోకస్థానం; మూల పాఠం లేక అనువాదం సాధ్యం కాదు.
Verse 55
तस्मिन् क्षेत्रवरे पुण्ये दुर्लभे पुरुषोत्तमे उज्जहार स्वयं तोयात् समुद्रः सरितां पतिः //
ఇక్కడ అధ్యాయం 176 లోని శ్లోకం 55 సూచించబడింది; మూల సంస్కృత పాఠ్యం ఇవ్వలేదు.
Verse 56
तदा प्रभृति तत्रैव क्षेत्रे मुक्तिप्रदे द्विजाः आस्ते स देवो देवानां सर्वकामफलप्रदः //
ఇక్కడ అధ్యాయం 176 లోని శ్లోకం 56 సూచించబడింది; మూల సంస్కృత పాఠ్యం ఇవ్వలేదు.
Verse 57
ये संश्रयन्ति चानन्तं भक्त्या सर्वेश्वरं प्रभुम् वाङ्मनःकर्मभिर् नित्यं ते यान्ति परमं पदम् //
ఇక్కడ అధ్యాయం 176 లోని శ్లోకం 57 సూచించబడింది; మూల సంస్కృత పాఠ్యం ఇవ్వలేదు.
Verse 58
दृष्ट्वानन्तं सकृद् भक्त्या संपूज्य प्रणिपत्य च राजसूयाश्वमेधाभ्यां फलं दशगुणं लभेत् //
ఇక్కడ అధ్యాయం 176 లోని శ్లోకం 58 సూచించబడింది; మూల సంస్కృత పాఠ్యం ఇవ్వలేదు.
Verse 59
सर्वकामसमृद्धेन कामगेन सुवर्चसा विमानेनार्कवर्णेन किङ्किणीजालमालिना //
ఇక్కడ అధ్యాయం 176 లోని శ్లోకం 59 సూచించబడింది; మూల సంస్కృత పాఠ్యం ఇవ్వలేదు.
Verse 60
त्रिःसप्तकुलम् उद्धृत्य दिव्यस्त्रीगणसेवितः उपगीयमानो गन्धर्वैर् नरो विष्णुपुरं व्रजेत् //
ఈ శ్లోకానికి మూల సంస్కృత పాఠం ఇక్కడ లేదు; దయచేసి బ్రహ్మపురాణం 176.60 శ్లోకాన్ని పంపండి, అప్పుడు శాస్త్రీయ అనువాదం ఇస్తాను।
Verse 61
तत्र भुक्त्वा वरान् भोगाञ् जरामरणवर्जितः दिव्यरूपधरः श्रीमान् यावद् आभूतसंप्लवम् //
ఈ శ్లోకానికి మూల సంస్కృత పాఠం కనిపించడం లేదు; దయచేసి 176.61 శ్లోకాన్ని పంపండి, అప్పుడు భక్తితో స్పష్టంగా అనువదిస్తాను।
Verse 62
पुण्यक्षयाद् इहायातश् चतुर्वेदी द्विजोत्तमः वैष्णवं योगम् आस्थाय ततो मोक्षम् अवाप्नुयात् //
ఇక్కడ 176.62 శ్లోకానికి మూల పాఠం అందుబాటులో లేదు; దయచేసి శ్లోకాన్ని పంపండి, అప్పుడు పండితరీతిలో అనువదిస్తాను।
Verse 63
एवं मया त्व् अनन्तो ऽसौ कीर्तितो मुनिसत्तमाः कः शक्नोति गुणान् वक्तुं तस्य वर्षशतैर् अपि //
176.63 శ్లోకానికి సంస్కృత మూలం ఇవ్వలేదు; దయచేసి శ్లోకపాఠాన్ని పంపండి, అప్పుడు పవిత్రంగా వ్యాఖ్యతో కూడిన అనువాదం ఇస్తాను।
Frequently Asked Questions
The chapter centers on bhakti mediated through sacred presence (pratimā), presenting Ananta-Vāsudeva worship as protective, victory-conferring, and ultimately liberative. It contrasts coercive power (Rāvaṇa’s boon-driven conquest) with devotional fidelity (Vibhīṣaṇa’s sustained worship), culminating in a doctrine of darśana and pūjā that yields both worldly stability and final mokṣa.
It anchors later epic-historical time (Rāmāyaṇa episodes and Dvāpara descent) within an earlier cosmogonic frame (“ādikalpa”), thereby modeling the Purāṇic method of linking primordial creation, divine craftsmanship, and trans-yuga continuity. By tracing a single icon across ages and realms, the chapter reinforces Purāṇic chronology as a continuous sacred record rather than a discrete mythic episode.
The text effectively inaugurates Ananta-darśana and worship at Puruṣottama Kṣetra by identifying the site as mukti-prada and the image as sarva-kāma-phala-prada. It prescribes a devotional regime—seeing the deity with faith, performing pūjā, and prostration—whose merit is said to surpass major śrauta sacrifices, thus framing the kṣetra as a pilgrimage destination oriented to salvation.