Brahma Purana — Krishna Subdues Kaliya and Purifies the Yamuna, Shloka 1
Devanagari script
व्यास उवाच एकदा तु विना रामं कृष्णो वृन्दावनं ययौ विचचार वृतो गोपैर् वन्यपुष्पस्रगुज्ज्वलः //
Translation
ఇక్కడ మొదటి శ్లోకం; కేవలం మూల సంఖ్య మాత్రమే ఇచ్చారు, కాబట్టి పాఠానుసారం అర్థనిర్ణయం చేయాలి।
Word by Word
vyāsaḥVyāsa
vyāsaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvyāsa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative, 1st), एकवचन (Singular)
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
ekadāonce
ekadā:
Kāla (काल-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rooteka-dā (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
tubut/indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formनिपात (particle), विरोध/अन्वयार्थक
vināwithout
vinā:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvinā (अव्यय)
Formउपपद-अव्यय (preposition), विना + द्वितीया (accusative)
rāmamRāma (Balarāma)
rāmam:
Apādāna (अपादान; ‘without’ complement)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative, 2nd), एकवचन (Singular)
kṛṣṇaḥKṛṣṇa
kṛṣṇaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkṛṣṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative, 1st), एकवचन (Singular)
vṛndāvanamVṛndāvana
vṛndāvanam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvṛndāvana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative, 2nd), एकवचन (Singular)
yayauwent
yayau:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootyā (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
vicacārawandered about
vicacāra:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootcar (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद; उपसर्ग: वि-
vṛtaḥsurrounded
vṛtaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvṛ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘वृत’ = surrounded
gopaiḥby cowherds
gopaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootgopa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), तृतीया-विभक्ति (Instrumental, 3rd), बहुवचन (Plural)
vanya-puṣpa-srak-ujjvalaḥbright with a garland of wild flowers
vanya-puṣpa-srak-ujjvalaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvanya (प्रातिपदिक) + puṣpa (प्रातिपदिक) + srak (प्रातिपदिक) + ujjvala (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष-समास (determinative): ‘वण्यपुष्पस्रक्’ (garland of forest-flowers) + ‘उज्ज्वल’ (bright)
Speaker
Vyasa (narrator) speaking to the listener(s) of the Purana