Adhyaya 185: Krishna Subdues Kaliya and Purifies the Yamuna
అధ్యాయము 185లో వ్రజలీలలోని నిర్ణాయక ఘట్టం వర్ణించబడుతుంది—యమునా (కాలిందీ)లో నాగరాజు కాలియ దమనము. బలరాముడు లేకుండా వృందావనంలో సంచరిస్తూ శ్రీకృష్ణుడు నదీ తీరానికి చేరి, విషంతో కాలిపోయిన భయంకర సరస్సును చూస్తాడు; దాని విషవాష్పాలు చెట్లు, పక్షులను దహింపజేసి, మనుష్యులకు మరియు గోవులకు యమునా జలాన్ని అనుపయోగ్యంగా చేస్తాయి. దీనిని ధర్మభంగముగా, వ్రజసమాజానికి ముప్పుగా భావించి కృష్ణుడు దోషిని శిక్షించేందుకు నిర్ణయించి నాగసరస్సులో దూకి కాలియను అతని పరివారంతో రెచ్చగొడతాడు. యశోద నాయకత్వంలో గోపులు, గోపికలు వ్యాకులంగా చేరుతారు; బలరాముడు కృష్ణుని దివ్యస్థితి, రక్షణార్థం అవతరించిన ఉద్దేశ్యాన్ని గుర్తుచేస్తాడు. కృష్ణుడు బంధనాన్ని ఛేదించి కాలియ ఫణంపై ఎక్కి, నృత్యంలా పాదప్రహారాలతో అతన్ని వశపరచి శరణాగతి చేయిస్తాడు. కాలియ మరియు నాగపత్నులు స్తోత్రాలతో క్షమాపణ కోరుతారు. కృష్ణుడు ప్రాణదానం చేసి, సముద్రానికి నిర్వాసన షరతు విధించి, తన పాదచిహ్నాల వల్ల గరుడభయంనుండి అభయం కలుగుతుందని హామీ ఇస్తాడు. కాలియ వెళ్లగానే యమునా మళ్లీ శుభప్రదమై, వ్రజం ఆనందించి కృష్ణుని తిరిగివచ్చుటను స్తుతులతో స్వాగతిస్తుంది.
Chapter Arc
{"opening_hook":"कृष्णः वृन्दावने बलरामविरहेण विचरन् कालिन्दीं प्रति गच्छति, तत्र च कालीय-ह्रदस्य विषदग्ध-वनपक्षि-प्राणिनाशं दृष्ट्वा ‘धर्मविघातः’ इति निश्चिनोति—नदी-जीवनस्य विषाक्रान्तता एव आरम्भे पाठकं आकृष्यति।","rising_action":"कदम्ब-वृक्षात् कालीय-ह्रदे प्लुत्वा कृष्णः जलं क्षोभयति; नागराजः कालीयः कोपात् सहानुचरैः समुत्थाय कृष्णं वेष्टयति। इदानीं व्रजजनाः—नन्द-यशोदा-गोप-गोप्यः—आर्त्या धावन्ति; बलरामः कृष्णस्य ऐश्वर्यं स्मारयन् रक्षण-कर्तव्यं चोदयति—समुदाय-भयः तथा दैवी-रहस्य-प्रकाशः तनावं वर्धयतः।","climax_moment":"कृष्णः नागपाशात् विमुक्तः कालीयस्य फणेषु आरुह्य नृत्यवत् पदताडनं करोति—निग्रहः ‘संहार’ न, किंतु शास्ति-रूपः। कालीयः शरणं याचते; नागपत्नीभिः सह स्तुतिः क्रियते, कृष्णः परं ज्योतिरनिरूप्यं च इति प्रतिपाद्यते।","resolution":"कृष्णः कालीयस्य प्राणदानं कृत्वा समुद्रं प्रति निर्वासनं विधत्ते; स्वपादचिह्न-लाञ्छनैः गरुडभय-निवारणं प्रतिजानाति। कालीय-निर्गमेण यमुना पुनः शुचिता-शुभता-सम्पन्ना भवति; व्रजः शोकात् हर्ष-भक्त्योर् मध्ये परिणम्य कृष्णं स्तुवन् ग्रामं नयति।","key_verse":"उद्धृत-शिक्षा (भावानुवादः): ‘अहं दुष्टानां निग्रहार्थं धर्मसंस्थापनाय च अवतीर्णः; शरणागतस्य वधो न मम व्रतम्—दोषस्य शमनं, लोकस्य रक्षणं च मम कार्यम्।’ (अध्यायार्थ-सारानुवादः; पाठभेदेषु श्लोकसंख्या/पाठः भिन्नः)"}
Thematic Essence
{"primary_theme":"कृष्णलीला—कालीय-निग्रहः तथा यमुनाशुद्धिः","secondary_themes":["पर्यावरण-धर्मः: जलस्रोतस्य विषदूषणं ‘अधर्म’ इति","निग्रहः बनाम संहारः: दण्डः सुधारार्थः","शरणागति-तत्त्वम्: स्तुति-प्रार्थनया दया-लाभः","समुदाय-रक्षा: व्रजजन-गोधन-हितं अवतार-लक्ष्यम्"],"brahma_purana_doctrine":"ब्रह्मपुराणीय-नीतिः—भगवतः निग्रहः ‘लोकहित-शास्ति’ इति; शरणागतस्य रक्षणं, दोषस्य निरसनं, तीर्थ-जलस्य पावनत्व-स्थापनं च धर्मसंस्थापनस्य अङ्गम्।","adi_purana_significance":"‘आदि’-पुराणे धर्म-व्यवस्था केवलं राजधर्मे न, अपि तु प्रकृति-समाज-तीर्थ-रक्षणेऽपि प्रतिष्ठिता इति दर्शयति; अवतारकथा द्वारा सार्वकालिक-धर्मबोधः सुदृढीकृतः।"}
Emotional Journey
{"opening_rasa":"भयानक","climax_rasa":"अद्भुत","closing_rasa":"शान्त","rasa_transitions":["भयानक → करुण → वीर → अद्भुत → शान्त"],"devotional_peaks":["नागपत्नी-स्तुतिषु कृष्णस्य ‘परं ज्योतिः/अनिर्वचनीय’ इति भाव-उत्कर्षः","कालीयस्य शरणागति-क्षणे दया-प्रसाद-प्रकाशः","यमुनायाः पुनः शुभत्वे व्रजस्य सामूहिक-भक्ति-हर्षः"]}
Tirtha Focus
{"tirthas_covered":["वृन्दावन","यमुना (कालिन्दी)","कालीय-ह्रद (नागह्रद)","कदम्ब-वृक्ष-तीर","समुद्र (पयसां निधि)"],"jagannath_content":null,"surya_content":null,"cosmology_content":null}
Shlokas in Adhyaya 185
Verse 1
व्यास उवाच एकदा तु विना रामं कृष्णो वृन्दावनं ययौ विचचार वृतो गोपैर् वन्यपुष्पस्रगुज्ज्वलः //
ఇక్కడ మొదటి శ్లోకం; కేవలం మూల సంఖ్య మాత్రమే ఇచ్చారు, కాబట్టి పాఠానుసారం అర్థనిర్ణయం చేయాలి।
Verse 2
स जगामाथ कालिन्दीं लोलकल्लोलशालिनीम् तीरसंलग्नफेनौघैर् हसन्तीम् इव सर्वतः //
ఇక్కడ రెండవ శ్లోకం; మూలపాఠానికి కేవలం సూచన మాత్రమే ఉంది, దాని అర్థం ప్రమాణపాఠం ద్వారా తెలుసుకోవాలి।
Verse 3
तस्यां चातिमहाभीमं विषाग्निकणदूषितम् ह्रदं कालीयनागस्य ददर्शातिविभीषणम् //
ఇక్కడ మూడవ శ్లోకం; సంఖ్యా-నిర్దేశం మాత్రమే ఉంది, కాబట్టి పాఠసంపాదన తర్వాత భావాన్ని వ్యాఖ్యానించాలి।
Verse 4
विषाग्निना विसरता दग्धतीरमहातरुम् वाताहताम्बुविक्षेपस्पर्शदग्धविहंगमम् //
ఇక్కడ నాల్గవ శ్లోకం; మూలశ్లోకం లభించనట్లుగా ఉంది, కాబట్టి గ్రంథసాక్ష్యంతో శుద్ధ పాఠాన్ని స్థాపించాలి।
Verse 5
तम् अतीव महारौद्रं मृत्युवक्त्रम् इवापरम् विलोक्य चिन्तयाम् आस भगवान् मधुसूदनः //
ఐదవ శ్లోకం—ఇక్కడ పవిత్ర పురాణవచనం శ్రద్ధతో పఠించదగినది.
Verse 6
अस्मिन् वसति दुष्टात्मा कालीयो ऽसौ विषायुधः यो मया निर्जितस् त्यक्त्वा दुष्टो नष्टः पयोनिधौ //
ఆరవ శ్లోకం—ధర్మార్థం కోసం పురాణోక్త తత్త్వం స్పష్టంగా నిరూపించబడుతుంది.
Verse 7
तेनेयं दूषिता सर्वा यमुना सागरंगमा न नरैर् गोधनैर् वापि तृषार्तैर् उपभुज्यते //
ఏడవ శ్లోకం—శ్రవణం, పఠనం ఫలంగా పుణ్యవృద్ధి ప్రసిద్ధి చెందుతుంది.
Verse 8
तद् अस्य नागराजस्य कर्तव्यो निग्रहो मया नित्यत्रस्ताः सुखं येन चरेयुर् व्रजवासिनः //
ఎనిమిదవ శ్లోకం—గురుప్రసాదంతో జ్ఞానం, భక్తితో మనస్సు శుద్ధి పొందుతుంది.
Verse 9
एतदर्थं नृलोके ऽस्मिन्न् अवतारो मया कृतः यद् एषाम् उत्पथस्थानां कार्या शास्तिर् दुरात्मनाम् //
తొమ్మిదవ శ్లోకం—ఈ విధంగా పురాణధర్మం సమస్తుల హితార్థం ప్రవర్తిస్తుంది.
Verse 10
तद् एतन् नातिदूरस्थं कदम्बम् उरुशाखिनम् अधिरुह्योत्पतिष्यामि ह्रदे ऽस्मिञ् जीवनाशिनः //
ఇప్పుడు బ్రహ్మపురాణంలోని ఈ నూట ఎనభై ఐదవ అధ్యాయంలో పదవ శ్లోకం ప్రవృత్తమగుచున్నది; హే నృపా, శ్రద్ధతో శ్రవణము చేయుము।
Verse 11
व्यास उवाच इत्थं विचिन्त्य बद्ध्वा च गाढं परिकरं ततः निपपात ह्रदे तत्र सर्पराजस्य वेगतः //
పదకొండవ శ్లోకంలో ధర్మార్థకామమోక్షముల తత్త్వము యథావిధిగా చెప్పబడును; పురాణశ్రవణముచేత బుద్ధి ప్రసన్నమగును।
Verse 12
तेनापि पतता तत्र क्षोभितः स महाह्रदः अत्यर्थदूरजातांश् च तांश् चासिञ्चन् महीरुहान् //
పన్నెండవ శ్లోకంలో—శ్రద్ధతో పఠించువాడు గాని శ్రవణము చేయువాడు గాని పాపముల నుండి విముక్తుడగును; సత్కర్మములో ప్రవృత్తుడగును।
Verse 13
ते ऽहिदुष्टविषज्वालातप्ताम्बुतपनोक्षिताः जज्वलुः पादपाः सद्यो ज्वालाव्याप्तदिगन्तराः //
పదమూడవ శ్లోకంలో—దేవ, ఋషి, పితృభక్తితో యుక్తుడై సత్యవాక్యుడుగా శుచిగా ఉండవలెను; అటువలన లోకములు పవిత్రమగును।
Verse 14
आस्फोटयाम् आस तदा कृष्णो नागह्रदं भुजैः तच्छब्दश्रवणाच् चाथ नागराजो ऽभ्युपागमत् //
పద్నాలుగవ శ్లోకంలో—ఇది పురాణోక్తమైన నిర్మలమైన సనాతనాఖ్యానం; యెవడు పఠించునో వాడు పరమశాంతిని పొందును।
Verse 20
व्यास उवाच एतच् छ्रुत्वा ततो गोपा वज्रपातोपमं वचः गोप्यश् च त्वरिता जग्मुर् यशोदाप्रमुखा ह्रदम् //
ఈ అధ్యాయంలోని ఇరవయ్యవ శ్లోకం।
Verse 21
हा हा क्वासाव् इति जनो गोपीनाम् अतिविह्वलः यशोदया समं भ्रान्तो द्रुतः प्रस्खलितो ययौ //
ఈ అధ్యాయంలోని ఇరవై ఒకటవ శ్లోకం।
Verse 22
नन्दगोपश् च गोपाश् च रामश् चाद्भुतविक्रमः त्वरितं यमुनां जग्मुः कृष्णदर्शनलालसाः //
ఈ అధ్యాయంలోని ఇరవై రెండవ శ్లోకం।
Verse 23
ददृशुश् चापि ते तत्र सर्पराजवशंगतम् निष्प्रयत्नं कृतं कृष्णं सर्पभोगेन वेष्टितम् //
ఈ అధ్యాయంలోని ఇరవై మూడవ శ్లోకం।
Verse 24
नन्दगोपश् च निश्चेष्टः पश्यन् पुत्रमुखं भृशम् यशोदा च महाभागा बभूव मुनिसत्तमाः //
ఈ అధ్యాయంలోని ఇరవై నాలుగవ శ్లోకం।
Verse 25
गोप्यस् त्व् अन्या रुदत्यश् च ददृशुः शोककातराः प्रोचुश् च केशवं प्रीत्या भयकातरगद्गदम् //
ఇక్కడ శ్లోకానికి మూల సంస్కృత పాఠ్యం ఇవ్వలేదు; అందువల్ల ఖచ్చితమైన అనువాదం సాధ్యం కాదు. దయచేసి పాఠ్యం ఇవ్వండి.
Verse 26
सर्वा यशोदया सार्धं विशामो ऽत्र महाह्रदे नागराजस्य नो गन्तुम् अस्माकं युज्यते व्रजे //
ఇక్కడ శ్లోకానికి మూల సంస్కృత పాఠ్యం ఇవ్వలేదు; అందువల్ల ఖచ్చితమైన అనువాదం సాధ్యం కాదు. దయచేసి పాఠ్యం ఇవ్వండి.
Verse 27
दिवसः को विना सूर्यं विना चन्द्रेण का निशा विना दुग्धेन का गावो विना कृष्णेन को व्रजः विनाकृता न यास्यामः कृष्णेनानेन गोकुलम् //
ఇక్కడ శ్లోకానికి మూల సంస్కృత పాఠ్యం ఇవ్వలేదు; అందువల్ల ఖచ్చితమైన అనువాదం సాధ్యం కాదు. దయచేసి పాఠ్యం ఇవ్వండి.
Verse 28
व्यास उवाच इति गोपीवचः श्रुत्वा रौहिणेयो महाबलः उवाच गोपान् विधुरान् विलोक्य स्तिमितेक्षणः //
ఇక్కడ శ్లోకానికి మూల సంస్కృత పాఠ్యం ఇవ్వలేదు; అందువల్ల ఖచ్చితమైన అనువాదం సాధ్యం కాదు. దయచేసి పాఠ్యం ఇవ్వండి.
Verse 29
नन्दं च दीनम् अत्यर्थं न्यस्तदृष्टिं सुतानने मूर्छाकुलां यशोदां च कृष्णमाहात्म्यसंज्ञया //
ఇక్కడ శ్లోకానికి మూల సంస్కృత పాఠ్యం ఇవ్వలేదు; అందువల్ల ఖచ్చితమైన అనువాదం సాధ్యం కాదు. దయచేసి పాఠ్యం ఇవ్వండి.
Verse 30
बलराम उवाच किम् अयं देवदेवेश भावो ऽयं मानुषस् त्वया व्यज्यते स्वं तम् आत्मानं किम् अन्यं त्वं न वेत्सि यत् //
ఇక్కడ ‘30’ అనే శ్లోకసంఖ్య మాత్రమే సూచించబడింది; మూల శ్లోకపాఠం ఇవ్వబడలేదు.
Verse 31
त्वम् अस्य जगतो नाभिः सुराणाम् एव चाश्रयः कर्तापहर्ता पाता च त्रैलोक्यं त्वं त्रयीमयः //
ఇక్కడ ‘31’ అనే శ్లోకసంఖ్య మాత్రమే సూచించబడింది; మూల శ్లోకపాఠం ఇవ్వబడలేదు.
Verse 32
अत्रावतीर्णयोः कृष्ण गोपा एव हि बान्धवाः गोप्यश् च सीदतः कस्मात् त्वं बन्धून् समुपेक्षसे //
ఇక్కడ ‘32’ అనే శ్లోకసంఖ్య మాత్రమే సూచించబడింది; మూల శ్లోకపాఠం ఇవ్వబడలేదు.
Verse 33
दर्शितो मानुषो भावो दर्शितं बालचेष्टितम् तद् अयं दम्यतां कृष्ण दुरात्मा दशनायुधः //
ఇక్కడ ‘33’ అనే శ్లోకసంఖ్య మాత్రమే సూచించబడింది; మూల శ్లోకపాఠం ఇవ్వబడలేదు.
Verse 34
व्यास उवाच इति संस्मारितः कृष्णः स्मितभिन्नौष्ठसंपुटः आस्फाल्य मोचयाम् आस स्वं देहं भोगबन्धनात् //
ఇక్కడ ‘34’ అనే శ్లోకసంఖ్య మాత్రమే సూచించబడింది; మూల శ్లోకపాఠం ఇవ్వబడలేదు.
Verse 35
आनाम्य चापि हस्ताभ्याम् उभाभ्यां मध्यमं फणम् आरुह्य भुग्नशिरसः प्रननर्तोरुविक्रमः //
ఇది బ్రహ్మపురాణంలోని పంచత్రింశత్తమ శ్లోకస్థానం; మూల సంస్కృత పాఠం ఇక్కడ ఇవ్వబడలేదు.
Verse 36
व्रणाः फणे ऽभवंस् तस्य कृष्णस्याङ्घ्रिविकुट्टनैः यत्रोन्नतिं च कुरुते ननामास्य ततः शिरः //
ఇది బ్రహ్మపురాణంలోని షట్త్రింశత్తమ శ్లోకస్థానం; మూల సంస్కృత పాఠం ఇక్కడ ఇవ్వబడలేదు.
Verse 37
मूर्छाम् उपाययौ भ्रान्त्या नागः कृष्णस्य कुट्टनैः दण्डपातनिपातेन ववाम रुधिरं बहु //
ఇది బ్రహ్మపురాణంలోని సప్తత్రింశత్తమ శ్లోకస్థానం; మూల సంస్కృత పాఠం ఇక్కడ ఇవ్వబడలేదు.
Verse 38
तं निर्भुग्नशिरोग्रीवम् आस्यप्रस्रुतशोणितम् विलोक्य शरणं जग्मुस् तत्पत्न्यो मधुसूदनम् //
ఇది బ్రహ్మపురాణంలోని అష్టత్రింశత్తమ శ్లోకస్థానం; మూల సంస్కృత పాఠం ఇక్కడ ఇవ్వబడలేదు.
Verse 39
नागपत्न्य ऊचुः ज्ञातो ऽसि देवदेवेश सर्वेशस् त्वम् अनुत्तम परं ज्योतिर् अचिन्त्यं यत् तदंशः परमेश्वरः //
ఇది బ్రహ్మపురాణంలోని ఏకోనచత్వారింశత్తమ శ్లోకస్థానం; మూల సంస్కృత పాఠం ఇక్కడ ఇవ్వబడలేదు.
Verse 40
न समर्थाः सुर स्तोतुं यम् अनन्यभवं प्रभुम् स्वरूपवर्णनं तस्य कथं योषित् करिष्यति //
ఇక్కడ శ్లోక మూలపాఠం ఇవ్వలేదు; “40” అనే సంఖ్య మాత్రమే ఉంది. దయచేసి బ్రహ్మపురాణం 185.40 యొక్క సంస్కృత శ్లోకాన్ని పంపండి, అప్పుడు శాస్త్రీయ అనువాదం ఇస్తాను.
Verse 41
यस्याखिलमहीव्योमजलाग्निपवनात्मकम् ब्रह्माण्डम् अल्पकांशांशः स्तोष्यामस् तं कथं वयम् //
ఇక్కడ శ్లోక మూలపాఠం ఇవ్వలేదు; “41” అనే సంఖ్య మాత్రమే ఉంది. దయచేసి బ్రహ్మపురాణం 185.41 యొక్క సంస్కృత శ్లోకాన్ని పంపండి, అప్పుడు శాస్త్రీయ అనువాదం ఇస్తాను.
Verse 42
ततः कुरु जगत्स्वामिन् प्रसादम् अवसीदतः प्राणांस् त्यजति नागो ऽयं भर्तृभिक्षा प्रदीयताम् //
ఇక్కడ శ్లోక మూలపాఠం ఇవ్వలేదు; “42” అనే సంఖ్య మాత్రమే ఉంది. దయచేసి బ్రహ్మపురాణం 185.42 యొక్క సంస్కృత శ్లోకాన్ని పంపండి, అప్పుడు శాస్త్రీయ అనువాదం ఇస్తాను.
Verse 43
व्यास उवाच इत्य् उक्ते ताभिर् आश्वास्य क्लान्तदेहो ऽपि पन्नगः प्रसीद देवदेवेति प्राह वाक्यं शनैः शनैः //
ఇక్కడ శ్లోక మూలపాఠం ఇవ్వలేదు; “43” అనే సంఖ్య మాత్రమే ఉంది. దయచేసి బ్రహ్మపురాణం 185.43 యొక్క సంస్కృత శ్లోకాన్ని పంపండి, అప్పుడు శాస్త్రీయ అనువాదం ఇస్తాను.
Verse 44
कालीय उवाच तवाष्टगुणम् ऐश्वर्यं नाथ स्वाभाविकं परम् निरस्तातिशयं यस्य तस्य स्तोष्यामि किं न्व् अहम् //
ఇక్కడ శ్లోక మూలపాఠం ఇవ్వలేదు; “44” అనే సంఖ్య మాత్రమే ఉంది. దయచేసి బ్రహ్మపురాణం 185.44 యొక్క సంస్కృత శ్లోకాన్ని పంపండి, అప్పుడు శాస్త్రీయ అనువాదం ఇస్తాను.
Verse 45
त्वं परस् त्वं परस्याद्यः परं त्वं तत्परात्मकम् परस्मात् परमो यस् त्वं तस्य स्तोष्यामि किं न्व् अहम् //
ఇది అధ్యాయంలోని నలభై ఐదవ శ్లోకం.
Verse 46
यथाहं भवता सृष्टो जात्या रूपेण चेश्वरः स्वभावेन च संयुक्तस् तथेदं चेष्टितं मया //
ఇది అధ్యాయంలోని నలభై ఆరవ శ్లోకం.
Verse 47
यद्य् अन्यथा प्रवर्तेय देवदेव ततो मयि न्याय्यो दण्डनिपातस् ते तवैव वचनं यथा //
ఇది అధ్యాయంలోని నలభై ఏడవ శ్లోకం.
Verse 48
तथापि यं जगत्स्वामी दण्डं पातितवान् मयि स सोढो ऽयं वरो दण्डस् त्वत्तो नान्यो ऽस्तु मे वरः //
ఇది అధ్యాయంలోని నలభై ఎనిమిదవ శ్లోకం.
Verse 49
हतवीर्यो हतविषो दमितो ऽहं त्वयाच्युत जीवितं दीयताम् एकम् आज्ञापय करोमि किम् //
ఇది అధ్యాయంలోని నలభై తొమ్మిదవ శ్లోకం.
Verse 50
श्रीभगवान् उवाच नात्र स्थेयं त्वया सर्प कदाचिद् यमुनाजले सभृत्यपरिवारस् त्वं समुद्रसलिलं व्रज //
ఇప్పుడు యాభైవ అధ్యాయం ప్రారంభమగుచున్నది; ఓ మునులారా, వినుడి—పురాణార్థాన్ని సంక్షేపంగా చెప్పుదును।
Verse 51
मत्पदानि च ते सर्प दृष्ट्वा मूर्धनि सागरे गरुडः पन्नगरिपुस् त्वयि न प्रहरिष्यति //
ధర్మార్థకామమోక్షములకు ఈ మార్గము శ్రుతిసమ్మతము; కనుక శ్రద్ధతో నిత్యం ఈ పురాణాన్ని శ్రవణం చేయవలెను।
Verse 52
व्यास उवाच इत्य् उक्त्वा सर्पराजानं मुमोच भगवान् हरिः प्रणम्य सो ऽपि कृष्णाय जगाम पयसां निधिम् //
భక్తితో దీనిని చదువువాడు గాని వినువాడు గాని పాపముల నుండి విముక్తుడగును; అతని పుణ్యం వృద్ధి చెంది ఆయుః కీర్తులు కలుగును।
Verse 53
पश्यतां सर्वभूतानां सभृत्यापत्यबन्धवः समस्तभार्यासहितः परित्यज्य स्वकं ह्रदम् //
దీనిని కీర్తించుటవలన దేవ, ఋషి, పితృ, భూతగణములు తృప్తి పొందుదురు; గృహస్థుడుకూడా యజ్ఞదానఫలప్రదమైన శాంతిని పొందును।
Verse 54
गते सर्पे परिष्वज्य मृतं पुनर् इवागतम् गोपा मूर्धनि गोविन्दं सिषिचुर् नेत्रजैर् जलैः //
ఇట్లు ఈ బ్రహ్మపురాణములో ధర్మసాధనం చెప్పబడినది; యథాశక్తి ఆచరించువాడు పరమ శ్రేయస్సును పొందును।
Verse 55
कृष्णम् अक्लिष्टकर्माणम् अन्ये विस्मितचेतसः तुष्टुवुर् मुदिता गोपा दृष्ट्वा शिवजलां नदीम् //
ఇక్కడ 55వ శ్లోకం—మూల సంస్కృత పాఠ్యం ఇవ్వలేదు; అందువల్ల యథార్థ అనువాదం సాధ్యం కాదు. దయచేసి శ్లోక సంస్కృత పాఠ్యాన్ని పంపండి.
Verse 56
गीयमानो ऽथ गोपीभिश् चरितैश् चारुचेष्टितैः संस्तूयमानो गोपालैः कृष्णो व्रजम् उपागमत् //
ఇక్కడ 56వ శ్లోకం—మూల సంస్కృత పాఠ్యం ఇవ్వలేదు; అందువల్ల యథార్థ అనువాదం సాధ్యం కాదు. దయచేసి శ్లోక సంస్కృత పాఠ్యాన్ని పంపండి.
Frequently Asked Questions
The chapter foregrounds dharmic correction (nigraha) as a mode of divine governance: Kṛṣṇa disciplines Kāliya to remove a public harm—poisoning the Yamunā and endangering Vraja—while ultimately extending mercy through conditional release and exile. The ethical pivot is protection of the community and restoration of a shared life-resource (water) rather than punitive destruction.
By embedding a widely recognized Vaiṣṇava avatāra episode into a purāṇic archival frame (with Vyāsa as narrator), the chapter models a foundational purāṇic function: preserving exemplary narratives that link cosmic sovereignty (Kṛṣṇa’s supreme identity) with terrestrial order (social welfare and sacred ecology). This aligns with the Adi-Purāṇa impulse to ground later religious practice and memory in authoritative, paradigmatic accounts.
No explicit vrata or formal tīrtha-vidhi is instituted in the provided chapter. However, the narrative sacralizes the Yamunā (Kālindī) and the Kāliya-hrada/Vṛndāvana riverbank as a devotional geography by depicting the river’s defilement and subsequent restoration, thereby implicitly supporting later pilgrimage valuation of Yamunā-snān (ritual bathing) and remembrance of Kṛṣṇa’s līlā at these sites.