Previous Verse
Next Verse

Brahma Purana — Khaḍga Tīrtha: The Knowledge-Sword that Cuts Anger, Craving, and Doubt, Shloka 5

इति संचिन्तयाम् आस तदासौ निःश्वसन् मुहुः क्रमागतं धनं नास्ति पोष्याश् च बहवो मम //

ఐదవ పద్యం పురాణశ్రవణ ఫలప్రదత్వాన్ని ప్రశంసిస్తుంది।

itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative marker)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formउद्धरण/इति-प्रयोग
saṃcintayāmpondered / reflected
saṃcintayām:
Kriya (क्रिया/Verbal action)
TypeVerb
Rootsam + cint (धातु)
Formलिट्-परिप्रयोगे ‘cintayām āsa’ = periphrastic perfect; अव्ययभावे/कृदन्त-आधारित रूप (gerundive-like stem)
āsadid / was (aux.)
āsa:
Kriya (क्रिया/Auxiliary)
TypeVerb
Rootas (धातु)
Formलिट् (Perfect) / सहायक-क्रिया (auxiliary) in periphrastic construction, प्रथमपुरुष, एकवचन
tadāthen
tadā:
Kāla (काल/Time)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formअव्यय, कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
asauthat (man)
asau:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootasau (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
niḥśvasansighing
niḥśvasan:
Kriya (क्रिया/Concomitant action)
TypeVerb
Rootniḥ + śvas (धातु) + śatṛ (कृत्)
Formवर्तमानकृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रियाविशेषणभावे (concomitant action)
muhuḥagain and again
muhuḥ:
Prakara (प्रकार/Manner)
TypeIndeclinable
Rootmuhuḥ (अव्यय)
Formअव्यय, पुनरावृत्ति-वाचक क्रियाविशेषण (adverb: repeatedly)
krama-āgatamacquired in due course
krama-āgatam:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootkrama (प्रातिपदिक) + āgata (कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (kramena āgatam = obtained in due course); विशेषणम् (qualifying dhanam)
dhanamwealth
dhanam:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootdhana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
nanot
na:
Pratishedha (प्रतिषेध/Negation)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेध-निपात
astiexists
asti:
Kriya (क्रिया/Verbal action)
TypeVerb
Rootas (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन
poṣyāḥdependents (to be maintained)
poṣyāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootpoṣya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; ‘to be supported/dependents’ (gerundive-derived noun)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात (conjunction)
bahavaḥmany
bahavaḥ:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootbahu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (qualifying poṣyāḥ)
mamaof me / my
mama:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम
Narrative voice describing Pailūṣa’s inner reflection (no direct speech marker here)