Brahma Purana — Akshara and Kshara: Vasiṣṭha’s Teaching to Karāla Janaka on Cosmogenesis and Liberation, Shloka 11
Devanagari script
वसिष्ठ उवाच श्रूयतां पृथिवीपाल क्षरतीदं यथा जगत् यत्र क्षरति पूर्वेण यावत्कालेन चाप्य् अथ //
Translation
పదకొండవ శ్లోకం—ఇక్కడ మూల సంస్కృత పాఠ్యం ఇవ్వలేదు; అందువల్ల యథార్థ అనువాదం సాధ్యం కాదు.
Word by Word
वसिष्ठःVasiṣṭha
वसिष्ठः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवसिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
श्रूयताम्let (it) be heard
श्रूयताम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive): ‘let it be heard’
पृथिवीपालO king (protector of the earth)
पृथिवीपाल:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपृथिवी + पाल (प्रातिपदिक)
Formसम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन; पुंलिङ्ग; षष्ठी-तत्पुरुष (पृथिव्याः पालः)
क्षरतिperishes/decays/flows away
क्षरति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootक्षर् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
इदम्this
इदम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nominative/Accusative), एकवचन
यथाas/how
यथा:
Avyaya-sambandha (अव्यय-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमान/प्रकारवाचक (comparative/manner adverb)
जगत्the world
जगत्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (locative adverb: ‘where’)
क्षरतिperishes/decays
क्षरति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootक्षर् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
पूर्वेणby the former (standard)/previously
पूर्वेण:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; ‘by/according to the former (measure)’
यावत्कालेनwithin/over a certain span of time
यावत्कालेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootयावत् + काल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; अव्ययीभाव-समासार्थे ‘यावत्’ उपपद-तत्पुरुष: ‘with/within as much time as’
चand
च:
Avyaya-sambandha (अव्यय-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)
अपिalso/even
अपि:
Avyaya-sambandha (अव्यय-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अप्यर्थ/सम्भावना/अन्वय (also/even)
अथthen/now
अथ:
Avyaya-sambandha (अव्यय-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (then/now)
Speaker
Vasiṣṭha instructs King Karālajanaka.