Adhyaya 8

Verse 1

श्रीब्राह्मण उवाच सुखमैन्द्रियकं राजन् स्वर्गे नरक एव च । देहिनां यद् यथा दु:खं तस्मान्नेच्छेत तद् बुध: ॥ १ ॥

శ్రీబ్రాహ్మణుడు అన్నాడు: ఓ రాజా, దేహధారులు స్వర్గంలోనైనా నరకంలోనైనా తమ తమ విధి ప్రకారం దుఃఖాన్ని స్వయంగా అనుభవిస్తారు; అలాగే సుఖమూ కోరకుండానే వస్తుంది. కనుక వివేకి భౌతిక సుఖం కోసం ప్రయత్నించడు.

Verse 2

ग्रासं सुमृष्टं विरसं महान्तं स्तोकमेव वा । यद‍ृच्छयैवापतितं ग्रसेदाजगरोऽक्रिय: ॥ २ ॥

అజగరంలా భౌతిక ప్రయత్నాలను విడిచి, తన పోషణకు స్వయంగా వచ్చిన ఆహారాన్ని—రుచికరమైనదైనా రుచిలేనిదైనా, ఎక్కువైనా తక్కువైనా—అదే స్వీకరించాలి.

Verse 3

शयीताहानि भूरीणि निराहारोऽनुपक्रम: । यदि नोपनयेद् ग्रासो महाहिरिव दिष्टभुक् ॥ ३ ॥

ఏ సమయంలోనైనా ఆహారం రాకపోతే, సాధువు ప్రయత్నం చేయకుండా అనేక రోజులు ఉపవాసం ఉండాలి. ఇది భగవద్వ్యవస్థ అని గ్రహించి, అజగరంలా శాంతంగా సహనంతో ఉండాలి.

Verse 4

ओज:सहोबलयुतं बिभ्रद् देहमकर्मकम् । शयानो वीतनिद्रश्च नेहेतेन्द्रियवानपि ॥ ४ ॥

సాధువు ఓజస్సు, సహనం, బలం ఉన్నా శరీరాన్ని ఎక్కువ ప్రయత్నం లేకుండా పోషిస్తూ శాంతిగా ఉండాలి; భౌతిక లాభం కోసం క్రియాశీలుడవకుండా తన నిజమైన శ్రేయస్సుపై ఎల్లప్పుడూ జాగ్రత్తగా ఉండాలి।

Verse 5

मुनि: प्रसन्नगम्भीरो दुर्विगाह्यो दुरत्यय: । अनन्तपारो ह्यक्षोभ्य: स्तिमितोद इवार्णव: ॥ ५ ॥

ముని బాహ్య ప్రవర్తనలో ప్రసన్నంగా, మధురంగా ఉంటాడు; అంతరంగంలో గంభీరంగా, ఆలోచనాత్మకంగా ఉంటాడు. అతని జ్ఞానం అనంతమైనందున అతడు ఎప్పుడూ కలత చెందడు; అతడు అగాధమైన, దాటలేని, నిశ్చల సముద్రంలాంటివాడు।

Verse 6

समृद्धकामोहीनो वा नारायणपरो मुनि: । नोत्सर्पेत न शुष्येत सरिद्भ‍िरिव सागर: ॥ ६ ॥

నారాయణపరుడైన ముని కొన్నిసార్లు ఐశ్వర్యం పొందినా, కొన్నిసార్లు దారిద్ర్యంలో ఉన్నా, అతడు ఆనందంతో ఉప్పొంగడు, దుఃఖంతో క్షీణించడు; వర్షాకాలంలో నదులు సముద్రంలో కలిసినా సముద్రం పెరగదు, ఎండాకాలంలో తగ్గినా అది ఎండిపోదు।

Verse 7

द‍ृष्ट्वा स्त्रियं देवमायां तद्भ‍ावैरजितेन्द्रिय: । प्रलोभित: पतत्यन्धे तमस्यग्नौ पतङ्गवत् ॥ ७ ॥

ఇంద్రియాలను జయించని వాడు స్త్రీరూపాన్ని చూసిన వెంటనే—అది భగవంతుని మాయ—ఆకర్షితుడవుతాడు. ఆమె లాలన మాటలు, చిరునవ్వు, ఇంద్రియోత్తేజక కదలికలతో మోహితుడై, అగ్నిలోకి దూసుకెళ్లే చిమ్మటలా అంధకారమైన భౌతిక జీవనంలో పడిపోతాడు।

Verse 8

योषिद्धिरण्याभरणाम्बरादि- द्रव्येषु मायारचितेषु मूढ: । प्रलोभितात्मा ह्युपभोगबुद्ध्या पतङ्गवन्नश्यति नष्टद‍ृष्टि: ॥ ८ ॥

బంగారు ఆభరణాలు, మంచి వస్త్రాలు మొదలైన వాటితో అలంకరించబడిన కామినిని చూసి మూర్ఖుడు వెంటనే లాలసపడతాడు. భోగబుద్ధితో ప్రలోభితుడై అతని వివేకం నశించి, అగ్నిలోకి దూసుకెళ్లే చిమ్మటలా అతడు నాశనమవుతాడు।

Verse 9

स्तोकं स्तोकं ग्रसेद् ग्रासं देहो वर्तेत यावता । गृहानहिंसन्नातिष्ठेद् वृत्तिं माधुकरीं मुनि: ॥ ९ ॥

సాధువు శరీరం నిలిచేంత మాత్రమే ఆహారం స్వీకరించాలి. ఇంటింటికి వెళ్లి ప్రతి గృహం నుండి కొద్దికొద్దిగా తీసుకొని తేనెటీగల మాదిరి మాధుకరీ వృత్తిని ఆచరించాలి.

Verse 10

अणुभ्यश्च महद्भ्यश्च शास्त्रेभ्य: कुशलो नर: । सर्वत: सारमादद्यात् पुष्पेभ्य इव षट्पद: ॥ १० ॥

తేనెటీగ చిన్నపెద్ద పుష్పాలన్నిటి నుండి మకరందం తీసుకునేలా, వివేకవంతుడు అన్ని శాస్త్రాల నుండి సారాన్ని గ్రహించాలి.

Verse 11

सायन्तनं श्वस्तनं वा न सङ्गृह्णीत भिक्षितम् । पाणिपात्रोदरामत्रो मक्षिकेव न सङ्ग्रही ॥ ११ ॥

సాధువు ‘ఇది ఈ రాత్రికి దాచుకుంటాను’ లేదా ‘ఇది రేపటికి నిల్వ చేస్తాను’ అని అనుకోకూడదు. భిక్షగా వచ్చిన ఆహారాన్ని నిల్వ చేయక, చేతులనే పాత్రగా, ఉదరాన్నే నిల్వగా చేసుకొని, లోభి తేనెటీగలా సంగ్రహించకూడదు.

Verse 12

सायन्तनं श्वस्तनं वा न सङ्गृह्णीत भिक्षुक: । मक्षिका इव सङ्गृह्णन् सह तेन विनश्यति ॥ १२ ॥

భిక్షువు అదే రోజు గానీ మరుసటి రోజు గానీ కోసం కూడా ఆహారాన్ని నిల్వ చేయకూడదు. తేనెటీగలా రుచికరమైన పదార్థాలను కూడబెట్టుకుంటే, ఆ కూడబెట్టినదే అతని నాశనానికి కారణమవుతుంది.

Verse 13

पदापि युवतीं भिक्षुर्न स्पृशेद् दारवीमपि । स्पृशन् करीव बध्येत करिण्या अङ्गसङ्गत: ॥ १३ ॥

భిక్షువు యువతిని ఎప్పుడూ తాకకూడదు; స్త్రీ ఆకారంలోని చెక్క బొమ్మను కూడా పాదంతోనైనా తాకకూడదు. స్త్రీ దేహస్పర్శ వల్ల అతడు మాయలో బంధింపబడతాడు; ఏనుగు ఏనుగిణి దేహస్పర్శ కోరికతో పట్టుబడినట్లే.

Verse 14

नाधिगच्छेत् स्त्रियं प्राज्ञ: कर्हिचिन्मृत्युमात्मन: । बलाधिकै: स हन्येत गजैरन्यैर्गजो यथा ॥ १४ ॥

వివేకవంతుడు ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ స్త్రీరూపాన్ని ఇంద్రియసుఖార్థం భోగించేందుకు ప్రయత్నించకూడదు. ఎలా అయితే ఆడ ఏనుగు సాంగత్యం కోరిన ఏనుగు ఇతర బలవంతమైన ఏనుగుల చేత చంపబడుతుందో, అలాగే స్త్రీసాంగత్యం కోరినవాడు ఆమె బలవంతమైన ఇతర ప్రియుల చేత ఎప్పుడైనా హతమవుతాడు.

Verse 15

न देयं नोपभोग्यं च लुब्धैर्यद् दु:खसञ्चितम् । भुङ्क्ते तदपि तच्चान्यो मधुहेवार्थविन्मधु ॥ १५ ॥

లోభి ఎంతో కష్టం, దుఃఖంతో ధనాన్ని కూడబెట్టినా, అది దానంగా ఇవ్వలేడు, తానే భోగించలేడు. తేనెటీగలు శ్రమించి తేనె తయారు చేస్తే, దానిని తెలిసిన మనిషి దోచుకొని తానే భోగించటం లేదా అమ్మటం లాగానే, లోభి దాచిన ధనం కూడా ఇతరుల చేతికి పోతుంది.

Verse 16

सुदु:खोपार्जितैर्वित्तैराशासानां गृहाशिष: । मधुहेवाग्रतो भुङ्क्ते यतिर्वै गृहमेधिनाम् ॥ १६ ॥

గృహస్థులు కుటుంబసుఖ ఆశతో ఎంతో కష్టపడి ధనాన్ని సంపాదిస్తారు; కానీ వేటగాడు తేనెటీగలు శ్రమించి చేసిన తేనెను తీసుకుపోయినట్లే, బ్రహ్మచారులు, సన్న్యాసులు వంటి యతులు గృహస్థుల కష్టార్జిత సంపత్తిని స్వీకరించేందుకు అర్హులు అవుతారు.

Verse 17

ग्राम्यगीतं न श‍ृणुयाद् यतिर्वनचर: क्व‍‍चित् । शिक्षेत हरिणाद् बद्धान्मृगयोर्गीतमोहितात् ॥ १७ ॥

అరణ్యంలో నివసించే యతి ఎప్పుడూ భోగవిలాసాన్ని ప్రేరేపించే గ్రామ్యగీతాలను వినకూడదు. వేటగాడి మధురమైన శృంగధ్వనికి మోహితుడై చిక్కి చనిపోయే జింక ఉదాహరణను జాగ్రత్తగా అధ్యయనం చేసి బోధ పొందాలి.

Verse 18

नृत्यवादित्रगीतानि जुषन् ग्राम्याणि योषिताम् । आसां क्रीडनको वश्य ऋष्यश‍ृङ्गो मृगीसुत: ॥ १८ ॥

అందమైన స్త్రీల లోకిక నృత్యాలు, వాద్యాలు, పాటల పట్ల ఆకర్షితుడై, మృగీసుతుడైన మహర్షి ఋష్యశృంగుడు కూడా పెంపుడు జంతువులా వారి వశమయ్యాడు.

Verse 19

जिह्वयातिप्रमाथिन्या जनो रसविमोहित: । मृत्युमृच्छत्यसद्बुद्धिर्मीनस्तु बडिशैर्यथा ॥ १९ ॥

జిహ్వారసాన్ని ఆస్వాదించాలనే కోరికతో ప్రేరితమైన చేప మత్స్యకారుని గాలానికి చిక్కి ప్రాణం కోల్పోతుంది; అలాగే జిహ్వ యొక్క అత్యంత కలవరపెట్టే వాంఛలతో మోహితుడైన మూర్ఖుడు నాశనాన్ని పొందుతాడు।

Verse 20

इन्द्रियाणि जयन्त्याशु निराहारा मनीषिण: । वर्जयित्वा तु रसनं तन्निरन्नस्य वर्धते ॥ २० ॥

నిరాహారంగా ఉండే పండితులు ఇతర ఇంద్రియాలను త్వరగా జయిస్తారు; కానీ జిహ్వను మినహాయిస్తే, అన్నం మానినవారిలో రుచిని తృప్తిపరచాలనే తపన మరింత పెరుగుతుంది।

Verse 21

तावज्जितेन्द्रियो न स्याद् विजितान्येन्द्रिय: पुमान् । न जयेद् रसनं यावज्जितं सर्वं जिते रसे ॥ २१ ॥

ఇతర ఇంద్రియాలను జయించినా, జిహ్వను జయించేవరకు అతడు జితేంద్రియుడు కాడు; కానీ రుచిని జయిస్తే అన్నీ జయించినట్టే అవుతుంది।

Verse 22

पिङ्गला नाम वेश्यासीद् विदेहनगरे पुरा । तस्या मे शिक्षितं किञ्चिन्निबोध नृपनन्दन ॥ २२ ॥

ఓ రాజకుమారా! పూర్వం విదేహ నగరంలో పింగలా అనే వేశ్య ఉండేది. ఆ స్త్రీ నుండి నేను నేర్చుకున్నదాన్ని ఇప్పుడు వినుము।

Verse 23

सा स्वैरिण्येकदा कान्तं सङ्केत उपनेष्यती । अभूत् काले बहिर्द्वारे बिभ्रती रूपमुत्तमम् ॥ २३ ॥

ఒకసారి ఆ స్వైరిణి ప్రేయసిని సంకేతస్థలానికి పిలిచి ఇంటికి తీసుకురావాలనే కోరికతో, రాత్రివేళ బయట ద్వారంలో తన అద్భుత సౌందర్యాన్ని ప్రదర్శిస్తూ నిలిచింది।

Verse 24

मार्ग आगच्छतो वीक्ष्य पुरुषान् पुरुषर्षभ । तान् शुल्कदान् वित्तवत: कान्तान् मेनेऽर्थकामुकी ॥ २४ ॥

హే పురుషర్షభా! ధనలాలసతో ఆ వేశ్య రాత్రి వీధిలో నిలబడి వెళ్లివచ్చే పురుషులను గమనించి—“ఇతడు ధనవంతుడు, ధర చెల్లిస్తాడు, నా సంగమాన్ని కూడా ఆనందిస్తాడు” అని అనుకుంది.

Verse 25

आगतेष्वपयातेषु सा सङ्केतोपजीविनी । अप्यन्यो वित्तवान् कोऽपि मामुपैष्यति भूरिद: ॥ २५ ॥ एवं दुराशया ध्वस्तनिद्रा द्वार्यवलम्बती । निर्गच्छन्ती प्रविशती निशीथं समपद्यत ॥ २६ ॥

వచ్చేవారు వెళ్లేవారు మధ్య, వేశ్యావృత్తియే జీవికగా ఉన్న ఆమె—“ఇంకెవరో ధనవంతుడు వచ్చి నాకు ఎంతో ఇస్తాడేమో” అని ఆలోచించింది. ఈ వ్యర్థ ఆశతో నిద్ర చెదిరి, తలుపు వద్ద వాలుతూ, కొన్నిసార్లు వీధికి వెళ్లి, కొన్నిసార్లు ఇంట్లోకి తిరిగి వచ్చేది; అలా అర్ధరాత్రి సమయం చేరింది.

Verse 26

आगतेष्वपयातेषु सा सङ्केतोपजीविनी । अप्यन्यो वित्तवान् कोऽपि मामुपैष्यति भूरिद: ॥ २५ ॥ एवं दुराशया ध्वस्तनिद्रा द्वार्यवलम्बती । निर्गच्छन्ती प्रविशती निशीथं समपद्यत ॥ २६ ॥

వచ్చేవారు వెళ్లేవారు మధ్య, వేశ్యావృత్తియే జీవికగా ఉన్న ఆమె—“ఇంకెవరో ధనవంతుడు వచ్చి నాకు ఎంతో ఇస్తాడేమో” అని ఆలోచించింది. ఈ వ్యర్థ ఆశతో నిద్ర చెదిరి, తలుపు వద్ద వాలుతూ, కొన్నిసార్లు వీధికి వెళ్లి, కొన్నిసార్లు ఇంట్లోకి తిరిగి వచ్చేది; అలా అర్ధరాత్రి సమయం చేరింది.

Verse 27

तस्या वित्ताशया शुष्यद्वक्त्राया दीनचेतस: । निर्वेद: परमो जज्ञे चिन्ताहेतु: सुखावह: ॥ २७ ॥

ధనాశతో ఆమె ముఖం ఎండిపోయి, మనసు దుఃఖించింది. ధనచింతనే కారణంగా ఆమెకు పరమ నిర్వేదం (వైరాగ్యం) కలిగింది; అదే ఆమె చిత్తంలో సుఖాన్ని పుట్టించింది.

Verse 28

तस्या निर्विण्णचित्ताया गीतं श‍ृणु यथा मम । निर्वेद आशापाशानां पुरुषस्य यथा ह्यसि: ॥ २८ ॥

ఆమె చిత్తం విరక్తమైంది; ఇప్పుడు నా మాటల ద్వారా ఆమె పాడిన గీతాన్ని విను. ఆశల పాశాల జాలాన్ని చీల్చివేయుటకు వైరాగ్యం మనిషికి ఖడ్గంలాంటిది.

Verse 29

न ह्यङ्गाजातनिर्वेदो देहबन्धं जिहासति । यथा विज्ञानरहितो मनुजो ममतां नृप ॥ २९ ॥

ఓ రాజా, ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానం లేని మనిషి అనేక భౌతిక వస్తువులపై మమకారాన్ని విడిచిపెట్టనిట్లే, వైరాగ్యం లేనివాడు దేహబంధనాన్ని విడిచిపెట్టాలని కోరడు।

Verse 30

पिङ्गलोवाच अहो मे मोहविततिं पश्यताविजितात्मन: । या कान्तादसत: कामं कामये येन बालिशा ॥ ३० ॥

పింగలా చెప్పింది—అయ్యో, నా మోహవిస్తారాన్ని చూడండి! మనస్సును జయించలేక నేను మూర్ఖురాలిలా ఒక తుచ్ఛుడైన పురుషుని నుండి కామసుఖాన్ని కోరుతున్నాను।

Verse 31

सन्तं समीपे रमणं रतिप्रदं वित्तप्रदं नित्यमिमं विहाय । अकामदं दु:खभयाधिशोक- मोहप्रदं तुच्छमहं भजेऽज्ञा ॥ ३१ ॥

నేను ఎంత అజ్ఞానిని! హృదయంలో నిత్యం సమీపంగా ఉన్న, నాకు అత్యంత ప్రియమైన, నిజమైన ప్రేమానందం మరియు సమృద్ధిని ప్రసాదించే జగదీశ్వరుణ్ని వదిలి, కోరికలను తీరచేయలేని, దుఃఖం భయం ఆందోళన శోకం మోహం మాత్రమే ఇచ్చే తుచ్ఛుల్ని నేను సేవించాను।

Verse 32

अहो मयात्मा परितापितो वृथा साङ्केत्यवृत्त्यातिविगर्ह्यवार्तया । स्त्रैणान्नराद् यार्थतृषोऽनुशोच्यात् क्रीतेन वित्तं रतिमात्मनेच्छती ॥ ३२ ॥

అయ్యో, నేను వ్యర్థంగా నా ఆత్మను బాధపెట్టుకున్నాను! అత్యంత నింద్యమైన వేశ్యావృత్తితో, కాముక-లోభి పురుషులకు నా దేహాన్ని అమ్మి, ధనం మరియు రతిసుఖం ఆశించాను; ఇప్పుడు నేను పశ్చాత్తాపపడుతున్నాను।

Verse 33

यदस्थिभिर्निर्मितवंशवंश्य- स्थूणं त्वचा रोमनखै: पिनद्धम् । क्षरन्नवद्वारमगारमेतद् विण्मूत्रपूर्णं मदुपैति कान्या ॥ ३३ ॥

ఈ దేహం ఒక ఇంటిలాంటిది—వెన్నెముక, పక్కెముకలు, చేతి కాళ్ల ఎముకలు దాని దండలు, అడ్డదండలు, స్తంభాలు; చర్మం, రోమాలు, గోళ్లతో కప్పబడి ఉంది; తొమ్మిది ద్వారాల నుంచి ఎల్లప్పుడూ అపవిత్ర స్రావాలు కారుతుంటాయి; లోపల మలం మూత్రం నిండివుంది. నన్ను తప్ప ఇంకెవరు స్త్రీ ఇంత మూర్ఖంగా ఇందులో సుఖం ప్రేమ దొరుకుతుందని ఈ దేహాన్నే ఆశ్రయించగలరు?

Verse 34

विदेहानां पुरे ह्यस्मिन्नहमेकैव मूढधी: । यान्यमिच्छन्त्यसत्यस्मादात्मदात् काममच्युतात् ॥ ३४ ॥

నిశ్చయంగా ఈ విదేహ నగరంలో నేను ఒంటరిగా మూర్ఖబుద్ధిని. అన్నీ ప్రసాదించే, స్వరూపాన్నికూడా దానమిచ్చే అచ్యుత భగవానుని నిర్లక్ష్యం చేసి, అనేక పురుషులతో ఇంద్రియసుఖాన్ని కోరాను.

Verse 35

सुहृत् प्रेष्ठतमो नाथ आत्मा चायं शरीरिणाम् । तं विक्रीयात्मनैवाहं रमेऽनेन यथा रमा ॥ ३५ ॥

భగవానుడే సమస్త జీవులకు అత్యంత ప్రియమైన సుహృదుడు, నాథుడు; ఆయనే హృదయస్థ పరమాత్మ. కాబట్టి ఇప్పుడు నేను సంపూర్ణ శరణాగతి అనే మూల్యాన్ని చెల్లించి, ఆయనను పొందినట్లుగా, లక్ష్మీదేవిలా ఆయనతో ఆనందిస్తాను.

Verse 36

कियत् प्रियं ते व्यभजन् कामा ये कामदा नरा: । आद्यन्तवन्तो भार्याया देवा वा कालविद्रुता: ॥ ३६ ॥

స్త్రీలకు పురుషులు ఇంద్రియసుఖం ఇస్తారు; కానీ ఆ పురుషులు—స్వర్గంలోని దేవతలూ కూడ—ఆది అంతములు కలవారు, కాలం వారిని లాక్కుపోతుంది. అటువంటి క్షణికులు తమ భార్యలకు ఎంత నిజమైన ఆనందం ఇవ్వగలరు?

Verse 37

नूनं मे भगवान् प्रीतो विष्णु: केनापि कर्मणा । निर्वेदोऽयं दुराशाया यन्मे जात: सुखावह: ॥ ३७ ॥

ఏదో ఒక కర్మవల్ల భగవాన్ విష్ణువు నాపై ప్రసన్నుడై ఉన్నాడు. భౌతిక భోగాన్ని గట్టిగా ఆశించినప్పటికీ నా హృదయంలో విరక్తి పుట్టి, అదే నాకు ఆనందాన్ని ఇస్తోంది.

Verse 38

मैवं स्युर्मन्दभाग्याया: क्लेशा निर्वेदहेतव: । येनानुबन्धं निर्हृत्य पुरुष: शममृच्छति ॥ ३८ ॥

వైరాగ్యానికి కారణమయ్యే కష్టాలు కేవలం దురదృష్టవంతులకే వస్తాయనుకోవద్దు. ఆసక్తి బంధాన్ని తొలగించి మనిషిని శాంతికి చేర్చే బాధ కూడా క్షేమకరమే. నా మహా దుఃఖం వల్ల విరక్తి మేల్కొంది; నేను దురదృష్టవంతిని ఎలా? ఇది ప్రభువు కృపే—ఆయన నాపై ప్రసన్నుడు.

Verse 39

तेनोपकृतमादाय शिरसा ग्राम्यसङ्गता: । त्यक्त्वा दुराशा: शरणं व्रजामि तमधीश्वरम् ॥ ३९ ॥

ప్రభువు నాపై ప్రసాదించిన మహోపకారాన్ని నేను భక్తితో శిరసా స్వీకరిస్తున్నాను. ఇంద్రియసుఖాల గ్రామ్య దురాశలను విడిచి, ఇప్పుడు ఆ పరమేశ్వరుడు, పరమపురుషుడైన ఆయన శరణు చేరుతున్నాను.

Verse 40

सन्तुष्टा श्रद्दधत्येतद्यथालाभेन जीवती । विहराम्यमुनैवाहमात्मना रमणेन वै ॥ ४० ॥

ఇప్పుడు నేను పూర్తిగా సంతృప్తిగా ఉన్నాను; ప్రభువు కృపపై నాకు సంపూర్ణ విశ్వాసం ఉంది. అందువల్ల స్వయంగా లభించేదానితోనే జీవిస్తాను. ప్రేమానందాల నిజ మూలమైన ప్రభువుతోనే నేను విహరిస్తాను.

Verse 41

संसारकूपे पतितं विषयैर्मुषितेक्षणम् । ग्रस्तं कालाहिनात्मानं कोऽन्यस्त्रातुमधीश्वर: ॥ ४१ ॥

ఇంద్రియభోగ కార్యాల వల్ల జీవుని బుద్ధి దోచబడుతుంది; అప్పుడు అతడు సంసారమనే చీకటి బావిలో పడిపోతాడు. ఆ బావిలో కాలమనే ప్రాణాంతక సర్పం అతడిని గ్రసిస్తుంది. ఇంత నిరాశాజనక స్థితిలో ఆ దయనీయ జీవుని పరమేశ్వరుడు తప్ప మరెవరు రక్షించగలరు?

Verse 42

आत्मैव ह्यात्मनो गोप्ता निर्विद्येत यदाखिलात् । अप्रमत्त इदं पश्येद् ग्रस्तं कालाहिना जगत् ॥ ४२ ॥

సమస్త జగత్తు కాలమనే సర్పం చేత గ్రసించబడిందని జీవుడు చూసినప్పుడు, అతడు అప్రమత్తుడై అన్ని ఇంద్రియభోగాల పట్ల విరక్తి పొందుతాడు. అప్పుడు జీవుడు తనకుతానే రక్షకుడిగా నిలవగల అర్హతను పొందుతాడు.

Verse 43

श्रीब्राह्मण उवाच एवं व्यवसितमतिर्दुराशां कान्ततर्षजाम् । छित्त्वोपशममास्थाय शय्यामुपविवेश सा ॥ ४३ ॥

శ్రీబ్రాహ్మణుడు అన్నాడు—ఇలా దృఢనిశ్చయంతో పింగళా, ప్రియులతో కామసుఖం అనుభవించాలనే పాపమయ దురాశను తెంచివేసి, పరమశాంతిలో స్థితిచెందింది. ఆపై ఆమె తన మంచంపై కూర్చుంది.

Verse 44

आशा हि परमं दु:खं नैराश्यं परमं सुखम् । यथा सञ्छिद्य कान्ताशां सुखं सुष्वाप पिङ्गला ॥ ४४ ॥

ఆశే పరమ దుఃఖము, నిరాశ (వైరాగ్యము) పరమ సుఖము. పింగళా అబద్ధ ప్రేమికులపై కోరికను పూర్తిగా తెంచి ఆనందంగా నిద్రించింది।