Srimad Bhagavatam 10.23.40 — Dashama Skandha, Canto 10, Chapter 23, Verse 40

The Brāhmaṇas’ Wives Blessed (Brāhmaṇa-patnī-prasāda) — Ritualism Humbled by Bhakti

Devanagari script

धिग् जन्म नस्त्रिवृद् यत् तद् धिग्‌व्रतं धिग्‌‌बहुज्ञताम् । धिक्कुलं धिक् क्रियादाक्ष्यं विमुखा ये त्वधोक्षजे ॥ ४० ॥

Transliteration

dhig janma nas tri-vṛd yat tad dhig vrataṁ dhig bahu-jñatām dhik kulaṁ dhik kriyā-dākṣyaṁ vimukhā ye tv adhokṣaje

Translation

ధిగ్ మా త్రివిధ జన్మమునకు, ధిగ్ బ్రహ్మచర్య వ్రతమునకు, ధిగ్ బహు విద్యకు! ధిగ్ కులమునకు, ధిగ్ యజ్ఞక్రియ దాక్ష్యమునకు—ఎందుకంటే మేము అధోక్షజ భగవంతునికి విముఖులమయ్యాము।

Synonyms

• धिक्: shame! / fie!
• धिक्: Sambandha (सम्बन्ध/भाव-प्रकाशक)
• Type: Indeclinable
• Root: धिक् (अव्यय/निन्दार्थक-निपात)
• Form: निन्दार्थक-निपात (particle of censure), अव्यय

• जन्म: birth
• जन्म: Karma (कर्म/निन्द्य-वस्तु)
• Type: Noun
• Root: जन्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (Nom./Acc. sg.)

• नः: of us / our
• नः: Sambandha (सम्बन्ध/अधिकार)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी बहुवचन (Gen. pl.), सर्वनाम

• त्रिवृत्: threefold (bound by the three guṇas)
• त्रिवृत्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रिवृत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; विशेषण (qualifier of जन्म)

• यत्: which
• यत्: Sambandha (सम्बन्ध/यद्-तद्)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (rel. pronoun)

• तत्: that
• तत्: Sambandha (सम्बन्ध/यद्-तद्)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (correlative pronoun)

• धिक्: shame!
• धिक्: Sambandha (सम्बन्ध/भाव-प्रकाशक)
• Type: Indeclinable
• Root: धिक् (अव्यय/निन्दार्थक-निपात)
• Form: निन्दार्थक-निपात, अव्यय

• व्रतम्: vow, religious observance
• व्रतम्: Karma (कर्म/निन्द्य-वस्तु)
• Type: Noun
• Root: व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन

• धिक्: shame!
• धिक्: Sambandha (सम्बन्ध/भाव-प्रकाशक)
• Type: Indeclinable
• Root: धिक् (अव्यय/निन्दार्थक-निपात)
• Form: निन्दार्थक-निपात, अव्यय

• बहुज्ञताम्: much-learning, erudition
• बहुज्ञताम्: Karma (कर्म/निन्द्य-वस्तु)
• Type: Noun
• Root: बहु-ज्ञता (प्रातिपदिक; बहु + ज्ञता)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया एकवचन (Acc. sg.); भाववाचक-नाम (abstract noun)

• धिक्: shame!
• धिक्: Sambandha (सम्बन्ध/भाव-प्रकाशक)
• Type: Indeclinable
• Root: धिक् (अव्यय/निन्दार्थक-निपात)
• Form: निन्दार्थक-निपात, अव्यय

• कुलम्: family, lineage
• कुलम्: Karma (कर्म/निन्द्य-वस्तु)
• Type: Noun
• Root: कुल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन

• धिक्: shame!
• धिक्: Sambandha (सम्बन्ध/भाव-प्रकाशक)
• Type: Indeclinable
• Root: धिक् (अव्यय/निन्दार्थक-निपात)
• Form: निन्दार्थक-निपात, अव्यय

• क्रियादाक्ष्यम्: skill in rituals/actions
• क्रियादाक्ष्यम्: Karma (कर्म/निन्द्य-वस्तु)
• Type: Noun
• Root: क्रिया-दाक्ष्य (प्रातिपदिक; क्रिया + दाक्ष्य)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; तत्पुरुष (क्रियायां दाक्ष्यम्)

• विमुखाः: turned away, averse
• विमुखाः: Karta (कर्ता/वर्ण्य-समूह)
• Type: Adjective
• Root: विमुख (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन (Nom. pl.); विशेषण (predicative)

• ये: who
• ये: Karta (कर्ता/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन (Nom. pl.), सम्बन्धक-सर्वनाम

• तु: but, indeed
• तु: Sambandha (सम्बन्ध/वाक्य-सम्बन्धक)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय, अवधान/विरोधार्थक-निपात (but/indeed)

• अधोक्षजे: in/with regard to Adhokṣaja (the Lord)
• अधोक्षजे: Adhikarana (अधिकरण/विषय)
• Type: Noun
• Root: अधोक्षज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी एकवचन (Loc. sg.)

Purport

As explained in the definitions above, the words tri-vṛḍ janma, or “threefold birth,” refer to 1) physical birth, 2) brahminical initiation and 3) initiation into the performance of Vedic sacrifice. Everything is useless if one is ignorant of the Absolute Truth, the Supreme Lord Kṛṣṇa.

Characters & Entities

• Adhokṣaja (Śrī Kṛṣṇa)

FAQs

What does the Srimad Bhagavatam say about devotion being greater than Vedic rituals and learning?

This verse declares that birth, vows, scholarship, lineage, and ritual expertise are worthless if one is turned away from Adhokṣaja (the Supreme Lord); bhakti is the true value.

Why do the Vraja gopīs criticize ‘twice-born’ status, vows, and learning in this verse?

They lament that external religious credentials can become empty pride when they do not lead to loving surrender to Kṛṣṇa; without devotion, such attainments fail their real purpose.

How can this shloka be applied in modern spiritual life?

Use it as a reminder to prioritize sincere remembrance, service, and humility over mere identity, credentials, or mechanical practice—letting all disciplines culminate in devotion to God.