Atharva Veda 9.8.18 — Kanda 9, Anuvaka 1, Sukta 8, Mantra 18

Sukta 8

Sanskrit (Devanagari)

या म॒ज्ज्ञो नि॒र्धय॑न्ति॒ परूं॑षि विरु॒जन्ति॑ च । अहिं॑सन्तीरनाम॒या निर्द्र॑वन्तु ब॒हिर्बिल॑म्

IAST Transliteration

yā́ majñó nirdháyanti parū́ṃṣi virujánti ca | ahíṃsantīr anāmayā́ nírdravantu bahírbilám ||

English Translation (Griffith/Whitney)

She that drains away the marrow and shatters the joints besides—harmless, unailing, let her run forth, away, unto the outer burrow.

Translation

మజ్జను క్షీణింపజేసి, సంధులను కూడా విరిచివేసేది—ఆమె హింసలేనిదిగా, వ్యాధిలేనిదిగా మారి, బయటి బిలం/గుహ వైపు పరుగెత్తి బయటికి వెళ్లిపోవుగాక.

Word by Word

• याः: which (fem. pl.), who
• याः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) स्त्री-रूप

• मज्ज्ञः: of the marrow(-one); of the marrow-eater / marrow-affecting
• मज्ज्ञः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun/Adjective
• Root: मज्ज्ञ (प्रातिपदिक; ‘मज्जा’/‘मज्जन्’ से व्युत्पन्न, ‘मज्जा-सम्बद्ध/मज्जा-भक्षी’ अर्थे)

• निर्धयन्ति: they suck out / drain
• निर्धयन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: धय् (धातु; ‘चूसना/पान करना’), उपसर्ग: निर्-

• परूंषि: joints, knots (of the body)
• परूंषि: कर्म
• Type: Noun
• Root: परूष (प्रातिपदिक; ‘गाँठ/पर्व/जोड़’), नपुंसक

• विरुजन्ति: they break / injure / cause pain
• विरुजन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: रुज् (धातु; ‘तोड़ना/पीड़ा देना/क्षति करना’), उपसर्ग: वि-

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च

• अहिंसन्तीः: not harming; harmless
• अहिंसन्तीः: कर्म (विशेषणरूपेण ‘याः’/‘आमयाः’ से संबद्ध)
• Type: Adjective (participle)
• Root: हिंस् (धातु; ‘हिंसा करना’), नञ्-पूर्वक: अ- + हिंसन्ती (वर्तमान कृदन्त)

• अनामयाः: free from disease; healthful
• अनामयाः: कर्तृ (याः के विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आमय (प्रातिपदिक; ‘रोग’), नञ्-पूर्वक: अन्-आमय

• निर्द्रवन्तु: let them run out / depart
• निर्द्रवन्तु: क्रिया
• Type: Verb
• Root: द्रु/द्रव् (धातु; ‘दौड़ना/भागना/बहना’), उपसर्ग: निर्-

• बहिः: outside
• बहिः: अधिकरण (दिशा/स्थान)
• Type: Indeclinable
• Root: बहिः

• बिलम्: hole, burrow, cavity
• बिलम्: कर्म/गति-लक्ष्य (निर्द्रवन्तु के साथ ‘की ओर/से’ भाव)
• Type: Noun
• Root: बिल (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (not specified in excerpt)

Devata: Yákṣma (wasting disease) as personified agent

Chandas: Anuṣṭubh (probable)

Mantra Rasa

Primary: karuna

Secondary: shanta