Atharva Veda 9.3.22 — Kanda 9, Anuvaka 1, Sukta 3, Mantra 22

Sukta 3

Sanskrit (Devanagari)

प्र॒तीचीं॑ त्वा प्रती॒चीनः॒ शाले॒ प्रैम्यहिं॑सतीम्। अ॒ग्निर्ह्य॑१न्तराप॑श्च॒र्तस्य॑ प्रथ॒मा द्वाः

IAST Transliteration

pratī́cīṃ tvā pratīcī́naḥ śā́le prá emi ahiṃsatī́m | agnír hí antará-āpaś ca r̥tásya prathamā́ dvā́ḥ ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Westward-turned, turned toward me, O Hall, I enter thee—harmless, injuring none. For Agni, and the Waters within, are the first door of Order (Ṛta).

Translation

పడమర వైపు తిరిగి, నా వైపు ముఖం చేసిన ఓ శాలా—నేను నిన్ను ప్రవేశిస్తున్నాను; అహింసతో, ఎవరికీ హాని చేయకుండా. ఎందుకంటే అంతర్భాగంలో ఉన్న అగ్ని మరియు ఆపః (జలాలు)యే ఋత (Ṛta) యొక్క మొదటి ద్వారం.

Word by Word

• प्रतीचीम्: westward-facing (fem.), turned to the west
• प्रतीचीम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: प्रतीची (प्रातिपदिक; ‘प्रति’ + ‘अञ्च्’ → ‘प्रतीच्’)

• त्वा: you (acc. sg.)
• त्वा: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• प्रतीचीनः: westward-facing (masc.), one facing west
• प्रतीचीनः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: प्रतीचीन (प्रातिपदिक; ‘प्रतीच्’ + ‘-ईन’)

• शाले: in the house/hall
• शाले: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: शाला (प्रातिपदिक)

• प्र: forth, forward (intensifier)
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/निपात)

• एमि: I go / I proceed
• एमि: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: इ (धातु)

• अहिंसतीम्: non-injuring, harmless (fem. acc.)
• अहिंसतीम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: अहिंसती (प्रातिपदिक; नञ्-अ + हिंस (धातु) → अहिंस; स्त्री. वर्तमानकृदन्त/विशेषण)

• अग्निः: Agni (fire)
• अग्निः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• हि: indeed, for
• हि: —
• Type: Indeclinable
• Root: हि (निपात)

• अन्तरापाः: obstacles, hindrances
• अन्तरापाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अन्तराप (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• ऋतस्य: of ṛta (cosmic order/truth)
• ऋतस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: ऋत (प्रातिपदिक)

• प्रथमा: first
• प्रथमा: कर्तृ/विशेषण (द्वाः-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक)

• द्वाः: door, gate
• द्वाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: द्वार्/द्वार (प्रातिपदिक; ‘door, gate’)

Attribution

Rishi: Atharvanic domestic corpus (not explicit here)

Devata: Agni; Āpaḥ; Ṛta as ordering principle

Chandas: Anuṣṭubh-like

Mantra Rasa

Primary: shanta