Atharva Veda 9.3.20: Kanda 9, Anuvaka 1, Sukta 3, Mantra 20

Sukta 3

Sanskrit (Devanagari)

कु॒लायेऽधि॑ कु॒लायं॒ कोशे॒ कोशः॒ समु॑ब्जितः । तत्र॒ मर्तो॒ वि जा॑यते॒ यस्मा॒द् विश्वं॑ प्र॒जाय॑ते

IAST Transliteration

kulā́ye’dhí kulā́yaṃ kośé kośáḥ sámubjitaḥ | tátra márto ví jāyate yásmād víśvaṃ prajā́yate ||

English Translation (Griffith/Whitney)

In nest upon nest, in sheath a sheath is firmly fitted: therein the mortal is born forth—whence all is generated.

Translation

గూడు మీద గూడు; కోశంలో కోశం దృఢంగా అమర్చబడి ఉంది. అక్కడే మర్త్యుడు జన్మిస్తాడు—అక్కడి నుంచే సమస్తం జనిస్తుంది.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• कुलाये: in/at the nest
• कुलाये: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: कुलाय (प्रातिपदिक)

• अधि: upon, over
• अधि: अधिकारण
• Type: Indeclinable
• Root: अधि (उपसर्ग/अव्यय)

• कुलायम्: the nest
• कुलायम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: कुलाय (प्रातिपदिक)

• कोशे: in/within the sheath, case
• कोशे: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: कोश (प्रातिपदिक)

• कोशः: a sheath/case
• कोशः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: कोश (प्रातिपदिक)

• समुब्जितः: placed/pressed together; fitted/compacted
• समुब्जितः: कर्तृ
• Type: Verb-derived (Past Passive Participle)
• Root: उब्ज् (धातु) + सम् (उपसर्ग)

• तत्र: there
• तत्र: अधिकारण
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)

• मर्तः: a mortal (man)
• मर्तः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: मर्त (प्रातिपदिक)

• वि: apart, forth (intensifier with verb)
• वि: —
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/अव्यय)

• जायते: is born, comes into being
• जायते: —
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)

• यस्मात्: from which/whom
• यस्मात्: अपादान
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• विश्वम्: the whole (universe), everything
• विश्वम्: कर्तृ
• Type: Adjective (substantivized)
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• प्रजायते: is generated, is produced
• प्रजायते: —
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु) + प्र (उपसर्ग)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition

Devata: Śālā/House as generative enclosure (implicit); Prajā (offspring) as functional focus

Chandas: Anuṣṭubh-like

Mantra Rasa

Primary: adbhuta

Secondary: shanta