Atharva Veda 9.3.14 — Kanda 9, Anuvaka 1, Sukta 3, Mantra 14

Sukta 3

Sanskrit (Devanagari)

अ॒ग्निम॒न्तश्छा॑दयसि॒ पुरु॑षान् प॒शुभिः॑ स॒ह। विजा॑वति॒ प्रजा॑वति॒ वि ते॒ पाशां॑श्चृतामसि

IAST Transliteration

agním antáś chā́dayasi púruṣān paśúbhiḥ sahá | vijā́vati prajā́vati ví te pā́śāṃś cṛtāmasi ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Agni within thou coverest, sheltering men together with their cattle. Offspring-rich, progeny-rich, thou cuttest away thy nooses.

Translation

లోపలనున్న అగ్నిని నీవు కప్పి ఉంచుతావు; మనుష్యులను వారి పశువులతో కలిసి ఆశ్రయింపజేస్తావు. సంతానసమృద్ధిగా, ప్రజాసమృద్ధిగా నీవు నీ పాశాలను కోసి తొలగిస్తావు.

Word by Word

• अग्निम्: Agni (fire)
• अग्निम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अग्नि- (प्रातिपदिक)

• अन्तः: within, inside
• अन्तः: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: अन्तर् (अव्यय/उपसर्गार्थ)

• छादयसि: you cover, you conceal
• छादयसि: Kartā
• Type: Verb
• Root: छद् (धातु) → छादयति (णिच्)

• पुरुषान्: men, persons
• पुरुषान्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पुरुष- (प्रातिपदिक)

• पशुभिः: with cattle/animals
• पशुभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: पशु- (प्रातिपदिक)

• सह: together with
• सह: Karaṇa
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)

• विजावति: in (a state) having offspring/young
• विजावति: Adhikaraṇa
• Type: Adjective
• Root: वि-जावन्त् (प्रातिपदिक; जावन्त्)

• प्रजावति: in (a state) having progeny
• प्रजावति: Adhikaraṇa
• Type: Adjective
• Root: प्र-जावन्त् / प्रजावन्त् (प्रातिपदिक)

• वि: apart, asunder, forth
• वि: —
• Type: Indeclinable
• Root: वि- (उपसर्ग)

• ते: of you, your
• ते: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• पाशान्: nooses, bonds
• पाशान्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पाश- (प्रातिपदिक)

• चृतामसि: you cut/loosen (them)
• चृतामसि: Kartā
• Type: Verb
• Root: चृत् (धातु; ‘छेदन/विच्छेदन’ अर्थे, वैदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition

Devata: Śālā; Agni (as indwelling protector)

Chandas: Anuṣṭubh (approximate)

Mantra Rasa

Primary: shanta

Secondary: vira