Atharva Veda 9.10.17: Kanda 9, Anuvaka 1, Sukta 10, Mantra 17

Sukta 10

Sanskrit (Devanagari)

स॒प्तार्ध॑ग॒र्भा भुव॑नस्य॒ रेतो॒ विष्णो॑स्तिष्ठन्ति प्र॒दिशा॒ विध॑र्मणि । ते धी॒तिभि॒र्मन॑सा॒ ते वि॑प॒श्चितः॑ परि॒भुवः॑ परि॑ भवन्ति वि॒श्वतः॑

IAST Transliteration

saptā́rdha-gárbhā bhúvanasya réto víṣṇos tiṣṭhanti pradíśā vídharmani | té dhītíbhiḥ mánasā té vipáścitaḥ paribhúvaḥ pári bhavanti viśvátaḥ ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Seven, half-embryoned, the seed of all existence, in Viṣṇu’s ordinance stand fast in the quarters. They, by insight and by mind, they the discerning, become encompassers, prevailing on every side.

Translation

ఏడు—అర్ధ-గర్భితులు—భువనపు బీజం (రేతస్), విష్ణువు విధానంలో దిక్కులలో స్థిరంగా నిలిచియున్నారు. వారు ధీతులు మరియు మనస్సు ద్వారా—వారు విపశ్చితులు—అన్ని వైపులా పరిభువులు (ఆవరించువారు), సర్వతోముఖంగా ప్రబలుతారు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सप्त: seven
• सप्त: विशेषण (कर्तृपदस्य)
• Type: Adjective
• Root: सप्त (संख्याप्रातिपदिक)

• अर्धगर्भाः: the seven ‘half-embryos’ (semi-formed beings)
• अर्धगर्भाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अर्धगर्भ (प्रातिपदिक; अर्ध + गर्भ)

• भुवनस्य: of the world / of existence
• भुवनस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: भुवन (प्रातिपदिक)

• रेतः: seed, semen (generative essence)
• रेतः: सम्बन्ध/विशेष्य (अर्धगर्भाः इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: रेतस् (प्रातिपदिक)

• विष्णोः: of Viṣṇu
• विष्णोः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)

• तिष्ठन्ति: stand, remain
• तिष्ठन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)

• प्रदिशः: the directions (quarters)
• प्रदिशः: कर्म (गत्यर्थ/व्याप्त्यर्थे—‘दिशः’ इति व्याप्तिविषयः)
• Type: Noun
• Root: प्रदिश् (प्रातिपदिक; प्र + दिश्)

• विधर्मणि: in the established order / in the ordinance
• विधर्मणि: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: विधर्मन् (प्रातिपदिक; वि + धर्मन्)

• ते: they
• ते: कर्तृ (द्वितीयपादे)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• धीतिभिः: with insights / with devout thoughts
• धीतिभिः: करण
• Type: Noun
• Root: धीति (प्रातिपदिक)

• मनसा: with the mind
• मनसा: करण
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)

• ते: they
• ते: कर्तृ (अनुवृत्तिः)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• विपश्चितः: wise, discerning
• विपश्चितः: कर्तृविशेषण
• Type: Adjective
• Root: विपश्चित् (प्रातिपदिक; वि + पश्यत्/पश्-चिद् भावः)

• परिभुवः: overcomers, surpassers
• परिभुवः: कर्तृ (विशेषणवत्)
• Type: Noun
• Root: परिभू (कृदन्त-प्रातिपदिक; परि + भू; ‘परिभू’ = overpowerer)

• परि: around, all-around
• परि: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• भवन्ति: become, are
• भवन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)

• विश्वतः: from every side / on all sides
• विश्वतः: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: विश्वतस् (अव्यय; विश्व + तस्)

Attribution

Rishi: Atharvanic/Brahmanic seer tradition (attribution varies by anukramaṇī).

Devata: Viṣṇu (as cosmic regulator) and the ‘Seven’ (sapta) as directional powers.

Chandas: Triṣṭubh-like (as transmitted; metrical notes vary).

Mantra Rasa

Primary: adbhuta

Secondary: shanta