Mantra 17
Sukta 6
उद्धर्षिणं मुनिकेशं जम्भयन्तं मरीमृशम्। उपेषन्तमुदुम्बलं तुण्डेलमुत शालुडम्। पदा प्र विध्य पार्ष्ण्या स्थालीं गौरिव स्पन्दना
uddharṣíṇam muníkeśaṃ jambháyantaṃ marīmṛśám | upéṣantam udumbaláṃ tuṇḍélam utá śāluḍám | padā́ prá vidhya pārṣṇyā́ sthālī́ṃ gáuri-iva spandanā́
The onrushing, sage-haired one, the gnashing Marīmṛśa; the creeping-near Udumbala, the Tuṇḍela, and the Śāluḍa—smite them forth with thy foot, with thy heel; strike the pot, O Shaker, as a cow (doth stamp).
దూసుకొచ్చేవాడు, మునికేశుడు (జటాధారి), పళ్ళు కరచే మరీమృశ; దగ్గరికి జారుకుంటూ వచ్చే ఉదుంబల, తుండేల, అలాగే శాలుడ—వారిని నీ పాదంతో, నీ మడమతో పొడిచి బయటకు తరిమివేయి. ఓ స్పందనా (కంపింపజేసేదానా), ఆవు కాళ్లతో ముద్దాడినట్లు ఆ స్థాలీ/పాత్రను కొట్టు.
Rishi: Atharvanic (hymn-cluster attribution)
Devata: Primarily rakṣas/piśāca targets; operative power in the rite (spandana/impact) and protective speech
Chandas: Irregular/expanded Anuṣṭubh with catalogic proper names.
{"primary_rasa":"raudra","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"From identification of threats (catalog) to decisive banishment (imperative strike).","listener_experience":"Heightened alertness, then relief through forceful control and boundary assertion.","intensity":7}