Mantra 15
Sukta 6
येषां पश्चात् प्रपदानि पुरः पार्ष्णीः पुरो मुखा । खलजाः शकधूमजा उरुण्डा ये च मट्मटाः कुम्भमुष्का अयाशवः । तानस्या ब्रह्मणस्पते प्रतीबोधेन नाशय
yéṣā́m paścā́t prápadāni puráḥ pārṣṇī́ḥ puró múkhāḥ | khalajā́ḥ śakadhūmajā́ urúṇḍā yé ca maṭmaṭā́ḥ kumbhámuṣkā ayā́śavaḥ | tā́n asyā́ brahmaṇaspate pratībodhéna nāśaya
Whose fore-steps are behind, whose heels are set in front, whose faces are turned awry—threshing-floor born, dung-smoke born, the Urundas, and the Matmatas, the pot-groined, the ill-disposed: them, O Brahmaṇaspati, by thy counter-rousing vigilance destroy away from her.
వారి అడుగుజాడలు వెనుకకు పడేవారు, వారి మడమలు ముందుగా ఉన్నవారు, వారి ముఖాలు వంకరగా/తిరిగివున్నవారు—ఖలిహానంలో పుట్టినవారు, పేడ-పొగలో పుట్టినవారు, ఉరుణ్డా మరియు మట్మటా, కుంభముష్క (కుండలాంటీ తొడ/జంఘ కలవారు), దుష్టాశయులు—వారిని, ఓ బ్రహ్మణస్పతే, నీ ‘ప్రతీబోధన’ అనే ప్రతిజాగరణ-విజిలెన్స్తో (ఆమె నుండి) దూరం చేసి నశింపజేయి.
Rishi: Atharvanic tradition (hymn attributed in the Anukramaṇī to an Atharvan/Angiras-type seer for rakṣoghna material; exact name depends on recension lists).
Devata: Brahmaṇaspati (as spell-lord) and implicitly rakṣas/piśāca targets
Chandas: Mixed; predominantly Anuṣṭubh-like cadence with catalogic expansions (edition-dependent scansion).
{"primary_rasa":"raudra","secondary_rasa":"bhayankara","emotional_arc":"Diagnosis-by-grotesque description → escalation through naming → decisive destruction command.","listener_experience":"Heightened alertness, protective anger on behalf of the vulnerable; cathartic banishment.","intensity":8}