Mantra 4

Sukta 115

Sanskrit (Devanagari)

एता एना व्याकरं खिले गा विष्ठिता इव । रमन्तां पुण्या लक्ष्मीर्याः पापीस्ता अनीनशम्

IAST Transliteration

etā́ enā́ vyā́karam khilé gā́ víṣṭhitā iva | rámantāṃ púṇyā lakṣmī́r yā́ḥ pāpī́s tā́ anīnaśam ||

English Translation (Griffith/Whitney)

These have I sorted out: go ye to the waste, as dung that standeth there. Let the holy Lakṣmīs, those that are auspicious, take their delight; the evil ones—those have I caused to perish.

Translation

వీటిని నేను వేరు చేసి క్రమపరిచాను; మీరు ఖిలే (పాడుబడ్డ చోటు)కి వెళ్లండి—అక్కడ నిలిచిన విష్ఠి (పేడ) వలె. పుణ్యమైన, శుభమైన లక్ష్మీలు ఆనందించుగాక; పాపమైన (అశుభమైన)వాటిని—నేను నశింపజేశాను.

Word by Word

• एताः: these (f.)
• एताः: कर्तृ
• Type: Pronoun (demonstrative)
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• एनाः: these (them)
• एनाः: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: एना (सर्वनाम-प्रातिपदिक; एतद्-सम्बद्ध)

• वि: apart, asunder, distinctly
• वि: —
• Type: Preverb/Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग)

• आकरम्: I made/arranged (set apart)
• आकरम्: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: आ√कॄ (कॄ विकरणे/करणे) / alternatively आ-कर (प्रातिपदिक) as noun; here verbal sense is intended

• खिले: in the fallow/uncultivated ground
• खिले: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: खिल (प्रातिपदिक)

• गाः: cows
• गाः: कर्म
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)

• विष्ठिताः: standing, stationed
• विष्ठिताः: कर्तृ
• Type: Participle (adjectival)
• Root: वि√स्था (स्था गतिनिवृत्तौ) + क्त (PPP)

• इव: like, as if
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• रमन्ताम्: let (them) rejoice/delight
• रमन्ताम्: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: √रम् (रमँ क्रीडायाम्)

• पुण्याः: auspicious, holy
• पुण्याः: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)

• लक्ष्मीः: prosperities, good fortunes
• लक्ष्मीः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: लक्ष्मी (प्रातिपदिक)

• याः: which (f. pl.)
• याः: कर्तृ
• Type: Relative pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पापीः: sinful, evil
• पापीः: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पापी (प्रातिपदिक; comparative/possessive adj.)

• ताः: those (them)
• ताः: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अनीनशम्: I drove away/destroyed
• अनीनशम्: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: √नश् (नशँ अदर्शने/नाशने) with reduplication aorist; a- + नीनशम्

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition

Devata: Lakṣmī (pluralized as fortune-marks); implicit Nirrti/pāpa as expelled domain

Chandas: Anuṣṭubh

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"Decisive sanitation → relief and lightness → quiet joy as auspiciousness ‘rejoices’.","listener_experience":"Cleansing catharsis; sense of control and renewed brightness.","intensity":6}