Atharva Veda 6.41.2: Kanda 6, Anuvaka 5, Sukta 41, Mantra 2

Sukta 41

Sanskrit (Devanagari)

अ॒पा॒नाय॑ व्या॒नाय॑ प्रा॒णाय॒ भूरि॑धायसे । सर॑स्वत्या उरु॒व्यचे॑ वि॒धेम॑ ह॒विषा॑ व॒यम्

IAST Transliteration

apānā́ya vyānā́ya prāṇā́ya bhū́ridhāyase | sárasvatyā uruvyáce vidhéma havíṣā vayám ||

English Translation (Griffith/Whitney)

To Down-breath, to Pervading-breath, to Life-breath, the bounteous disposer; to Sarasvatī of wide-reaching utterance—may we render worship with oblation, even we.

Translation

అపాన, వ్యాన, ప్రాణ—భూరిధాయస్ (సమృద్ధిని ధరించి పంచేవాడు)కు; అలాగే ఉరువ్యచస్ (విస్తారమైన వాక్కు గల) సరస్వతికి—మేము హవిస్ (ఆహుతి)తో విధిపూర్వకంగా ఉపాసన చేద్దాం.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अपानाय: to/for Apāna (the downward vital breath)
• अपानाय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: अपान (प्रातिपदिक)

• व्यानाय: to/for Vyāna (the pervading vital breath)
• व्यानाय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: व्यान (प्रातिपदिक)

• प्राणाय: to/for Prāṇa (the vital breath)
• प्राणाय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: प्राण (प्रातिपदिक)

• भूरिधायसे: to/for the abundant sustainer/nourisher
• भूरिधायसे: सम्प्रदान
• Type: Adjective
• Root: भूरिधायस् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समासः: भूरि + धायस् ‘धारण/पोषण’)

• सरस्वत्यै: to/for Sarasvatī
• सरस्वत्यै: सम्प्रदान
• Type: Noun (Deity name)
• Root: सरस्वती (प्रातिपदिक)

• उरुव्यचे: to/for the wide-ranging/expansive (Sarasvatī)
• उरुव्यचे: सम्प्रदान
• Type: Adjective
• Root: उरुव्यचस् (प्रातिपदिक; समासः: उरु ‘wide’ + व्यचस् ‘spreading/expansive’)

• विधेम: may we perform/offer
• विधेम: कर्तृ (वयम्) क्रियापद
• Type: Verb
• Root: धा (धातु) — उपसर्गः वि-; लट्/विधिलिङ्-प्रयोगः (वैदिके प्रार्थनार्थः)

• हविषा: with oblation (ghee/offering)
• हविषा: करण
• Type: Noun
• Root: हविस् (प्रातिपदिक)

• वयम्: we
• वयम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (collective/anonymous)

Devata: Prāṇa (and subsidiary vāyus); Sarasvatī

Chandas: Anuṣṭubh

Mantra Rasa

Primary: shanta

Secondary: adbhuta