Mantra 3

Sukta 103

Sanskrit (Devanagari)

अमी ये युधमायन्ति केतून् कृत्वानीकशः । इन्द्रस्तान् पर्यहार्दाम्न तानग्ने सं द्या त्वम्

IAST Transliteration

amī́ yé yúdham āyánti ketū́n kṛtvā́ anīkáśaḥ | índras tā́n páry-ahār dā́mnā tā́n agne sáṃ dyā́ tvám

English Translation (Griffith/Whitney)

Those who come on to battle, having set their signals, troop by troop—Indra hath smitten them round about with a cord; those, O Agni, do thou bind fast together.

Translation

యుద్ధానికి ముందుకు వచ్చే వారు, సంకేతాలను స్థాపించి, దళం దళంగా—ఇంద్రుడు దామ్నా (తాడు)తో వారిని చుట్టుముట్టి అదుపుచేశాడు; అగ్నీ, నీవు వారందరినీ దృఢంగా ఒకటిగా బంధించు.

Word by Word

• अमी: these (those)
• अमी: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → अमु-

• ये: who
• ये: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• युधमायन्ति: advance to battle / come fighting
• युधमायन्ति: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: √या (गत्यर्थ) + युध् (समाहार/सहचर्य-पूर्वपद) → युधम्-आ-यान्ति

• केतून्: signals, banners
• केतून्: कर्म
• Type: Noun
• Root: केतु (प्रातिपदिक)

• कृत्वा: having made / having set up
• कृत्वा: (क्रियाविशेषणम्)
• Type: Verb
• Root: √कृ (करणे)

• अनीकशः: in battle-arrays / troop by troop
• अनीकशः: (क्रियाविशेषणम्)
• Type: Indeclinable
• Root: अनीक (प्रातिपदिक) + शस् (अव्ययीभाव/विभक्त्यर्थ-प्रत्यय)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• तान्: them
• तान्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पर्यहार्: drove away / carried off all around
• पर्यहार्: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: √हृ (हरणे/अपहरणे) + परि

• दाम्ना: with a cord / with a bond
• दाम्ना: करण
• Type: Noun
• Root: दामन् (प्रातिपदिक)

• तान्: them
• तान्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• सम्: together / completely
• सम्: (क्रियाविशेषणम्)
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग)

• द्या: give (grant)
• द्या: (मुख्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: √दा (दाने) → देहि/ददाति; here: imperative stem द्या (Vedic injunctive/imperative form used with त्वम्)

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic/Angirasa tradition (per anukramaṇī-type attribution)

Devata: Indra-Agni

Chandas: Anuṣṭubh (probable)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"raudra","emotional_arc":"From vigilance (enemy approaching) to assertive containment (cording and fastening).","listener_experience":"Heightened alertness followed by decisive closure.","intensity":8}