Mantra 3

Sukta 77

Sanskrit (Devanagari)

कविर्न निण्यं विदथानि साधन् वृषा यत् सेकं विपिपानो अर्चात्। दिव इत्था जीजनत् सप्त कारूनह्ना चिच्चक्रुर्वयुना गृणन्तः

IAST Transliteration

kavír na niṇyáṃ vidáthāni sā́dhan vṛ́ṣā yát sékaṃ vipipānáḥ árcāt | divá itthā́ jī́janat saptá kārú̄n áhnā cit cakrur vayúnā gṛṇántaḥ

English Translation (Griffith/Whitney)

Like a seer, achieving the hidden things and the ritual acts, the Bull—when, drinking deep, he sang his hymn—thus from heaven begat the Seven Singers; and even by day they wrought their ordered devices, praising aloud.

Translation

కవిలా అతడు గూఢమైన విషయాలనూ విధి-కర్మలనూ సాధిస్తాడు; ఆ వృషభుడు—గాఢంగా పానంచేసి స్తోత్రం పాడినప్పుడు—ఆకాశం నుంచే అలా ఏడు కారువులను (గాయకులు/ఋషులు) జనింపజేశాడు. మరియు వారు గృణంతః (ఉచ్చస్వరంతో స్తుతిస్తూ) పగలులో కూడా తమ నియత యుక్తులు/విన్యాసాలు (వయునాని) నిర్వహించారు.

Word by Word

• कविः: the seer/poet
• कविः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: कवि (प्रातिपदिक)

• न: like/as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• निन्यम्: the hidden (thing)
• निन्यम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: निन्य (प्रातिपदिक; ‘निहित/गूढ’)

• विदथानि: rites/assemblies/sacrificial sessions
• विदथानि: कर्म
• Type: Noun
• Root: विदथ (प्रातिपदिक)

• साधन्: accomplishing, bringing to completion
• साधन्: कर्तृ (कविः का विशेषण) / क्रियाविशेषणभाव
• Type: Verb
• Root: साध् (धातु) → साधन् (वर्तमान कृदन्त/शतृ-प्रायः; ‘साधयन्’)

• वृषा: the bull; the vigorous one
• वृषा: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: वृषन्/वृष (प्रातिपदिक)

• यत्: which/that (thing)
• यत्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम)

• सेकम्: sprinkling; libation; pouring
• सेकम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: सेक (प्रातिपदिक)

• विपिपानः: drinking deeply; having drunk
• विपिपानः: कर्तृ (वृषा का विशेषण) / क्रियाविशेषणभाव
• Type: Verb
• Root: पा (धातु) → पिबत्/पिपान (परिपूर्ण/वर्तमान कृदन्त; ‘पीत्वा/पिबन्’ भाव) + वि-

• अर्चात्: he praised/sang
• अर्चात्: क्रिया (मुख्य)
• Type: Verb
• Root: अर्च् (धातु)

• दिवः: of heaven; from heaven
• दिवः: अपादान/सम्बन्ध (उत्पत्तिसम्बन्धः)
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)

• इत्था: thus, in this manner
• इत्था: —
• Type: Indeclinable
• Root: इत्था (अव्यय)

• जीजनत्: begetting, generating
• जीजनत्: कर्तृ (अर्चात्-कर्तुः सह) / क्रियाविशेषणभाव
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु) → जीजनत् (लिट्/परिपूर्ण-प्रायः कृदन्त; ‘जनयन्/उत्पादयन्’)

• सप्त: seven
• सप्त: कर्म (कारून् विशेषयति)
• Type: Adjective
• Root: सप्त (संख्या)

• कारून्: poets/singers; bards
• कारून्: कर्म
• Type: Noun
• Root: कारु (प्रातिपदिक)

• अह्ना: by day; in the daytime
• अह्ना: करण (काल-करणम्) / अधिकरण (काल)
• Type: Noun
• Root: अहन् (प्रातिपदिक)

• चित्: indeed, even
• चित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (निपात)

• चक्रुः: they made/did
• चक्रुः: क्रिया (मुख्य)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)

• वयुना: by skill/wise device; by art
• वयुना: करण
• Type: Noun
• Root: वयुन (प्रातिपदिक)

• गृणन्तः: praising, singing
• गृणन्तः: कर्तृ (चक्रुः-कर्तुः विशेषण) / क्रियाविशेषणभाव
• Type: Verb
• Root: गृ (धातु) → गृणत् (शतृ)

Attribution

Rishi: Traditionally Ṛgvedic attribution (Indra-stuti); AV Book 20 borrows RV material—specific seer for this verse requires RV concordance.

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable; requires metrical verification against RV source)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"adbhuta","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"Wonder at hidden accomplishment → energized confidence in ordered success.","listener_experience":"A sense of inspired discipline: creativity that immediately seeks form and method.","intensity":7}