Mantra 3

Sukta 139

Sanskrit (Devanagari)

ये वां दंसांस्यश्विना विप्रासः परिमामृशुः । एवेत्काण्वस्य बोधतम्

IAST Transliteration

yé vā́ṁ dáṁsāṁsy aśvinā víprāsaḥ pári māmṛśúḥ | evét kāṇvásya bodhatam

English Translation (Griffith/Whitney)

The wondrous works of you twain, O Aśvins, which the inspired have wholly handled in their praise—Even so, of Kāṇva’s call take heed; awake thereto.

Translation

ఓ అశ్వినౌ! మీ ఇద్దరి అద్భుత కర్మలను విప్రులు స్తుతిలో సంపూర్ణంగా స్పర్శించి/అనుభవించి గ్రహించారు—అదేవిధంగా కాణ్వుని ఆహ్వానాన్ని గ్రహించండి; దానికి మేల్కొనండి.

Word by Word

• ये: who/which (those)
• ये: सम्बन्ध/विशेषण (येषां दंसांसि) / कर्तृ-सूचक
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वाम्: to/for you two; of you two
• वाम्: सम्प्रदान/सम्बन्ध (to/for you two; your)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (द्विवचन-प्रातिपदिक) → वाम्

• दंसांसि: wondrous deeds; marvels
• दंसांसि: कर्म (परिमामृशुः—‘touched/handled’ what?)
• Type: Noun
• Root: दंस (नपुंसकलिङ्ग-प्रातिपदिक)

• अश्विना: O Aśvins (you two)
• अश्विना: सम्बोधन (addressed)
• Type: Noun (proper)
• Root: अश्विन् (प्रातिपदिक; देवता-नाम)

• विप्रासः: inspired seers; sages
• विप्रासः: कर्तृ (परिमामृशुः—‘the seers touched/handled’)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)

• परि: around; fully
• परि: क्रियाविशेषण (verb-modifier)
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: परि

• मामृशुः: they touched/handled; they examined
• मामृशुः: क्रिया (मुख्य क्रियापद)
• Type: Verb
• Root: मृश् (धातु)

• एव: just so; indeed
• एव: अवधारण/बल-प्रदर्शन
• Type: Indeclinable
• Root: एव

• इत्: indeed; precisely
• इत्: अवधारण
• Type: Indeclinable
• Root: इत्

• काण्वस्य: of (the) Kāṇva
• काण्वस्य: सम्बन्ध (whose?—of the Kāṇva)
• Type: Noun/Adjective (patronymic)
• Root: काण्व (प्रातिपदिक; कण्व-गोत्र/काण्व-सम्बन्ध)

• बोधतम्: know/understand; take notice (you two)
• बोधतम्: क्रिया (आह्वान/आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: बुध् (धातु)

Attribution

Rishi: Kāṇva (lineage marker within the verse)

Devata: Aśvinau

Chandas: Anuṣṭubh

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"adbhuta","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"Wonder at past deeds → confident summons → awakened responsiveness.","listener_experience":"Encouragement and trust; feeling connected to a larger healing story.","intensity":3}