Mantra 10

Sukta 137

Sanskrit (Devanagari)

त्वं ह त्यत्सप्तभ्यो जायमानोऽशत्रुभ्यो अभवः शत्रुरिन्द्र । गूल्हे द्यावापृथिवी अन्वविन्दो विभुमद्भ्यो भुवनेभ्यो रणं धाः

IAST Transliteration

tváṁ ha tyát saptábhyo jā́yamāno ’śatrúbhyo abhavaḥ śátrur indra | gūḷhé dyā́vā-pṛthivī́ ánv-avindo vibhúmadbhyo bhúvanebhyo ráṇaṁ dhāḥ ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Thou, even from thy birth for the Seven, wast foe to foes and friend to the unhostile, O Indra. Hidden, Heaven and Earth thou didst track and find; from the wide worlds thou didst set battle in place.

Translation

హే ఇంద్రా! జన్మించినప్పటి నుంచే ‘సప్త’ (ఏడు) కొరకు నీవు శత్రువులకు శత్రువుగా, అశత్రువులకు మిత్రుడుగా ఉన్నావు. మరుగున ఉన్న ద్యావా-పృథివీని అనుసరించి నీవు కనుగొన్నావు; విస్తారమైన లోకాల నుండి నీవు రణాన్ని (యుద్ధాన్ని) స్థాపించావు.

Word by Word

• त्वम्: you
• त्वम्: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ह: indeed
• ह: —
• Type: Indeclinable
• Root: ह (निपात)

• त्यत्: that (deed/thing)
• त्यत्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सप्तभ्यः: from the seven
• सप्तभ्यः: Apādāna
• Type: Noun (Numeral)
• Root: सप्तन् (संख्याप्रातिपदिक)

• जायमानः: being born
• जायमानः: Kartā
• Type: Verb-derived adjective (participle)
• Root: √जन् (जनि) + शानच्

• अशत्रुभ्यः: for the non-enemies (friends)
• अशत्रुभ्यः: Sampradāna
• Type: Noun/Adjective
• Root: अ-शत्रु (प्रातिपदिक)

• अभवः: you became
• अभवः: —
• Type: Verb
• Root: √भू

• शत्रुः: an enemy
• शत्रुः: Kartā
• Type: Noun
• Root: शत्रु (प्रातिपदिक)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: Sambodhana
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• गूल्हे: in the hidden (place)
• गूल्हे: Adhikaraṇa
• Type: Adjective
• Root: गूळ्ह (√गुह्/√गूह् ‘to hide’ से निष्पन्न; प्रातिपदिक)

• द्यावापृथिवी: heaven-and-earth
• द्यावापृथिवी: Karma
• Type: Noun (dual compound)
• Root: द्यावापृथिवी (द्वन्द्व-समास; द्यौस् + पृथिवी)

• अनु: along, after
• अनु: —
• Type: Indeclinable
• Root: अनु (उपसर्ग/अव्यय)

• अविन्दः: you found
• अविन्दः: —
• Type: Verb
• Root: √विद् (लभ्/विन्द् ‘to find’)

• विभुमद्भ्यः: from the mighty ones
• विभुमद्भ्यः: Apādāna
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: विभुमत् (प्रातिपदिक)

• भुवनेभ्यः: from the worlds
• भुवनेभ्यः: Apādāna
• Type: Noun
• Root: भुवन (प्रातिपदिक)

• रणम्: battle, conflict
• रणम्: Karma
• Type: Noun
• Root: रण (प्रातिपदिक)

• धाः: you placed/established
• धाः: —
• Type: Verb
• Root: √धा

Attribution

Rishi: Ṛgvedic seer-tradition (AV 20 reprise; r̥ṣi per RV source).

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"raudra","emotional_arc":"From principled discrimination to revelation and decisive placement of contest.","listener_experience":"Empowered vigilance; reduced confusion; readiness to act with clarity.","intensity":7}