Mantra 44

Sukta 5

Sanskrit (Devanagari)

विवाहां ज्ञातीन्त्सर्वानपि क्षापयति ब्रह्मगवी ब्रह्मज्यस्य क्षत्रियेणापुनर्दीयमाना

IAST Transliteration

vi-vāhā́n jñātī́n sárvān ápi kṣāpayati brahma-gavī́ brahma-jyásya kṣatríyeṇā́punaḥ-dīyamānā

English Translation (Griffith/Whitney)

The marriage-alliances, the kinsmen—all likewise it wasteth away—when the brahmagavī, withheld from restitution by a Kṣatriya, belongeth to the brahmajya-offender.

Translation

వివాహ-సంబంధాలు, జ్ఞాతులు—అన్నిటినీ కూడా ఇది క్షీణింపజేస్తుంది—క్షత్రియుడు ప్రతియర్పణం (తిరిగి అప్పగింపు) చేయకుండా అడ్డుకున్న బ్రహ్మగవీ (బ్రాహ్మణుని ఆవు) బ్రహ్మజ్య-అపరాధి వద్ద ఉండిపోయినప్పుడు.

Word by Word

• विवाहान्: marriages; wedding-rites
• विवाहान्: कर्म
• Type: Noun
• Root: विवाह (प्रातिपदिक; वि-√वह ‘वह्’ से) अथवा ‘विवाह’ संज्ञा

• ज्ञातीन्: kinsmen; relatives
• ज्ञातीन्: कर्म
• Type: Noun
• Root: ज्ञाति (प्रातिपदिक) ‘kinsman/relative’

• सर्वान्: all
• सर्वान्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: सर्व (सर्व- सर्व ‘all’)

• अपि: also; even
• अपि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)

• क्षापयति: causes to perish/dispels
• क्षापयति: —
• Type: Verb
• Root: √क्षप्/क्षि (क्षपयति = causative; ‘to cause to perish/drive away’)

• ब्रह्मगवी: the brahma-cow (a cow connected with brahman/ritual power)
• ब्रह्मगवी: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मगवी (समास-प्रातिपदिक; ‘brahma-’ + ‘गवी/गो’)

• ब्रह्मज्यस्य: of the brahmajya (one/thing connected with brahman; ‘brahman-offence/affliction’ in sense)
• ब्रह्मज्यस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मज्य (प्रातिपदिक; ‘brahman’ + ‘ज्य’/‘ज्या’—नाम) अथवा ब्रह्मज्य- (विशेषण/संज्ञा)

• क्षत्रियेण: by a Kṣatriya
• क्षत्रियेण: करण
• Type: Noun
• Root: क्षत्रिय (प्रातिपदिक)

• अपुनर्दीयमाना: not being given back/returned (again)
• अपुनर्दीयमाना: —
• Type: Participle (Adjectival)
• Root: पुनर्-√दा (दीयते) → ‘दीयमान’ (कर्मणि वर्तमान कृदन्त) + नञ् ‘अ-’ + ‘पुनर्’

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (Anukramaṇī attribution not supplied in input).

Devata: Brahmagavī (personified sacral cow) and brahma-tejas as enforcing power.

Chandas: Mixed; long pāda with prose-like extension.

Mantra Rasa

Primary: raudra

Secondary: vira