Mantra 19
Sukta 5
Sanskrit (Devanagari)
हेतिः शफानुत्खिदन्ती महादेवो३ऽपेक्षमाणा
IAST Transliteration
hetíḥ śaphā́nutkhidántī mahādevó ’pékṣamāṇā
English Translation (Griffith/Whitney)
A weapon, tearing up along the hoof-tracks, while Mahādeva watches and waits (for the offender).
Translation
హేతి (శస్త్రం) ఖురపు ముద్రల వెంట వెంటనే చీల్చి పెకలిస్తూ ముందుకు సాగుతుంది; మహాదేవుడు అపరాధిని ఎదురు చూస్తూ గమనిస్తున్నాడు.
Word by Word
हेतिःthe weapon/strike (personified)
हेतिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootहेति- (प्रातिपदिक; √हि/√हन्- ‘प्रहार/हिंसा’ से व्युत्पन्न ‘आघात/शस्त्र/प्रहार’)
शफान्hooves
शफान्:
कर्म
TypeNoun
Rootशफ- (प्रातिपदिक) ‘खुर’
उत्खिदन्तीuprooting/tearing out
उत्खिदन्ती:
कर्तृ
TypeVerb (participle)
Rootउत्-√खिद् (धातु; ‘क्लेशयति/क्षोभयति/उखाड़-सा देना’), वर्तमान कृदन्त
महादेवःMahādeva (the great god)
महादेवः:
कर्तृ
TypeNoun (proper/epithet)
Rootमहादेव- (प्रातिपदिक; महा + देव)
अपेक्षमाणःlooking toward / waiting for
अपेक्षमाणः:
कर्तृ
TypeVerb (participle)
Rootअप-√ईक्ष् (धातु; ‘देखना/अपेक्षा करना’), वर्तमान कृदन्त
Attribution
Rishi: Atharvanic/Angirasa milieu (hymn-level tradition).
Devata: Mahādeva; personified Heti (weapon).
Chandas: Non-standard/fragmentary pāda (charm-phrase).
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"bhayankara","secondary_rasa":"raudra","emotional_arc":"Quiet menace → tightening pursuit → inevitable capture.","listener_experience":"Feeling watched; heightened ethical restraint; fear of exposure.","intensity":8}