Atharva Veda 12.2.5: Kanda 12, Anuvaka 1, Sukta 2, Mantra 5

Sukta 2

Sanskrit (Devanagari)

यत् त्वा॑ क्रु॒द्धाः प्र॑च॒क्रुर्म॒न्युना॒ पुरु॑षे मृ॒ते। सु॒कल्प॑मग्ने॒ तत् त्व॒या पुन॒स्त्वोद् दी॑पयामसि

IAST Transliteration

yát tvā krúddhāḥ prá cakrúr manyúnā púruṣe mṛté | su-kálpam agne tát tváyā́ púnas tvót dīpayāmasi

English Translation (Griffith/Whitney)

What, in their wrath, with anger, men have wrought against thee in the matter of a dead man—this, O Agni, to right order, by thy aid, we now restore, and thee anew we kindle up.

Translation

మృతుడి విషయములో, కోపంతోను మన్యుతోను మనుష్యులు నీకు వ్యతిరేకంగా చేసినదేదైనా—హే అగ్నీ, దానిని నీ సహాయంతో సు-కల్పం (సరైన క్రమం) గా మళ్లీ స్థాపించి, నిన్ను మరల కొత్తగా ప్రజ్వలింపజేస్తాము.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यत्: that which
• यत्: सम्बन्ध (यद्-तद्-सम्बन्धः)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / यद्-शब्द

• त्वाम्: you
• त्वाम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• क्रुद्धाः: angered
• क्रुद्धाः: कर्ता (प्रचक्रुः-कर्तृविशेषणम्)
• Type: Adjective (participle)
• Root: क्रुध् (धातु) → क्रुद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• प्रचक्रुः: they did / they performed
• प्रचक्रुः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) with preverb प्र-; reduplicated perfect stem चक्र-

• मन्युना: with wrath
• मन्युना: करण
• Type: Noun
• Root: मन्यु (प्रातिपदिक)

• पुरुषे: in/with regard to the man
• पुरुषे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: पुरुष (प्रातिपदिक)

• मृते: dead
• मृते: अधिकरण (पुरुषे इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective (participle)
• Root: मृ (धातु) → मृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• सुकल्पम्: well-ordered / well-arranged (rite)
• सुकल्पम्: कर्म (दीपयामसि इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: सुकल्प (प्रातिपदिक; सु- + कल्प)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• तत्: that
• तत्: कर्म (दीपयामसि इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• त्वया: by you / with you
• त्वया: करण
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पुनः: again
• पुनः: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)

• त्वत्: from you
• त्वत्: अपादान
• Type: Pronoun
• Root: त्वद्/युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक; अपादान-प्रयोगः)

• उत्: up, forth
• उत्: क्रियाविशेषण (दीपयामसि सह)
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: उत् (उपसर्ग)

• दीपयामसि: we kindle / we cause to shine
• दीपयामसि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: दीप् (धातु) → दीपय (णिच्-प्रयोजक)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (AV 12.2)

Devata: Agni (as ritual order and purifier)

Chandas: Anuṣṭubh (probable; verify by scansion)

Mantra Rasa

Primary: shanta

Secondary: karuna