Mantra 20

Sukta 2

Sanskrit (Devanagari)

सीसे मलं सादयित्वा शीर्षक्तिमुपबर्हणे । अव्यामसिक्न्यां मृष्ट्वा शुद्धा भवत यज्ञियाः

IAST Transliteration

sī́se málaṃ sādayitvā śīrṣáktim upabárhaṇe | avyā́m ásiknyāṃ mṛṣṭvā śuddhā́ bhavata yajñíyāḥ ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Having made the foulness settle in the lead, (and) at the pillow the head-band; having wiped with the ewe’s black wool—be ye purified, meet for sacrifice.

Translation

సీసంలో మలినాన్ని కూర్చబెట్టి (జమ చేయించి), దిండుపై శిరోబంధం (శీర్షక్తి) ను (ఉంచి); అవ్యా (ఆడ గొర్రె) యొక్క నల్ల ఉన్నితో తుడిచి—మీరు శుద్ధులై, యజ్ఞయోగ్యులై ఉండండి.

Word by Word

• सीसे: in/with lead
• सीसे: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: सीस (प्रातिपदिक; ‘lead’)

• मलम्: dirt, impurity
• मलम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: मल (प्रातिपदिक)

• सादयित्वा: having made (it) settle / having removed
• सादयित्वा: (पूर्वकर्म-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सद् (धातु; caus. सादयति)

• शीर्षक्तिम्: the head-band / head-gear
• शीर्षक्तिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: शीर्षक्ति (प्रातिपदिक; ‘head-ornament/fillet’; शीर्षन् + क्ति)

• उपबर्हणे: on/at the pillow (head-rest)
• उपबर्हणे: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: उपबर्हण (प्रातिपदिक; ‘pillow/cushion, head-rest’)

• अव्यामसिक्न्याम्: the unstained/spotless (one)
• अव्यामसिक्न्याम्: कर्म (विशेष्य-सम्बन्ध) / विशेषण
• Type: Adjective
• Root: अव्यामसिक्नी (प्रातिपदिक; ‘not-stained/spotless (female)’; a- + व्यामसिक्नी)

• मृष्ट्वा: having wiped/cleansed
• मृष्ट्वा: (पूर्वकर्म-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मृज् (धातु; ‘to wipe/clean/polish’)

• शुद्धाः: pure
• शुद्धाः: कर्तृ (भवथ इति क्रियायाः)
• Type: Adjective
• Root: शुद्ध (प्रातिपदिक; ppp of शुध्/शुच् ‘to purify/shine’)

• भवत: become / be
• भवत: (आज्ञार्थक क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)

• यज्ञियाः: sacrificial, worthy of the rite
• यज्ञियाः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: यज्ञिय (प्रातिपदिक; ‘fit for sacrifice, sacred’)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (variable by anukramaṇī)

Devata: Śuddhi (purification) as operative power; materials as carriers

Chandas: Anuṣṭubh

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"bhayankara","emotional_arc":"From contamination/anxiety → controlled removal → calm reinstatement.","listener_experience":"A sense of being ‘made safe’ and welcomed back into sacred normalcy.","intensity":4}