Ashtavakra Gita 11.3 — Wisdom, Chapter 11, Verse 3

Devanagari script

आपदः सम्पदः काले दैवादेवेति निश्चयी ।

तृप्तः स्वस्थेन्द्रियो नित्यं न वाञ्छति न शोचति ॥ ११-३॥

Transliteration

āpadaḥ sampadaḥ kāle daivādeveti niścayī .

tṛptaḥ svasthendriyo nityaṃ na vāñchati na śocati .. 11-3..

Translation

ఆపదలూ సంపదలూ కాలము మరియు దైవవశముగానే సంభవిస్తాయని నిశ్చయించినవాడు నిత్యం తృప్తుడై, ఇంద్రియాలు స్థిరమై, కోరకుండా శోకించకుండా ఉంటాడు.

Word by Word

• आपदः: calamities, adversities
• आपदः: कर्ता (kartā) in the understood statement “calamities arise”
• Type: Noun
• Root: आपद्-शब्दः
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचनम्

• सम्पदः: prosperities, successes
• सम्पदः: कर्ता (kartā) in the understood statement “prosperities arise”
• Type: Noun
• Root: सम्पद्-शब्दः
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचनम्

• काले: in time, at the proper time
• काले: अधिकरणम् (adhikaraṇa)
• Type: Noun
• Root: काल-शब्दः
• Form: पुल्लिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचनम्

• दैवात्: from fate, by destiny
• दैवात्: अपादानम्/हेतुः (apādāna/hetu)
• Type: Noun
• Root: दैव-शब्दः
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचनम्

• एव: indeed, only
• एव: निपातः; no kāraka role
• Type: Indeclinable
• Root: एव-अव्ययम्
• Form: अव्ययम्; emphasis particle

• इति: thus
• इति: वाक्यार्थ-समाप्ति-सूचकः; no kāraka role
• Type: Indeclinable
• Root: इति-अव्ययम्
• Form: अव्ययम्; quotation marker

• निश्चयी: one firmly convinced
• निश्चयी: कर्ता-विशेषणम् (qualifier of the implied knower)
• Type: Adjective
• Root: निश्चयिन्-शब्दः from निश्चय
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचनम्

• तृप्तः: satisfied, content
• तृप्तः: कर्ता-विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: तृप्-धातुः, क्त-प्रत्ययान्त
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचनम्; past passive participle

• स्वस्थेन्द्रियः: one whose senses are steady/healthy
• स्वस्थेन्द्रियः: कर्ता-विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: स्वस्थ + इन्द्रिय; स्वस्थानि इन्द्रियाणि यस्य
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचनम्

• नित्यम्: always
• नित्यम्: कालाधिकरण-सूचक adverbial modifier
• Type: Indeclinable
• Root: नित्यम्-अव्ययम्
• Form: अव्ययम्; adverb of time

• न: not
• न: निषेधः; no kāraka role
• Type: Indeclinable
• Root: न-अव्ययम्
• Form: निषेध-अव्ययम्

• वाञ्छति: desires, longs for
• वाञ्छति: क्रिया; implied कर्ता is निश्चयी
• Type: Verb
• Root: वाञ्छ्-धातुः
• Form: लट्-लकारः, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्

• न: not
• न: निषेधः; no kāraka role
• Type: Indeclinable
• Root: न-अव्ययम्
• Form: निषेध-अव्ययम्

• शोचति: grieves
• शोचति: क्रिया; implied कर्ता is निश्चयी
• Type: Verb
• Root: शुच्-धातुः
• Form: लट्-लकारः, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्

Speaker

• Ashtavakra

Listener

• Janaka

Tags

• fate
• time
• contentment
• stable senses
• desirelessness
• sorrowlessness
• equanimity

Entities Mentioned

• Daiva
• Kāla
• Āpadaḥ
• Sampadaḥ
• Niścaya
• Tṛpti
• Svasthendriya
• Vāñchā
• Śoka

FAQs

What does this verse say about fortune and misfortune?

It says that one who is certain that both fortune and misfortune are governed by time and fate remains inwardly content and undisturbed.

Why does certainty bring peace in this verse?

Because when events are understood as arising through time and fate, craving and lamentation lose their force, allowing the senses to remain stable.

Is the verse teaching passivity?

The translation emphasizes inner freedom from desire and sorrow, not negligence. It points to equanimity amid changing circumstances.