Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 14

दूष्यमहामात्रयोर्वा यः पुत्रः पितुः पिता वा पुत्रस्य दारानधिचरति भ्राता वा भ्रातुः तयोः कापटिकमुखः कलहः पूर्वेण व्याख्यातः ॥ कZ_०५.१.१४ ॥

dūṣyamahāmātrayor vā yaḥ putraḥ pituḥ pitā vā putrasya dārān adhicarati bhrātā vā bhrātuḥ tayoḥ kāpaṭikamukhaḥ kalahaḥ pūrveṇa vyākhyātaḥ

In the case of a tainted person or a high official: if a son has illicit relations with his father’s wife, or a father with his son’s wife, or a brother with a brother’s wife—then the quarrel, with deception as its opening (kāpaṭika-mukha), has been explained by the earlier method.

दूष्यa culpable/accused person (one liable to punishment)
दूष्य:
TypeNoun
Rootदूष्य
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (सन्दर्भानुसार ‘दूष्य-’ = दूष्यः/दूष्यम्)
महामात्रयोःof two high officers (mahāmātras)
महामात्रयोः:
TypeNoun
Rootमहामात्र
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी/सप्तमी द्विवचन (यहाँ षष्ठी द्विवचन: ‘of the two high officers’)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
यःwho (he who)
यः:
TypePronoun
Rootयद्
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन
पुत्रःa son
पुत्रः:
TypeNoun
Rootपुत्र
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन
पितुःof (his) father
पितुः:
TypeNoun
Rootपितृ
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी एकवचन
पिताa father
पिता:
TypeNoun
Rootपितृ
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
पुत्रस्यof (his) son
पुत्रस्य:
TypeNoun
Rootपुत्र
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी एकवचन
दारान्(his) wife/wives
दारान्:
TypeNoun
Rootदार
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया बहुवचन (दार = पत्नी/पत्नीगण)
अधिचरतिhas illicit intercourse with / commits adultery with
अधिचरति:
TypeVerb
Rootअधि√चर्
Formलट्; परस्मैपद; प्रथमपुरुष एकवचन; वर्तमानकाल
भ्राताa brother
भ्राता:
TypeNoun
Rootभ्रातृ
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
भ्रातुःof (his) brother
भ्रातुः:
TypeNoun
Rootभ्रातृ
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी एकवचन
तयोःof those two / of both
तयोः:
TypePronoun
Rootतद्
Formषष्ठी/सप्तमी द्विवचन (यहाँ षष्ठी: ‘of those two / of them both’)
कापटिकमुखःhaving a deceitful face; deceit-motivated
कापटिकमुखः:
TypeNoun/Adjective
Rootकापटिकमुख
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; विशेषण (कलहस्य)
कलहःquarrel/dispute
कलहः:
TypeNoun
Rootकलह
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन
पूर्वेणby what has been stated earlier / according to the previous rule
पूर्वेण:
TypeNoun/Adjective
Rootपूर्व
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया एकवचन; साधन/सन्दर्भ-करण (पूर्वेण = ‘by/according to what precedes’)
व्याख्यातःhas been explained
व्याख्यातः:
TypeVerb (PPP)
Rootवि√आख्या
Formकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; कर्मणि प्रयोगार्थः (is explained)
D
dūṣya
M
mahāmātra
S
son
F
father
B
brother
W
wives/dārāḥ

FAQs

Begin the conflict with a planted deception (rumor, staged evidence, entrapment), so the resulting quarrel appears organic and self-caused.