Sutra 23
Devanagari script
यन्निषृष्टमुपजीवेयुस्तदेषां दिवससंजातं संख्याय वणिक्स्थापयेत् ॥ कZ_०४.२.२३ ॥
Transliteration
yanniṣṛṣṭam upajīveyus tad eṣāṃ divasasaṃjātaṃ saṃkhyāya vaṇiksthāpayet
Translation
వారికి వ్యాపారం చేయడానికి అనుమతించిన సరుకుల రోజువారీ సమాకలనం/ఆదాయం లెక్కించి వాణిజ్యాధికారి (వణిక్-అధ్యక్షుడు) నమోదు చేయాలి.
Word by Word
यत्whatever (that which)
यत्:
TypePronoun
Rootयद्
Formसर्वनाम-प्रातिपदिक; नपुंसकलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया (कर्म)
निषृष्टम्entrusted (handed over)
निषृष्टम्:
TypeParticiple
Rootनि-√सृज्
Formकृदन्त (भूतकर्मणि/क्त); नपुंसकलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया; ‘निषृष्ट’ = entrusted/handed over
उपजीवेयुःthey should subsist/live by
उपजीवेयुः:
TypeVerb
Rootउप-√जीव्
Formलिङ् (विधिलिङ्); परस्मैपद; प्रथमपुरुष; बहुवचन
तत्that
तत्:
TypePronoun
Rootतद्
Formसर्वनाम-प्रातिपदिक; नपुंसकलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया (कर्म)
एषाम्of these (persons)
एषाम्:
TypePronoun
Rootएतद्
Formसर्वनाम-प्रातिपदिक; षष्ठी; बहुवचन
दिवससंजातम्the day’s produce/earnings
दिवससंजातम्:
TypeNoun (compound)
Rootदिवस + संजात
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया; ‘दिवसस्य संजातम्’ = produced/earned in a day
संख्यायhaving counted / after calculating
संख्याय:
TypeGerund
Rootसम्-√ख्या
Formक्त्वान्त (ल्यप्) अव्यय; ‘having counted/after calculating’
वणिक्with/at the merchant
वणिक्:
TypeNoun
Rootवणिज्
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; सप्तमी (अधिकरण) — ‘वणिकि’ (locative) intended; often written as वणिक्स्थापयेत् in sandhi
स्थापयेत्he should place/record/deposit
स्थापयेत्:
TypeVerb
Root√स्था (णिच्)
Formलोट्/विधिलिङ्-प्रयोग (आज्ञार्थ/विध्यर्थ); परस्मैपद; प्रथमपुरुष; एकवचन; causative sense ‘cause to be placed/entered/kept’
Entities Mentioned
P
paṇyādhyakṣa (implied)V
vaṇik (merchant)L
licensed tradersFAQs
Daily counting and official recording of authorized merchants’ daily trade/receipts to prevent concealment and stabilize revenue and supply.
Create a continuous audit trail for market transactions under state supervision.