Adhyaya 267

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे महेश्वरस्नानलक्षकोटिहोमादयो नाम षट्षष्ट्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ सप्तषष्ट्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः नीराजनविधिः पुष्कर उवाच कर्म सांवत्सरं राज्ञां जन्मर्क्षे पूजयेच्च तं मासि मासि च संक्रान्तौ सूर्यसोमादिदेवताः

ఇట్లు శ్రీమదాగ్నేయ మహాపురాణంలో ‘మహేశ్వరస్నానం, లక్ష-కోటి హోమాదులు’ అనే 266వ అధ్యాయం ముగిసింది. ఇప్పుడు 267వ అధ్యాయం—‘నీరాజన విధి’ ప్రారంభం. పుష్కరుడు చెప్పెను—రాజులు వార్షిక కర్మను ఆచరించాలి; జన్మనక్షత్ర దినమున దానిని పూజించాలి. అలాగే ప్రతి మాస సంఙ్క్రాంతికి సూర్య, సోమ మొదలైన దేవతలను పూజించాలి.

Verse 2

अगस्त्यस्योदये ऽगस्त्यञ्चातुर्मास्यं हरिं यजेत् शयनोत्थापने पञ्चदिनं कुर्यात्समुत्सवम्

అగస్త్యోదయ సమయంలో అగస్త్య సంబంధిత చాతుర్మాస్య వ్రతంతో హరిని పూజించాలి. అలాగే (విష్ణువు) శయనోత్థాపన వేళ ఐదు రోజుల మహోత్సవం నిర్వహించాలి.

Verse 3

प्रोष्ठपादे सिते पक्षे प्रतिपत्प्रभृतिक्रमात् शिविरात् पूर्वदिग्भागे शक्रार्थं भवनञ्चरेत्

ప్రోష్ఠపద మాస శుక్లపక్షంలో ప్రతిపద మొదలుకొని క్రమంగా, శిబిరం నుండి తూర్పు దిక్భాగంలో శక్రుడు (ఇంద్రుడు) కొరకు నివాసం/మండపం ఏర్పాటు చేయాలి.

Verse 4

तत्र शक्रध्वजं स्थाप्य शची शक्रञ्च पूजयेत् अष्टम्यां वाद्यघोषेण तान्तु यष्टिं प्रवेशयेत्

అక్కడ శక్రధ్వజాన్ని స్థాపించి శచీ మరియు శక్రుని పూజించాలి. అష్టమి నాడు వాద్యఘోషంతో తాంతు (తాడు) యుక్తమైన యష్టి (ధ్వజదండం)ను ప్రవేశపెట్టి స్థాపించాలి.

Verse 5

एकादश्यां सोपवासो द्वादश्यां केतुमुत्थितम् यजेद्वस्त्रादिसंवीतं घटस्थं सुरपं शचीं

ఏకాదశి నాడు ఉపవాసం చేయాలి. ద్వాదశి నాడు (ఉపవాసం విరమించి) లేచి కేతువును పూజించాలి; అలాగే వస్త్రాదులతో అలంకరింపబడిన, ఘటంలో నివసించునట్లు ఆహ్వానించిన దేవాధిపతి (ఇంద్రుడు) యొక్క ప్రియురాలు శచీని కూడా పూజించాలి.

Verse 6

वर्धस्वेन्द्र जितामित्र वृत्रहन् पाकशासन देव देव महाभाग त्वं हि भूमिष्ठतां गतः

హే ఇంద్రా, శత్రుజయుడా, వృత్రహనుడా, పాకశాసనుడా—నీవు వర్ధిల్లుము. హే దేవదేవా, మహాభాగుడా, నీవు నిజంగా భూమిపై స్థిరస్థితిని పొందితివి.

Verse 7

त्वं प्रभुः शाश्वतश् चैव सर्वभूतहिते रतः अनन्ततेजा वै राजो यशोजयविवर्धनः

నీవే ప్రభువు, నిత్యుడవు, సమస్త భూతాల హితంలో ఎల్లప్పుడూ నిమగ్నుడవు. హే రాజా, నీవు అనంత తేజస్సుతో యశస్సు, విజయాన్ని వర్ధింపజేసేవాడవు.

Verse 8

तेजस्ते वर्धयन्त्वेते देवाः शक्रः सुवृष्टिकृत् ब्रह्मविष्णुमहेशाश् च कार्त्तिकेयो विनायकः

ఈ దేవతలు నీ తేజస్సును వర్ధింపజేయుగాక—శక్రుడు (ఇంద్రుడు), శుభవృష్టిని కలిగించువాడు; అలాగే బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులు; కార్త్తికేయుడు, వినాయకుడు (గణేశుడు) కూడాను.

Verse 9

आदित्या वसवो रुद्राः साध्याश् च भृगवो दिशः मरुद्गुणा लोकपाला ग्रहा यक्षाद्रिनिम्नगाः

ఆదిత్యులు, వసువులు, రుద్రులు, సాధ్యులు; భృగువులు; దిక్కులు; మరుతులు మరియు వారి గణాలు; లోకపాలకులు; గ్రహాలు; యక్షులు; పర్వతాలు మరియు వాటి నుండి దిగివచ్చే నదులు—ఇవి అన్నీ ఇక్కడ పేర్కొన్న దివ్య వర్గాలు.

Verse 10

समुद्रा श्रीर्मही गौरी चण्डिका च सरस्वती प्रवर्तयन्तु ते तेजो जय शक्र शचीपते

సముద్రా, శ్రీ, మహీ, గౌరీ, చండికా, సరస్వతీ—వారు నీ తేజస్సును ప్రవర్తింపజేసి వృద్ధి చేయుగాక. జయము నీకే, హే శక్రా, హే శచీపతే!

Verse 11

तव चापि जयान्नित्यं मम सम्पठ्यतां शुभं प्रसीद राज्ञां विप्राणां प्रजानामपि सर्वशः

మీ విజయమూ నిత్యంగా నిలిచియుండుగాక. నా ఈ శుభవచనం సంపూర్ణంగా పఠింపబడుగాక; రాజులపై, విప్రులపై, సమస్త ప్రజలపై సర్వతోముఖంగా ప్రసన్నుడవు.

Verse 12

भवत्प्रसादात् पृथिवी नित्यं शस्यवती भवेत् शिवं भवतु निर्विघ्नं शाम्यन्तामीतयो भृशं

మీ ప్రసాదముచేత భూమి నిత్యం పంటలతో సమృద్ధిగా ఉండుగాక. శుభం కలుగుగాక, సమస్తం నిర్విఘ్నంగా ఉండుగాక; విపత్తులు, వ్యాధులు పూర్తిగా శమించుగాక.

Verse 13

पटस्थमिति क , ग , छ , ज , ट च मन्त्रेणेन्द्रं समभ्यर्च्य जितभूः स्वर्गमाप्नुयात् भद्रकालीं पटे लिख्य पूजयेदाश्विने जये

“పటస్థమ్” అని ప్రారంభమయ్యే, క-గ-ఛ-జ-ట అక్షరయుక్త మంత్రంతో ఇంద్రుని విధివిధానంగా అర్చించాలి; భూమిని జయించినవాడై స్వర్గాన్ని పొందును. వస్త్రపటంపై భద్రకాళీని చిత్రించి, ఆశ్విన మాసంలో విజయార్థం పూజించాలి.

Verse 14

शुक्लपक्षे तथाष्टम्यामायुधं कार्मुकं ध्वजम् छत्रञ्च राजलिङ्गानि शस्त्राद्यं कुसुमादिभिः

అలాగే శుక్లపక్ష అష్టమినాడు ఆయుధాలను—ప్రత్యేకంగా ధనుస్సును—ధ్వజం, ఛత్రం, రాజచిహ్నాలను, అలాగే శస్త్రాది ఉపకరణాలను పుష్పాదులతో పూజించాలి.

Verse 15

जाग्रन्निशि बलिन्दद्याद्द्वितीये ऽह्नि पुनर्यजेत् भद्रकालि महाकालि दुर्गे दुर्गार्तिहारिणि

రాత్రి జాగరణ చేస్తూ బలిని సమర్పించాలి. రెండవ దినమున మళ్లీ పూజించాలి—“ఓ భద్రకాళీ, ఓ మహాకాళీ, ఓ దుర్గే, దుర్గతుల ఆర్తిని హరించువదా.”

Verse 16

त्रैलोक्यविजये चण्डि मम शान्तौ जये भव नीराजनविधिं वक्ष्ये ऐशान्यान्मन्दिरं चरेत्

హే చండీ, త్రిలోకవిజయినీ! నా శాంతికీ నా విజయానికీ అనుగ్రహించు. ఇప్పుడు నేను నీరాజన విధిని వివరిస్తాను; ఈశాన (ఉత్తర-తూర్పు) దిశ నుండి ప్రారంభించి మందిరాన్ని ప్రదక్షిణ చేయాలి.

Verse 17

तोरणत्रितयं तत्र गृहे देवान्यजेत् सदा चित्रान्त्यक्त्वा यदा स्वातिं सविता प्रतिपद्यते

అక్కడ మూడు తోరణాలను స్థాపించి గృహంలో దేవతలను నిత్యం ఆరాధించాలి; సూర్యుడు చిత్రా నక్షత్రాంతాన్ని దాటి స్వాతీ నక్షత్రంలో ప్రవేశించినప్పుడు (అది చేయాలి).

Verse 18

ततः प्रभृति कर्तव्यं यावत् स्वातौ रविः स्थितः ब्रह्मा विष्णुश् च शम्भुश् च शक्रश् चैवानलानिलौ

అనంతరం సూర్యుడు స్వాతీ నక్షత్రంలో ఉన్నంతకాలం ఈ కర్మ చేయాలి—బ్రహ్మ, విష్ణు, శంభు, శక్ర (ఇంద్రుడు) అలాగే అగ్ని మరియు వాయువులను స్మరించి/ఆహ్వానించి.

Verse 19

विनायकः कुमारश् च वरुणो धनदो यमः विश्वेदेवा वैश्रवसो गजाश्चाष्टौ च तान्यजेत्

వినాయకుడు, కుమారుడు, వరుణుడు, ధనదుడు, యముడు, విశ్వేదేవులు, వైశ్రవణుడు మరియు ఎనిమిది గజాలు—వీటన్నిటిని పూజించాలి.

Verse 20

कुमुदैरावणौ पद्मः पुष्पदन्तश् च वामनः सुप्रतीको ऽञ्जनो नीलः पूजा कार्या गृहादिके

కుముద, ఐరావణ, పద్మ, పుష్పదంత, వామన, సుప్రతీక, అంజన, నీల—ఇవన్నీ గృహాది సంబంధిత స్థలాలలో పూజించాలి.

Verse 21

पुरोधा जुहुयादाज्यं समित्सिद्धार्थकं तिलाः कुम्भा अष्टौ पूजिताश् च तैः स्नाप्याश्वगजोत्तमाः

రాజపురోహితుడు అగ్నిలో ఘృతాహుతి సమర్పించాలి; సమిధలు, సిద్ధార్థకం (తెల్ల ఆవాలు) మరియు నువ్వులు కూడా సమర్పించాలి. ఎనిమిది కుంభాలను విధిగా పూజించి, వాటి జలంతో ఉత్తమ అశ్వాలు, గజాలను ఆచారప్రకారం స్నానింపజేయాలి.

Verse 22

अश्वाः स्नाप्या ददेत् पिण्डान् ततो हि प्रथमं गजान् निष्क्रामयेत्तोरणैस्तु गोपुरादि न लङ्घयेत्

అశ్వాలను స్నానింపజేసిన తరువాత వారికి పిండాలు (ఆహారగోళాలు) ఇవ్వాలి. ఆపై ముందుగా గజాలను బయటకు తీసుకురావాలి. తోరణాలు, గోపురం మొదలైన వాటిని లంఘించకూడదు/దాటకూడదు.

Verse 23

विक्रमेयुस्ततः सर्वे राजलिङ्गं गृहे यजेत् शेखरादीति क वारुणे वरुणं प्रार्च्य रात्रौ भूतबलिं ददेत्

ఆపై అందరూ ముందుకు సాగాలి. ఇంటిలో రాజలింగాన్ని పూజించాలి. వారుణ కర్మలో వరుణుని విధిగా ఆరాధించి, రాత్రి భూతబలి (భూతాది జీవులకు ఆహారనివేదన) సమర్పించాలి.

Verse 24

विशाखायां गते सूर्ये आश्रमे निवसेन्नृपः अलङ्कुर्याद्दिने तस्मिन् वाहनन्तु विशेषतः

సూర్యుడు విశాఖలో ప్రవేశించినప్పుడు రాజు ఆశ్రమంలో నివసించాలి. ఆ రోజున ప్రత్యేకంగా తన వాహనాన్ని అలంకరింపజేయాలి.

Verse 25

पूजिता राजलिङ्गाश् च कर्तव्या नरहस्तगाः हस्तिनन्तुरगं छत्रं खड्गं चापञ्च दुन्दुभिम्

రాజచిహ్నాలను విధిగా పూజించి, సేవకుల చేతుల్లో మోయించాలి. (అవి:) గజం, అశ్వం, రాజఛత్రం, ఖడ్గం, ధనుస్సు మరియు దుందుభి (యుద్ధనగారా).

Verse 26

ध्वजं पताकां धर्मज्ञ कालज्ञस्त्वभिमन्त्रयेत् अभिमन्त्र्य ततः सर्वान् कुर्यात् कुञ्जरधूर्गतान्

ధర్మజ్ఞుడూ కాలజ్ఞుడూ అయినవాడు ధ్వజం, పతాకాన్ని మంత్రాలతో విధివిధానంగా అభిమంత్రించాలి. అలా అభిమంత్రించిన తరువాత అందరినీ గజదళానికి నియతమైన వరుసల్లో నిలుపాలి.

Verse 27

कुञ्जरोपरिगौ स्यातां सांवत्सरपुरोहितौ मन्त्रितांश् च समारुह्य तोरणेन विनिर्गमेत्

వార్షిక (రాజసభ) పురోహితుడూ గృహపురోహితుడూ ఇద్దరూ గజంపై ఆరూఢులై ఉండాలి. అభిమంత్రిత రక్షాకర్మలు చేయించి, క్రమంగా అధిరోహించి, తోరణద్వారం ద్వారా బయలుదేరాలి.

Verse 28

निष्क्रम्य नागमारुह्य तोरणेनाथ निर्गमेत् बलिं विभज्य विधिवद्राजा कुञ्जरधूर्गतः

ప్రాసాదం నుండి బయటికి వచ్చి గజంపై అధిరోహించి రాజు తోరణద్వారం ద్వారా బయలుదేరాలి. విధివిధానంగా బలి విభజించి, గజహౌదాలో ఆసీనుడై ముందుకు సాగాలి.

Verse 29

उन्मूकानान्तु निचयमादीपितदिगन्तरं राजा प्रदक्षिणं कुर्यात्त्रीन् वारान् सुसमाहितः

దిశలు దూరాంతం వరకు ప్రకాశించేలా చేసి, మూగ-మౌనుల సమూహాన్ని కుడివైపు ఉంచి, రాజు సుసమాహితుడై మూడు సార్లు ప్రదక్షిణ చేయాలి.

Verse 30

चतुरङ्गबलोपेतः सर्वसैन्येन नादयन् एवं कृत्वा गृहं गच्छेद्विसर्जितजलाञ्जलिः

చతురంగ బలంతో సమేతుడై, సమస్త సైన్యంతో నాదం చేయిస్తూ—ఇలా చేసి—జలాంజలిని విసర్జించి, అతడు గృహానికి తిరిగి వెళ్లాలి.

Verse 31

शान्तिर् नीराजनाख्येयं वृद्धये रिपुमर्दनी

ఈ శాంతికర్మ ‘నీరాజన’మని ప్రసిద్ధం; ఇది సమృద్ధి, వృద్ధిని కలిగించి శత్రువులను నశింపజేస్తుంది।