Adhyaya 266

Verse 1

ये महापुराणे विनायकस्नानं नाम पञ्चषष्ट्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः वषट्कारसमन्वितैर् इति घ , ज , ञ , ट च अथ षट्षष्ठ्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः माहेश्वरस्नानलक्षकोटिहोमादयः पुष्कर उवाच स्नानं माहेश्वरं वक्ष्ये राजादेर्जयवर्धनम् दानवेन्द्राय बलये यज्जगादोशनाः पुरा

ఈ మహాపురాణంలో ‘వినాయకస్నానం’ అనే రెండువందల అరవై ఐదవ అధ్యాయం ముగిసింది; ఘ, జ, ఞ, ట పాఠాలలో ముగింపు వాక్యం ‘వషట్కారసమన్వితైః’ అని చదువుతారు. ఇప్పుడు రెండువందల అరవై ఆరవ అధ్యాయం ప్రారంభం—‘మాహేశ్వరస్నానం, లక్షకోటి పుణ్యము, హోమములు మొదలైనవి’. పుష్కరుడు అన్నాడు—రాజులు మొదలైనవారికి విజయవృద్ధి కలిగించే మాహేశ్వర (శివసంబంధ) స్నానాన్ని నేను వివరిస్తాను; దానిని పూర్వం ఉశనా (శుక్రాచార్యుడు) దానవేంద్రుడు బలికి ఉపదేశించాడు।

Verse 2

भास्करे ऽनुदिते पीठे प्रातः संस्नापयेद् घटैः वादेषु भञ्जय ॐ मथ मथ सर्वपथिकान्योसौ युगान्तकाले दिधक्षति इमां पूजां रौद्रमूर्तिः सहस्रांशुः शुक्रः स ते रक्षतु जीवितं सम्बर्तकाग्नितुल्यश् च त्रिपुरान्तकरः शिवः सर्वदेवमयः सोपि तव रक्षतु जीवितं लिखि लिखि खिलि स्वाहा एवं स्नतस्तु मन्त्रेण जुहुयात्तिलतण्डुलम्

సూర్యుడు ఉదయించకముందే ప్రాతఃకాలంలో పీఠంపై ఘటజలాలతో స్నానం చేయించాలి. వాదవివాదాలలో (విరోధబలాన్ని) ‘భంజయ’—“ఓం మథ మథ! యుగాంతకాలంలో సమస్త పథికులను దహించే వాడు, రౌద్రమూర్తి సహస్రాంశు సూర్యుడు మరియు శుక్రుడు నీ జీవితం రక్షించుగాక. అలాగే సంబర్తకాగ్నితో సమానమైన త్రిపురాంతక శివుడు, సర్వదేవమయుడైనవాడు, అతడూ నీ జీవితం రక్షించుగాక. లిఖి లిఖి, ఖిలి—స్వాహా।” ఇలా స్నానమై ఈ మంత్రంతో నువ్వులు మరియు బియ్యపు గింజలతో హోమం చేయాలి.

Verse 3

पञ्चामृतैस्तु संस्नाप्य पूजयेच्छूलपाणिनं स्नानान्यन्यानि वक्ष्यामि सर्वदा विजयाय ते

పంచామృతాలతో స్నానం చేయించి శూలపాణి (శివుని) పూజించాలి. నీ విజయార్థం ఎల్లప్పుడూ ఉపకరించే ఇతర స్నాన విధానాలను కూడా నేను వివరిస్తాను.

Verse 4

स्नानं घृतेन कथितमायुष्यवर्धनं परम् गोमयेन च लक्ष्मीः स्याद्गोमूत्रेणाघमर्दनम्

నెయ్యితో స్నానం పరమ ఆయుష్యవర్ధకమని చెప్పబడింది. గోమయంతో లక్ష్మీ (సంపద) కలుగుతుంది; గోమూత్రంతో పాపమలినత నశిస్తుంది.

Verse 5

क्षीरेण बलबुद्धिः स्याद्दध्ना लक्ष्मीविवर्धनं कुशोदकेन पापान्तः पञ्चगव्येन सर्वभाक्

పాలతో బలం, బుద్ధి-ప్రసాదం కలుగుతాయి; పెరుగుతో లక్ష్మీ వృద్ధి చెందుతుంది; కుశాసంస్కృత జలంతో పాపాంతం జరుగుతుంది; పంచగవ్యంతో శుద్ధుడై సర్వభాగ్యుడుగా/సర్వకర్మయోగ్యుడుగా అవుతాడు।

Verse 6

शतमूलेन सर्वाप्तिर्गोशृङ्गोदकतो ऽघजित् पलाशबिल्वकमलकुशस्नानन्तु सर्वदं

శతమూల సిద్ధంతో స్నానం చేస్తే సర్వసిద్ధి లభిస్తుంది. గోశృంగ-సంస్కృత జలంతో పాపజయం కలుగుతుంది. పలాశ, బిల్వ, కమల, కుశాలతో చేసిన స్నానం సర్వఫలప్రదం.

Verse 7

वचा हरिद्रे द्वे मुस्तं स्नानं रक्षोहणं परं आयुष्यञ्च यशस्यञ्च धर्ममेधाविवर्धनम्

వచా, హరిద్రా-ద్వయం, ముస్తా కలిపిన స్నానం రాక్షసాది దుష్టబాధలను పరమంగా నశింపజేస్తుంది; ఆయుష్షును, యశస్సును పెంచి ధర్మం మరియు మేధను వృద్ధి చేస్తుంది.

Verse 8

हैमाद्भिश् चैव माङ्गल्यं रूप्यताम्रोदकैस् तथा रत्नोदकैस्तु विजयः सौभाग्यं सर्वगन्धकैः

సువర్ణసంబంధ జలంతో మాంగల్యం కలుగుతుంది; అలాగే వెండి, తామ్రసంబంధ జలంతో కూడ. రత్నసంస్కృత జలంతో విజయం లభిస్తుంది; సర్వసుగంధాలతో సువాసన చేసిన జలంతో సౌభాగ్యం కలుగుతుంది.

Verse 9

फलाद्भिश् च तथारोग्यं धात्र्यद्भिः परमां श्रियम् तिलसिद्धार्थकैर् लक्ष्मीः सौभाग्यञ्च प्रियङ्गुणा

ఫలసంస్కృత జలంతో ఆరోగ్యం లభిస్తుంది; ధాత్రీ (ఆమలకీ) యుక్త జలంతో పరమశ్రీ లభిస్తుంది. నువ్వులు మరియు సిద్ధార్థక (తెల్ల ఆవాలు) తో లక్ష్మీ లభిస్తుంది; ప్రియగుణాలతో కూడిన సౌభాగ్యమూ కలుగుతుంది.

Verse 10

पद्मोत्पलकदम्बैश् च श्रीर्बलं बलाद्रुमोदकैः विष्णुपादोदकस्नानं सर्वस्नानेभ्य उत्तमम्

పద్మ, నీలపద్మ, కదంబ పుష్పాలతో, శ్రీ-బల సమన్వితమై, బలా వృక్ష జలంతో కూడి—విష్ణు పాదాలు కడిగిన జలంలో స్నానం అన్ని స్నానాలలో పరమోత్తమం.

Verse 11

एकाकी एककामायेत्येकोर्कं विधिवच्चरेत् अक्रन्दयतिसूक्तेन प्रबध्नीयान्मणिं करे

ఏకాంతంగా, ఒక్క లక్ష్యాన్ని కోరుతూ, విధివిధానంగా అర్కుడు (సూర్యుడు)ను పూజించాలి. తరువాత ‘అక్రందయతి…’తో ప్రారంభమయ్యే సూక్తంతో మణి (తాయితు)ను చేతికి బిగుగా కట్టాలి.

Verse 12

कुष्ठपाठा वाचा शुण्ठी शङ्खलोहादिको मणिः सर्वेषामेवकामानामीश्वरो भगवान् हरिः

కుష్ఠ, పాఠా, వాచా, శుణ్ఠీ—మరియు శంఖం, ఇనుము మొదలైన వాటితో కూడిన మణి (తాయితు/రత్నం)—ఇవి సమస్త కోరికల సిద్ధికి విధించబడ్డవి; అన్ని కోరికలకు అధిపతి భగవాన్ హరి.

Verse 13

तस्य संपूजनादेव सर्वान्कामान्समश्नुते स्नापयित्वा घृतक्षीरैः पूजयित्वा च पित्तहा

దాని సంపూర్ణ పూజ మాత్రమే చేసినా అన్ని కోరికలు లభిస్తాయి. నెయ్యి, పాలు తో స్నాపనం చేసి తరువాత పూజిస్తే అది పిత్తనాశకమవుతుంది.

Verse 14

पञ्चमुद्गबलिन्दत्वा अतिसारात् प्रमुच्यते पञ्चगव्येन संस्नाप्य वातव्याधिं विनाशयेत्

ఐదు ప్రమాణాల మినుముల బలి సమర్పిస్తే అతిసారం (విరేచనం) నుండి విముక్తి కలుగుతుంది. పంచగవ్యంతో స్నానం చేయించి వాతవ్యాధులను నశింపజేయాలి.

Verse 15

द्विस्नेहस्नपनात् श्लेष्मरोगहा चातिपूजया घृतं तैलं तथा क्षौद्रं स्नानन्तु त्रिरसं परं

రెండు స్నిగ్ధ ద్రవ్యాలతో స్నానం చేయుటవలన కఫజన్య రోగాలు నశిస్తాయి. విశేష ఫలార్థం ఘృతం, తైలం, మధువు విధించబడినవి; త్రిరససంపన్నమైన ఈ స్నానం పరమోత్తమమని చెప్పబడింది.

Verse 16

स्नानं घृताम्बु द्विस्नेहं समलं घृततैलकम् क्षौद्रमिक्षुरसं क्षीरं स्नानं त्रिमधुरं स्मृतम्

ఘృతజలంతో చేసిన స్నానం ‘ద్విస్నేహ’మని చెప్పబడుతుంది; అందులో ఘృతం మరియు (నువ్వుల) తైలం కలిసివుంటాయి. మధువు, ఇక్షురసం, క్షీరం కలిసిన స్నానం ‘త్రిమధుర’మని స్మృతిలో పేర్కొనబడింది.

Verse 17

घृतमिशुरसं तैलं क्षौद्रञ्च त्रिरसं श्रिये यवकामायेत्येकोर्कमिति क , छ च अनुलेपस्त्रिशुक्रस्तु कर्पूरोशीरचन्दनैः

ఘృతమిశ్రిత తైలం మరియు మధువుతో కూడిన ‘త్రిరస’ మిశ్రమం శ్రీ-సమృద్ధికై ప్రయోజనకరం. ‘త్రిశుక్ర’ అనే అనులేపం కర్పూరం, ఉశీరము, చందనములతో సిద్ధమగును.

Verse 18

चन्दनागुरुकर्पूरमृगदर्पैः सकुङ्कुमैः पञ्चानुलेपनं विष्णोः सर्वकामफलप्रदं

చందనం, అగరు, కర్పూరం, మృగదర్పం (కస్తూరి) మరియు కుంకుమతో సిద్ధమైన విష్ణువుకు పంచానులేపనం సర్వకామఫలప్రదం.

Verse 19

त्रिसुगन्धञ्च कर्पूरं तथा चन्दनकुङ्कुमैः मृगदर्पं सकर्पूरं मलयं सर्वकामदम्

‘త్రిసుగంధ’ మరియు కర్పూరం, అలాగే చందనం-కుంకుమతో కూడి; కర్పూరసహిత మృగదర్పగంధముతో—ఈ ‘మలయ’ సర్వకామదమని చెప్పబడింది.

Verse 20

जातीफलं सकर्पूरं चन्दनञ्च त्रिशीतकम् पीतानि शुक्लवर्णानि तथा शुक्लानि भार्गव

జాతీఫలం, కర్పూరం, చందనం—ఈ మూడు శీతల ద్రవ్యాలు. ఓ భార్గవా, ఇవి పీతాభ-శ్వేత వర్ణ ఔషధద్రవ్యాలలో చేర్చబడి ‘శుక్ల’ పదార్థాలుగా భావించబడతాయి.

Verse 21

कृष्णानि चैव रक्तानि पञ्चवर्णानि निर्दिशेत् उत्पलं पद्मजाती च त्रिशीतं हरिपूजने

హరి (విష్ణు) పూజలో ఐదు వర్ణాల పుష్పాలను నిర్దేశించాలి; అందులో కృష్ణ/నీలాభ మరియు రక్త వర్ణాలూ ఉండాలి—ఉత్పలం, పద్మజాతి, త్రిశీత పుష్పం వంటి వాటిని.

Verse 22

कुङ्कुमं रक्तपद्मानि त्रिरक्तमुत्पलं धूपदीपादिभिः प्रार्च्य विष्णुं शान्तिर्भवेन्नृणां

కుంకుమం, రక్తపద్మాలు, త్రిరక్త ఉత్పలం మరియు ధూపదీపాదులతో విష్ణువును ఆరాధిస్తే మనుష్యులకు శాంతి కలుగుతుంది.

Verse 23

चतुरस्रकरे कुण्डे ब्राह्मणाश्चाष्ट शोडश लक्षहोमङ्कोटिहोमन्तिलाज्ययवधान्यकैः

చతురస్ర (చతురస్రాకార) కుండంలో ఎనిమిది లేదా పదహారు బ్రాహ్మణులు తిల, ఘృతం, యవం, ధాన్యాలు మొదలైనవాటితో లక్షహోమం లేదా కోటిహోమం వరకు ఆహుతులు సమర్పించాలి.

Verse 24

ग्रहानभ्यर्च्य गायत्र्या सर्वशान्तिः क्रमाद्भवेत्

గాయత్రీ మంత్రంతో గ్రహాలను విధివిధానంగా అభ్యర్చిస్తే క్రమంగా సంపూర్ణ శాంతి కలుగుతుంది.